Draghi probeert de kribbige Duitsers in te palmen

Europese Centrale Bank

De baas van de Europese Centrale Bank kwam in de Bondsdag tekst en uitleg geven omdat in Duitsland veel kritiek is op zijn beleid.

Foto Michael Sohn/AP

Mario Draghi bevond zich woensdag in het hol van de leeuw: de Duitse Bondsdag in Berlijn. De Bondsdag had de Italiaanse president van de Europese Centrale Bank (ECB) uitgenodigd om tekst en uitleg te geven over zijn beleid. In Duitsland, het grootste land van de eurozone, is dat beleid steeds meer omstreden en het bezoek stelde Draghi’s diplomatieke vaardigheden daarom danig op de proef.

Na de bijeenkomst, die op verzoek van de Bondsdagleden achter gesloten deuren plaatsvond, liet Draghi zien dat hij die vaardigheden zeker bezit. Het gesprek was „zeer bevredigend” geweest, zei hij tegen de pers. Dit vlak nadat gastheer Gunther Krichbaum, voorzitter van de commissie Europese Zaken van de Bondsdag, een lijst dingen had opgenoemd waarover juist „kritische dingen” waren gezegd.

Hoe komt de ECB bijvoorbeeld ooit weer af van haar beleid van lage rentes en miljardeninjecties in de economie, hadden de parlementariërs gevraagd. En spaarders kunnen door de lage rente niets meer opbouwen, was er gezegd, en levensverzekeringen komen erdoor onder druk te staan. En is het ECB-programma niet eigenlijk een „verkapt hulpprogramma” voor zwakke eurolanden?

Ja, zei Krichbaum, we „respecteren” natuurlijk de onafhankelijkheid van de ECB, als zij tenminste binnen haar „mandaat” blijft. Met gevoel voor ironie sprak Draghi daarna zijn „waardering” uit voor het „respect” dat de Duitse parlementariërs hadden getoond voor de onafhankelijkheid van de ECB.

Traditioneel hechten de Duitsers sterk aan de onafhankelijkheid van de centrale bank van de politiek. Maar nu de ECB een koers vaart die veel Duitsers niet zint, is dit principe minder heilig geworden.

In de aanloop naar woensdag was de spanning opgevoerd. De krant Bild berichtte dat minister van Financiën Wolfgang Schäuble de parlementariërs binnenskamers had opgeroepen om Draghi flink aan te pakken.

Maar die had zich goed voorbereid. Hij verdedigde zijn beleid met ronkende zinnen en met specifiek op Duitsland toegesneden argumenten. „Al met al zijn spaarders, werknemers, ondernemers, gepensioneerden en belastingbetalers in de hele eurozone, inclusief Duitsland, beter af door onze maatregelen – vandaag en morgen”, zei hij in zijn inleiding die de ECB vrijgaf.

De Bondsdagleden kregen eerst een college in de monetaire economie. Waarom is het ook alweer nodig dat de ECB een inflatie nastreeft van nabij de 2 procent? Waarom niet gewoon 0 procent? Als de inflatie (nu: 0,2 procent in de eurozone) negatief terrein nadert, kan dat „gevaarlijk” zijn voor de economie, zei Draghi. Consumenten en bedrijven gaan dan beslissingen uitstellen en dan komt er een „neerwaartse spiraal”.

Vandaar, zei Draghi, dat de ECB de rente zo heeft verlaagd. Het belangrijkste tarief is 0 procent, het tarief voor banken die geld stallen bij de ECB -0,4 procent. En vandaar ook dat de ECB massaal obligaties opkoopt. Het geld dat de ECB hiervoor betaalt, moet in de economie komen. Met het opkoopprogramma is de ECB „geenszins uniek”. zei Draghi. De Amerikaanse, Britse en Japanse centrale banken deden hetzelfde. Met andere woorden: wie het in Duitsland beter weet mag het zeggen.

Wat betreft de lage rente: wat er écht toedoet voor burgers is de ‘reële rente’, ofwel de rente minus de inflatie, kreeg de Bondsdag te horen. Omdat de inflatie zo laag is, halen spaarders volgens Draghi wel degelijk rendement. „Reële rentes liggen ook laag”, gaf hij toe, maar dat was ook geregeld zo toen Duitsland nog de D-Mark had. Met andere woorden: geef alsjeblieft niet de ECB de schuld.

Lage rentes zijn bovendien niet alleen maar slecht voor burgers, zo ging de ECB-president verder. „Wat een huishouden verliest aan de lage rente op de bankrekening, bespaart het misschien weer door lagere hypotheekbetalingen”. ECB-onderzoek zou er zelfs op wijzen dat Duitse huishoudens per saldo beter af zijn met de lage rentetarieven.

https://www.youtube.com/watch?v=eHW1wqkMcR4

Draghi naar Den Haag

Of dit soort argumenten indruk maakt op de Duitse publieke opinie valt te bezien. Ze komen te midden van regelmatige aanvallen op de ECB, van politici, maar ook van bijvoorbeeld bankiers en verzekeraars.

Dinsdag nog had de hoofdeconoom van Deutsche Bank, die nu zo in de problemen zit, het ECB-beleid „agressief” genoemd. Al langer klinkt het verwijt dat de ECB de winsten van banken drukt door de negatieve depositorente die voor banken werkt als een boete.

Na afloop van de bijeenkomst kreeg Draghi de vraag of de ECB zich verantwoordelijk voelt voor de problemen van Deutsche. Nee, zei hij, als een bank zo in het nauw zit, „kan dat niet alleen komen door lage rentes”.

Ook de Nederlandse Tweede Kamer heeft Draghi uitgenodigd. Hij komt op 8 februari langs in Den Haag. Dit gesprek zal wel openbaar zijn.