Zonder vertrouwen wordt het lastig voor Deutsche Bank

Deutsche Bank Het kwakkelende Deutsche Bank heeft mogelijk extra geld nodig. Merkel houdt met het oog op de verkiezingen de hand op de knip. De vraag is hoe lang ze dat volhoudt.

De Twin Towers van Deutsche Bank in Frankfurt iStock

De Duitse regering houdt haar hart vast, maar haar mond dicht. Deutsche Bank, de grootste bank van het land, vlaggenschip van de Duitse financiële wereld, verkeert in een heel penibele situatie. En nu de problemen bij de bank zich maar blijven opstapelen, is niet alleen de beurskoers ingestort, maar ook ernstige twijfel ontstaan of Deutsche wel op eigen kracht kan overleven.

Dat levert de regering van bondskanselier Merkel een groot dilemma op. Moet ze als nodig ingrijpen, als daarmee de ondergang kan worden voorkomen van dit enorme instituut, dat een sleutelrol speelt in de Duitse economie? Maar hoe verkoop je aan toch al ontevreden kiezers dat er opnieuw belastinggeld wordt uitgetrokken voor het redden van een bank?

Zo’n beslissing is nooit makkelijk, maar helemaal niet voor een verzwakte regeringscoalitie die op haar laatste benen loopt en die geleid wordt door een bondskanselier die met haar vluchtelingenbeleid al veel populariteit heeft verspeeld. En dan worden er over een jaar ook nog eens verkiezingen voor de Bondsdag gehouden, die toch al op een drama dreigen uit te lopen voor Merkels CDU en coalitiepartner SPD.

In Berlijn beseft men goed dat ieder woord nu een woord te veel kan zijn. Begin dit jaar, toen de beurskoers ook al onderuit ging, zag minister van Financiën Wolfgang Schäuble zich genoodzaakt te verklaren dat hij zich „geen zorgen” maakte over de bank. Maar hoe geruststellend dat gebaar ook was bedoeld, het voedde tegelijk de twijfel: de toestand moest wel heel zorgwekkend zijn als Schaüble zich ermee ging bemoeien.

Geheime ontmoeting

Aan de koersval van maandag ging een artikel van het blad Focus vooraf, met als strekking dat Merkel en haar regering vastbesloten zijn Deutsche Bank onder geen beding financieel te hulp te schieten. Ook meldde het stuk dat topman John Cryan van Deutsche Bank tijdens een geheime ontmoeting de hulp van Merkel heeft ingeroepen bij zijn conflict met het Amerikaanse ministerie van Justitie.

De Amerikanen maakten onlangs bekend dat de bank een boete van maar liefst 14 miljard dollar (12,4 miljard euro) tegemoet kan zien, vanwege illegale handel in hypotheekproducten. Hoe dan ook een enorm bedrag, maar ook een existentiële bedreiging voor een bank met een beurswaarde die is geslonken tot zo’n ruim 14 miljard euro – minder dan bijvoorbeeld bouwmaterialenhandel Heidelbergcement, noteerde de Frankfurter Allgemeine Zeitung vilein over de bank die ooit stond voor het Duitse Wirtschaftswunder.

Over de hoogte van de Amerikaanse boete is het laatste woord nog niet gezegd: andere banken hebben zulke boetes flink naar beneden kunnen onderhandelen. Maar de Duitsers moeten we héél goed onderhandelen willen ze het uiteindelijke bedrag kunnen betalen uit het potje van 5,5 miljard euro dat ervoor is gereserveerd.

Zuinigjes

Het bericht van Focus werd snel tegengesproken, al werd niet alle twijfel weggenomen. De bank is „vastbesloten de uitdagingen zelf op te lossen”, aldus een woordvoerder, en zou „op geen enkel moment” om hulp hebben gevraagd in de strijd met de Amerikanen. En de woordvoerder van Merkel zei zuinigjes over het artikel dat er „geen aanleiding is voor dergelijke speculaties”.

Als het erop aankomt is het twijfelachtig of de regering zich helemaal afzijdig kan houden. Het verstrekken van staatssteun mag impopulair zijn (als het al kán onder de nieuwe Europese regels). Maar Deutsche Bank ijskoud laten omvallen zal de kiezer ook niet belonen en kan bovendien verstrekkende gevolgen hebben – voor de bank, de Duitse economie en het mondiale financiële systeem.

Vertrouwen is het begin van alles, was ooit de reclameleus van Deutsche Bank. Nu is het vertrouwen weg – niet alleen bij beleggers, ook bij gewone rekeninghouders. De afgelopen maanden hebben de haperende computersystemen van de bank herhaaldelijk massaal tot verkeerde overboekingen geleid. Een pijnlijk brevet van onvermogen voor een geldinstituut.

De zwakke financiële positie, de slechte prestaties bij stresstests, de reeks rechtszaken tegen de bank – het heeft het aanzien van de bank allemaal zwaar beschadigd. En niet alleen het aanzien van de bánk. Na de dieselaffaire bij Volkswagen, waar nu ook Audi in verstrikt dreigt te raken, staat er een weer een steunpilaar van het ‘merk Duitsland’ te wankelen. En dan nog wel één die door zijn naam nog extra sterk met de reputatie van Duitsland is verbonden.