Voor even verlost van het verleden

Diederik van Hoogstraten

ziet bij de première van slavernijfilm ‘The Birth of a Nation’ dat regisseur Nate Parker niet wordt geplaagd met lastige vragen.

Tientallen paparazzi schreeuwen naar hem naast de rode loper aan Sunset Boulevard in Los Angeles. „Nate! Smile!” In zijn strakke pak gehoorzaamt regisseur Nate Parker (36) grijnzend. Voor één avond kan hij de controverse rond de verkrachtingszaak die hem sinds zijn studententijd achtervolgt vergeten: in 1999 beschuldigde een studente van Pennsylvania State University Parker en een vriend van verkrachting. Hij werd indertijd vrijgesproken, zijn vriend werd veroordeeld. Maar de zaak is hem blijven achtervolgen. Het slachtoffer pleegde later zelfmoord, volgens haar broer vanwege het verkrachtingstrauma.

In zijn regiedebuut The Birth of a Nation speelt Parker zelf de hoofdrol: een jonge dominee die in 1831 een slavenopstand aanvoert. Het rauwe geweld op het scherm wekt weerzin op tijdens de première-voorstelling aan de Westkust. Getergde uitroepen klinken: „Nee!”, „Stop!” Toch krijgt Parker na afloop een staande ovatie.

Het gemêleerde publiek is na afloop opgetogen over de feestelijke première, en speculeert over Parkers Oscarkansen. De regisseur zegt vanavond geen woord over het schandaal dat hem blijft achtervolgen. Het probleem voor Parker is dat een scène met een groepsverkrachting ook het emotionele hart van zijn film vormt, wat als vanzelf de aandacht vestigt op zijn verleden. Als de film straks minder goed presteert dan gedacht, kan dat best eens te maken hebben met alle controversen die rond Parker zijn onstaan.

The Birth of a Nation is tevens de titel van de intens racistische filmklassieker van D.W. Griffith uit 1915. Parker heeft de titel een eeuw later bewust geclaimd, „als gereedschap om blanke superioriteit het hoofd te kunnen bieden”. Hoewel alleen bruut geweld uitkomst biedt in de film, wil Parker met The Birth of a Nation juist „helen”, liet hij weten. Bij de première in Los Angeles is dat in ieder geval gelukt; als een gospelkoor na afloop live gaat zingen, deinen zwart en blank binnen de kortste keren samen heen en weer.