Kop op, het was maar een geintje!

pesten op het werk

Met het bedrijf op cursus om pesten tegen te gaan, werkt dat?

Illustratie Tomas Schats

Eens per dag een venijnige opmerking naar je hoofd, altijd – hè, stom! – net vergeten worden wanneer iemand een rondje koffie haalt. Pesterijen op het werk kunnen heel klein lijken, maar toch grote gevolgen hebben. En heb je het niet door als baas? Dan zou je in de toekomst zomaar eens verplicht op cursus gestuurd kunnen worden – met het hele bedrijf.

Vanaf volgend jaar gaat een speciaal team, aangesteld door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), bedrijven middels trainingen ondersteunen bij de aanpak van pesten op de werkvloer. Bovendien wordt de mogelijkheid onderzocht om bedrijven die onvoldoende werk maken van een ongezonde bedrijfssfeer, verplicht een cursus te laten volgen. Minister Asscher van SZW trekt hier ruim een half miljoen euro voor uit, schrijft hij in een brief aan de Tweede Kamer. Afgelopen jaar werden ruim 1,2 miljoen werknemers gepest of gediscrimineerd, blijkt uit cijfers van TNO. Dat is een op de zes.

Maar hoe weet je als leidinggevende wanneer de sfeer ‘ongezond’ is? En hoort ieder pesterijtje daar echt bij? „Dat is precies waarom dit soort cursussen belangrijk zijn”, zegt Laura Willemse, voorzitter van de stichting Pesten op de Werkvloer. „Mensen hebben vaak een standaard beeld van pesten: er is één pispaaltje, op wie alle ballen op gericht zijn. Veel vaker zitten de pesterijen echter dieper in de bedrijfscultuur. In de helft van de gevallen ligt de oorzaak zelfs bij de leidinggevende zelf.

Bovendien ligt er nog een groot taboe op praten over pesten op de werkvloer. De stichting geeft al langere tijd, in samenwerking met onder andere de Vrije Universiteit Amsterdam, training en voorlichting aan verschillende (grote) bedrijven, maar erover praten willen ze niet. „Alleen Philips durft openlijk toe te geven dat ze gebruikmaken van onze postercampagne”, aldus Willemse.

‘Ik ben geen politie-agent!’

Een paar van de belangrijkste lessen? Mensen vinden het lastig de grens aan te geven tussen wat normaal en wat schadelijk is, stelt Willemse. „Ik ben van de flauwe grappen, maar pest ik dan meteen? Pesten is vaak structureel, tegen bepaalde mensen of groepen gericht, en er wordt niets aangetrokken van de reactie daarop.”

En ook lastig: wat is de rol van leidinggevenden? „Je hoort vaak: ‘Ik ben toch geen poltitie-agent!’ Nee, dat klopt. Maar je kunt mensen wel op hun gedrag aanspreken, als dat niet binnen de normen en waarden van de organisatie past.”