Hoelang kan Rutte neutraal blijven?

Politiek

De resultaten van het MH17-onderzoek zijn „een belangrijke stap”, zo stelt het kabinet behoedzaam. De Kamer wordt ongeduldig. Hoe wil Rutte Rusland laten meewerken?

Premier Rutte zei het vorige week nog in de Tweede Kamer. Hij had maar één doel: er alles aan doen om „de schoften” die verantwoordelijk zijn voor het neerhalen van de MH17 „te pakken te krijgen, te vervolgen en hun gerechte straf te laten krijgen”. Sinds het rapport van het onderzoeksteam dat woensdag werd gepresenteerd is duidelijk dat in elk geval een deel van die schoften in Rusland moet worden gezocht.

Geheel verrassend is die conclusie niet, maar politiek is wel van belang dat de onderzoekers stellen „onomstotelijk bewijs” in handen te hebben dat de MH17 op 17 juli 2014 door een Boekraket is neergehaald en dat de lanceerinstallatie kort daarvoor vanuit Rusland naar Oekraïne was overgebracht. Vanaf de eerste dag na de ramp was Rutte heel stellig in zijn intentie de daders op te sporen, maar even stellig was hij in zijn pleidooi voor een zorgvuldig onderzoek. Vanuit de oppositie leverde dit het verwijt op dat hij zich niet genoeg inzette voor de zaak.

Rutte zelf zei steeds dat hij zich bewust niet met het onderzoek van het Openbaar Ministerie bemoeide. Hij wilde niet dat de activiteiten van de onderzoekers maar enigszins een politiek stempel zouden krijgen. Dat maakt de kans op vervolging alleen maar kleiner, luidde de afgelopen jaren keer op keer Ruttes verdediging.

Ook na het verschijnen van het rapport van het Joint Investigation Team blijft het Nederlandse kabinet de behoedzame lijn aanhouden. Vanuit Zuid Korea liet Rutte woensdagmiddag weten dat het onderzoek „een belangrijke stap is op weg naar het uiteindelijke doel: opsporing en vervolging van de daders”. Maar hij wees er ook op dat het strafrechtelijk onderzoek nog in volle gang is. „Stap voor stap komen we dichterbij”, aldus Rutte. Hij noemde het van „essentieel belang” dat het onderzoeksteam ook de volgende stappen in het onderzoek „volstrekt onafhankelijk” kan zetten.

Maar hoelang kan Rutte die totaal neutrale houding blijven uitdragen? In de Tweede Kamer neemt het ongeduld toe. Nu ook vanuit de coalitie. Het Tweede Kamerlid Michiel Servaes (PvdA) zei in een reactie op het rapport dat voor het vervolgonderzoek „volledige medewerking van alle landen moet worden geëist”. Coalitiegenoot de VVD liet zich bij monde van Kamerlid Han ten Broeke iets voorzichtiger uit maar hij vroeg wel direct een debat aan over de bevindingen van het onderzoeksteam.

Vanuit de oppositie liet het Kamerlid Sjoerdsma weten dat het van belang is dat Rusland volledig gaat meewerken aan het onderzoek. Van het kabinet wil hij duidelijkheid over de te volgen strategie voor de verdere vervolging van de daders. „Die strategie mag net te lang uitblijven”, aldus Sjoerdsma. In de MH17 kwestie trok hij vaak samen op met zijn collega Omtzigt van het CDA. Die vindt dat niet lang meer kan worden gewacht met het opzetten van een internationale rechtbank om de daders te berechten. Maar ook hier is het kabinet terughoudend in zolang het onderzoek nog loopt.

Resteert de vraag wanneer het onderzoek echt zal zijn afgerond en met vervolging kan worden begonnen. Dan zijn ook de betrekkingen met Rusland aan de orde en moet het kabinet in actie komen.

Maar het lijkt uitgesloten dat het huidige kabinet hier nog mee te maken krijgt. De opdracht aan de onderzoekers is vooralsnog verlengd tot 1 januari 2018.