Amerika 2016

Dit zijn de hoogtepunten uit het eerste verkiezingsdebat

Correspondent Guus Valk analyseert de vier momenten waarop de Amerikaanse presidentskandidaten elkaar het hardst aanvielen. Hoe verliep de schermutseling en wie kwam er het beste uit?

Foto David Goldman/AP

Vrijhandel

Trump: „Hillary, ik wil je wat vragen. Je doet dit nu al 30 jaar. Waarom kom je nu pas met deze oplossingen? Je doet dit al dertig jaar, en je bent nu pas aan het denken geslagen over oplossingen.”

Clinton: „Nou, eigenlijk…”

Trump: „Ik ga weer banen scheppen. Banen terughalen. Jij kan dat niet.”

Clinton: „Nou, eigenlijk heb ik daar best veel over nagedacht.”

Trump: „Ja, dertig jaar lang.”

Clinton: „Nou, niet zó lang. Ik geloof dat mijn man dit aardig goed heeft aangepakt in de jaren 90. Ik denk veel na over wat heeft gewerkt, en hoe we dat opnieuw kunnen laten werken.”

Trump: „Nou, hij heeft NAFTA anders wel getekend.”

Clinton: „…miljoenen nieuwe banen, een sluitende begroting…”

Trump: „Hij tekende NAFTA, wat het allerslechtste handelsakkoord is wat ooit in dit land is gesloten.”

Trumps sterkste, en Clintons zwakste moment. Vrijhandel ligt moeilijk bij kiezers, zowel links als rechts. Afkeer van globalisering is een centraal thema in Trumps boodschap. NAFTA werd getekend door Bill Clinton, en Hillary Clinton heeft er geen formele rol in gespeeld. Maar ze noemde het later wel een goed voorbeeld voor vrijhandelsakkoorden. Nu probeerde ze daarop terug te komen, maar Trump had hier een belangrijk thema te pakken.

Belasting

Clinton: „Je zou jezelf eens moeten afvragen waarom hij zijn belastingaangifte niet openbaar maakt. Ik denk dat daar meerdere redenen voor zijn. Ten eerste: misschien is hij wel niet zo rijk als hij beweert te zijn. Ten tweede: misschien is hij wel niet zo gul als hij beweert te zijn. Ten derde: we weten niet alles van zijn zakelijke handel en wandel, maar uit onderzoeksjournalistiek is gebleken dat hij zo’n 650 miljoen dollar verschuldigd is aan Wall Street en buitenlandse banken. Of misschien wil hij niet dat het Amerikaanse volk, iedereen die vanavond kijkt, weet dat hij niets aan federale belastingen heeft betaald. Want de enige jaaropgaven die we ooit hebben gezien waren van een paar jaren toen hij ze moest overdragen aan de autoriteiten, omdat hij een casinolicentie probeerde te krijgen. Daaruit bleek dat hij geen enkele federale inkomstenbelasting betaalde.

Trump: „Dat maakt mij slim.”

Clinton: „Dus als hij niets betaalt, betekent dat er ook niets is voor onze militairen, niets voor veteranen, niets voor scholen of gezondheidszorg. En ik denk dat hij waarschijnlijk niet al te enthousiast is om de rest van ons land te laten zien wat de echte redenen zijn, omdat het wel iets heel belangrijks moet zijn – zelfs iets verschrikkelijks – dat hij probeert te verbergen.”

De eerste keer dat het echt misging voor Trump. Op een sneer van Clinton gaf hij, met trots, toe dat hij geen inkomstenbelasting betaalt. Die uitspraak kan Trump nog lang achtervolgen. Hij weigert zijn aangiftes openbaar te maken, naar eigen zeggen omdat de Belastingdienst nog met een onderzoek bezig is. Pas als dat klaar is, wil hij openheid geven. Clinton kwam met hypotheses waarom Trump nu niets openbaar maakt, en daarmee lokte ze Trump uit de tent.

Birther-kwestie

Holt: „Ik zal u laten reageren, het is iets belangrijks. Maar ik wil alleen het antwoord horen. De geboorteakte werd in 2011 getoond. U bent doorgegaan met uw verhaal en hebt de legitimiteit van de president in 2012, 2013, 2014 en 2015 in twijfel getrokken.”

Trump: „Ja.”

Holt: „…voor het laatst in januari. De vraag is: wat heeft u van gedachten laten veranderen?”

Trump: „Nou ja, niemand begon erover. Het kon niemand wat schelen. Ik had er uiteraard al rekening mee gehouden dat u de vraag vanavond ging stellen. Maar het kon niemand wat schelen. Dankzij mij moest hij zijn geboorteakte tonen. Dat heb ik goed aangepakt, al zeg ik het zelf. Als minister vocht Clinton er ook tegen. De hele gevestigde orde zal nu zeggen ‘oh, dat is niet waar’, maar dat is het wel. Sidney Blumenthal [een adviseur die werkt voor de Clintons, red.] stuurde een verslaggever… je moet het maar eens bekijken op CNN. De laatste week, het interview met je voormalige campagneleider. En ze was erbij betrokken, maar net zoals ze geen banen kan creëren, kan ze het ook niet tonen.”

Holt: „Sorry, ik wil hier een vervolgvraag over stellen. En u mag erop reageren, want hier zit veel meer achter. Maar we hebben het hier over de verzoening tussen de rassen in dit onderdeel. Wat zegt u tegen Amerikanen, mensen met een donkere huidskleur?”

Trump: „Nou, het was.. ik zeg niets. Ik zeg niets, want ik ben erin geslaagd om het hem te laten tonen. Hij had het al lang daarvoor moeten tonen. Ik zeg niets. Maar ik zeg het u, we hebben het hier over verzoening, dat ik de laatste tijd volgens mij een hele, hele goede band heb ontwikkeld met de Afro-Amerikaanse gemeenschap. Dat kun je wel zien denk ik. En ik voel dat ze ook willen dat ik die conclusie trek. En ik denk dat ik het goed heb aangepakt en niet alleen het land een grote dienst heb bewezen, maar ook de president, door hem zijn geboorteakte te laten tonen.”

Holt: „Minister Clinton?”

Clinton: „Nou, luister gewoon naar wat je hebt gehoord.”

Tegelijk opscheppen dat hij de birther-kwestie goed had aangepakt, én Hillary Clinton er de schuld van geven. Het antwoord van Trump op deze complottheorie over de geboorteplaats van Barack Obama was onnavolgbaar. Trump bewees dat hij zich eenvoudig uit de tent laat lokken, en besteedde kostbare tijd aan dit verhaal, terwijl hij vergat een thema als immigratie te noemen.

Seksisme

Trump: „Ze heeft niet het uiterlijk. Ze heeft het uithoudingsvermogen niet. Ik zeg dat ze het uithoudingsvermogen niet heeft. En ik geloof niet dat ze het uithoudingsvermogen wel heeft. De president van de Verenigde Staten heeft een geweldig uithoudingsvermogen nodig.”

Holt: „Het citaat was: ‘Ik denk gewoon niet dat ze eruitziet als een president.’”

Trump: „Wacht eens even. Wacht even Lester. Je stelde een vraag. Vroeg je me iets?”

Clinton: „Weet je, hij wilde van uiterlijke kenmerken naar uithoudingsvermogen overgaan. Maar dit is een man die vrouwen varkens, slonzen en honden noemde, en iemand die zei dat zwangerschap een ongemak is voor werkgevers, en die ook zei…”

Trump: „Dat heb ik nooit gezegd.”

Clinton: „… dat vrouwen geen gelijk salaris verdienen tenzij ze net zo goed werken als mannen.”

Hillary Clinton benadrukte niet dat ze een vrouw is, maar liet deze gelegenheid niet ongebruikt. Trump herhaalde een oude uitspraak dat Clinton „er niet uitziet als president”. Hij praatte er overheen en begon over haar uithoudingsvermogen, maar Clinton kon hier een breder punt van seksisme mee maken.

Vertaling: Sjoerd Klumpenaar

Blogger

Guus Valk

Guus Valk volgt als correspondent in de Verenigde Staten de verkiezingsstrijd. Eerder was hij Midden Oosten-correspondent en politiek redacteur in Den Haag voor NRC Handelsblad.