Zwendel van de eeuw? Kunsthandelaar voor de rechter

Rechtszaak

Boze weduwen, zwendel en bedrogen echtgenotes: het proces tegen de familie Wildenstein houdt de kunstwereld in zijn greep.

Boven: Guy’s ©

Een nieuw uitstel werd hun niet weer gegund. De rechtszaak tegen de Frans-Amerikaanse familie Wildenstein is deze week in Parijs begonnen na een onderzoek van bijna vijftien jaar door de Franse justitie. Een proces dat de internationale kunstwereld in zijn greep houdt.

Dallas aan de Seine

De Wildensteins hebben hun bezittingen weggesluisd en onzichtbaar gemaakt in een web van trustmaatschappijen op Guernsey, de Kaaimaneilanden en de Bahama’s en hebben kunst verstopt in kluizen in belastingvrije zones zoals Genève. Omdat alles zich in het buitenland bevindt, probeerde de advocaat van de familie bij een eerdere start van het proces in januari al de bevoegdheid van het Parijse strafhof te bestrijden. Dat is mislukt.

‘Dallas aan de Seine’ hebben Franse media de saga al genoemd.

Voor de rechter staat de 70-jarige Guy Wildenstein, de grote man van kunsthandel Wildenstein die decennialang en wereldwijd de handel in oude meesters en impressionisten domineerde. Hij wordt met zijn neef, zijn schoonzus, enkele advocaten en een notaris door het Franse openbare ministerie ervan beschuldigd een miljard euro aan kunst, geld en andere bezittingen buiten het zicht van de fiscus te hebben gehouden. De familie Wildenstein riskeert dat ze 448 miljoen euro aan achterstallige belasting moeten betalen, Guy Wildenstein zou tien jaar celstraf kunnen krijgen voor fraude en witwassen.

‘Dallas aan de Seine’ hebben Franse media de saga al genoemd, vanwege de talloze verwikkelingen met weduwen en bedrogen echtgenotes die uit de school hebben geklapt. Zo is dit ook een verhaal over een familie die een stal vol renpaarden had, eigenaar is van de farm in Kenia waar de film Out of Africa is opgenomen en die zijn New Yorkse onderkomen in 2014 bijna voor 90 miljoen dollar aan Qatar had verkocht. Guy Wildenstein is een goede vriend van voormalig president Nicolas Sarkozy en was tevens een belangrijke steunpilaar voor de kas van diens partij UMP. In 2009 ontving hij het Legion d’Honneur.

Onschatbare waarde

De Franse fiscus is zijn onderzoek gestart kort nadat Guy’s vader Daniel Wildenstein in 2001 overleed. Zijn weduwe Sylvia klaagde al snel dat Guy en zijn broer Alec haar hadden bewogen af te zien van haar erfenis, omdat ze de successiebelasting niet zou kunnen betalen.

Ze spande een rechtszaak aan waarin ze beweerde dat het familiebezit niet enkele tientallen miljoen euro omvatte, maar enkele miljarden. Guy en Alec hadden slechts 40,9 miljoen euro aan bezittingen opgegeven bij de fiscus en de 17,7 miljoen euro die ze aan successiebelasting moesten betalen afgekocht met de schenking van bas-reliëfs van de favoriete beeldhouwer van Marie-Antoinette.

©

De familie Wildenstein. Van l.n.r.: Sylvia Wildenstein, Jocelyn Wildenstein (Catwoman) en Liouba Stoupakova. ©

Gealarmeerd door de beweringen van de weduwe startten de Franse autoriteiten een onderzoek naar de kunsthandel, die zijn origines had eind negentiende eeuw. Toen schakelde grootvader Nathan Wildenstein over van antiek- naar kunsthandel, en groeide hij uit tot een belangrijke leverancier van oude meesters en impressionistische kunst aan de Amerikaanse grootindustriëlen.

Catwoman vocht de scheiding uit via de pers en beweerde onder meer dat de deels joodse Wildensteins naziroofkunst hadden verhandeld. Om haar stil te houden, kreeg ze 2,5 miljoen euro mee.

Hij opende galeries in Parijs, Londen, New York en Buenos Aires. Zijn zonen Daniel en Georges namen de zaak over, en richtten ook het Wildenstein Instituut op, dat voor veel kunsthistorici van onschatbare waarde is door het samenstellen van de ‘catalogue raisonnées’ van het oeuvre van veel vermaarde kunstenaars. Schattingen zijn er dat zeker 360 kunstwerken in Metropolitan Museum in New York daar via de Wildensteins zijn beland.

Naziroofkunst

Dat de Wildensteins over een gigantisch vermogen beschikten, was eind jaren negentig door de scheiding van Alec met Jocelyn voor het eerst naar buiten gekomen, nadat hij haar met een geweer had bedreigd toen ze hem in de slaapkamer met een 21-jarig Russisch model betrapte. Jocelyn - bijgenaamd ‘Cat Woman’ omdat ze naar schatting 4 miljoen dollar aan plastische chirurgie heeft uitgegeven, waardoor haar gezicht op een katachtig roofdier lijkt - vocht de scheiding uit via de pers en beweerde onder meer dat de deels joodse Wildensteins naziroofkunst hadden verhandeld. Om haar stil te houden, kreeg ze 2,5 miljoen euro mee.

2909CULwildenstein2

Na het overlijden van Alec in 2008 begon ook zijn weduwe Liouba Stoupakova te klagen dat zij haar erfdeel niet kreeg en verstrekte ze documenten aan justitie.

Alle informatie heeft volgens de Franse onderzoekers duidelijk gemaakt dat Guy en Alec al in 2001, toen hun vader nog in coma lag, kunstwerken van de VS naar kluizen in Zwitserland hadden verscheept en dat zij sindsdien het netwerk van trustmaatschappijen zelf indirect bestuurden.

De publiciteitsschuwe Guy Wildenstein zei in een zeldzaam interview met Paris Match vorig jaar dat hij nooit met zijn vader over zaken had gesproken en dus niet wist dat die het comfortabele leven van de familie vanuit het netwerk van trusts betaalde. „Ik wist dat hij verschillende trusts had opgericht, maar ik kende de details niet. Ik ben geen belasting- of financieel specialist”, zei hij.

Na de dood van zijn vader zouden de trusts zijn beheerd door juristen. De rechter zal moeten aantonen dat niet zij de zeggenschap hadden, maar de familie. Die blijft beweren dat de oorspronkelijke belastingopgave nog steeds de juiste is. De rechtszaak zal zeker een maand duren.