Geniale breindeskundige

Iedere keer dat ze een laboratoriummuis met kankercellen inspoot, moest ze huilen. Daarom begon neurobioloog Cornelia Bargmann (55) eind jaren tachtig met C. elegans te werken, een nietig rondwormpje waarvan het brein de overzichtelijke hoeveelheid van 302 zenuwcellen telt met ongeveer 7.000 onderlinge verbindingen. Het maakte haar levenswerk mogelijk, dat draait om de interactie tussen genen, neuronen en de omgeving, en dat het in kaart brengen van het menselijk brein als uiteindelijk doel heeft.

Daarnaast ontwikkelde Bargmann zich tot fakkeldraagster van haar vakgebied. In 2013 stelde president Obama haar aan als leading lady van zijn BRAIN-initiatief. De ambitie van dit project om de werking van het brein in kaart te brengen, is vergeleken met de maanlanding en de ontrafeling van het genoom. Bargmann benadrukte dat het doel van BRAIN niet alleen medisch kon zijn. Kennis verwerven is voor haar ook een doel op zichzelf. „Uiteindelijk willen we de grammatica van het brein begrijpen, zodat we snappen hoe het kan dat mensen wetenschappers zijn, en kunstenaars.”

Bargmann groeide op in Georgia, studeerde aan MIT en leverde als postdoc een cruciale bijdrage aan de ontdekking van een borstkankergen. Sinds 2004 leidt ze haar eigen laboratorium aan Rockefeller University New York. Ze won veel prijzen, zoals de in 2013 de door Sillicon Valley-miljardairs ingestelde Breakthrough Prize in Life Sciences van 3 miljoen dollar. „Alsof een zak geld op je hoofd valt”, zei ze tegen Vogue. Een vriendin mailde, doelend op Bargmanns liefde voor pumps: „Dat zijn véél schoenen.”

„Cornelia is zo perfect”, zei een collega tegen Vogue, „dat we allemaal een beetje bang voor haar zijn. Het is al moeilijk je eigen vakgebied bij te houden, zij weet behalve van neurowetenschappen ook alles van kanker, het immuunsysteem en genetica.”

Vorige week werd Bargmann ook benoemd tot directeur van het Chan-Zuckerman Initiatief, waarmee Facebooks Mark Zuckerberg en zijn vrouw, kinderarts Priscilla Chan, onderzoek naar ’s werelds voornaamste ziektes willen stimuleren. De zak geld die nu op haar hoofd valt, bevat drie miljard dollar.