‘Onomstotelijk bewijs’ over MH17: raket kwam uit pro-Russisch gebied

MH17-ramp Strafrechtelijk onderzoek naar de verantwoordelijken voor de crash is een zaak van lange adem, zegt het OM.

Persconferentie van het Joint Investigation Team over de eerste resultaten van het strafrechtelijk onderzoek naar de MH17-crash. Foto ANP / Jerry Lampen

Het internationale justitieteam dat de ramp in Oekraïne met vlucht MH17 onderzoekt heeft „onomstotelijk bewijs” in handen dat het toestel van Malaysia Airlines is neergeschoten met een uit Rusland afkomstige Boekraket. Ook „kan bewezen worden” dat de raket is afgevuurd vanaf een landbouwveld in Pervomajski, een plaats die op dat moment in handen was van pro-Russische separatisten.

Dit hebben nabestaanden van de slachtoffers woensdagochtend te horen gekregen van het Joint Investigation Team (JIT). In dit team werken Australië, België, Maleisië, Nederland en Oekraïne samen aan het strafrechtelijk onderzoek naar de crash op 17 juli 2014, waarbij alle 298 inzittenden om het leven kwamen, onder wie 196 Nederlanders.

Nog niets over de daders

Over de daders is nog niets definitiefs bekend. Het onderzoek naar de verantwoordelijken is volgens justitie „een zaak van de lange adem”. Het justitieteam heeft de identiteit vastgesteld van zo’n honderd personen die „op de een of andere manier” in verband staan met het neerhalen van de Boeing 777 of het vervoer van de Boekinstallatie naar de afvuurlocatie. Om te bepalen wie van deze honderd mensen strafrechtelijk iets te verwijten valt, is meer zicht nodig op „de hiërarchische structuur bij de inzet van het wapen en de wetenschap die deze personen hadden over deze operatie”, aldus justitie. Wie gaf de opdracht de Boek uit Rusland te halen en wie gaf opdracht te schieten? „Heeft de bemanning dat zelf besloten of voerde zij een commando uit van hogerop?”, vraagt justitie zich af.

De bevindingen komen in grote lijnen overeen met die van de Onderzoeksraad een klein jaar geleden, maar ze zijn tot stand gekomen na veel meer onderzoek, zoals forensisch onderzoek, getuigenverklaringen, telecominformatie, satellietfoto’s, radardata, expertise van deskundigen en ander ondersteunend bewijs. Ook zijn de bevindingen gedetailleerder. Waar de Onderzoeksraad nog in het midden liet van waar de Boekraket precies was afgeschoten, wijst justitie naar een landbouwveld in de buurt van Pervomajski, ten zuiden van de plaats Snizjne.

Een video over het forensisch onderzoek, getoond tijdens de presentatie van het JIT:

Opgedoken radarbeelden

Rusland toonde deze week opgedoken radarbeelden waaruit zou blijken dat er geen raket uit dat door rebellen gecontroleerde gebied was afgeschoten. Justitie denkt daar dus anders over. Verschillende onderzoeksresultaten wijzen „allemaal in dezelfde richting”. Er zijn getuigenverklaringen van mensen die vlakbij de afvuurlocatie waren toen de lancering plaatsvond. Ook zijn er getuigen die het rookspoor van de raket hebben gezien. „Hier zijn ook foto’s van.” Er zijn tapgesprekken waarin wordt gesproken over de locatie. En er zijn satellietbeelden waarop te zien is dat een deel van het betreffende landbouwveld geblakerd en omgeploegd is en waarop sporen van een rupsvoertuig waarneembaar zijn.

Een animatie van de route die de Boek-installatie heeft afgelegd, zoals die werd getoond tijdens de presentatie van het JIT:

De Boek-installatie is volgens justitie vanuit Russisch grondgebied Oost-Oekraïne binnengebracht en vervoerd op een witte Volvo-truck met rode dieplader. Dit blijkt uit tapgesprekken, verklaringen van getuigen en foto’s en video’s die van getuigen zijn ontvangen of zijn gepost op social media, aldus het justitieteam. De truck werd begeleid door een aantal andere voertuigen en door gewapende mannen met uniformen. Nadat de Boek-raket was afgevuurd, stelt justitie, is de installatie waarop de raket stond, na aanvankelijk op eigen kracht weggereden te zijn, weer op de Volvo truck geladen en teruggereden naar de Russische grens. In de nacht is het konvooi de grens met de Russische Federatie overgestoken.

Lees ook Fatale Boek-raket kwam sissend over de bomen, een reportage uit juli van onze correspondent Steven Derix vanaf de vermoedelijke lanceerplek van de raket

Gebied in Oekraïne waar de raket werd afgevuurd:

280916vp_mh17_raketlokatie

Onderzoek gaat door

Het JIT gaat ook de komende periode „volop” door met het onderzoek, en zegt te blijven openstaan voor nieuwe getuigenissen, zoals insiders.

„Het Oekraïense strafrecht biedt bijvoorbeeld verschillende mogelijkheden aan mensen die zich willen melden, zoals een inkeerregeling of de mogelijkheid tot strafvermindering bij medewerking aan het onderzoek.”

Meer video’s en animaties over het strafrechtelijk onderzoek naar de MH17-crash vind je hier.