Geen duidelijke winnaar bij eerste tv-debat tussen Clinton en Trump

Verkiezingen VS Het eerste verkiezingsdebat tussen Donald Trump en Hillary Clinton verliep desastreus voor Trump, maar Clinton kon daar amper van profiteren.

Clinton probeerde vooral Trump zijn eigen graf te laten graven. Foto Brian Snyder/Reuters

Het eerste tv-debat tussen Donald Trump en Hillary Clinton verliep desastreus voor de Republikeinse presidentskandidaat. Trump deed precies wat hij niet moest doen: hij liet zich uit de tent lokken, en liet het gesprek keer op keer over zijn zwakke punten gaan. Toch profiteerde Clinton hier nauwelijks van: ze was te behoedzaam om echt met Trump in debat te gaan, en was tijdens haar eigen antwoorden technocratisch en vlak.

Een duidelijke winnaar leverde het debat op Hofstra University in Hempstead daardoor niet op. En dat is geen goed nieuws voor Clinton, omdat zij op een cruciaal moment in haar campagne zit. Clinton zit al weken in de problemen. Ze is haar voorsprong op Trump volgens de meeste peilingen bijna helemaal kwijt. Clinton moet niet alleen zwevende kiezers overtuigen, maar ook haar eigen aanhang enthousiasmeren.

Hillary Clinton koos, vertelden Democraten later, voor een strategie die in het boksen Rope a Dope heet. Hang passief in de touwen, en laat de tegenstander het werk doen. Clinton sprak Trump nauwelijks tegen, lachte hem minzaam glimlachend toe, en zei: „Ik hoop maar dat de factcheckers het geluid harder hebben gezet, en nu aan het werk zijn.” Ze liet een eigen verhaal achterwege, en gunde het woord ruimhartig aan Trump.

Kijk hier het hele debat terug (de tekst gaat verder onder de video):

Veelzeggend was dat ze hem als ‘Donald’ bleef aanspreken, terwijl Trump haar ‘Secretary Clinton’ (haar officiële aanspreektitel) noemde. Trump, maakte ze duidelijk, is het niet waard om mee te debatteren. Het is een riskante strategie voor een politicus die een eigen geloofwaardigheidsprobleem bij de Amerikaanse kiezer heeft.

Trump groef zijn eigen graf

Het gevolg was dat Trump, precies volgens plan, zijn eigen graf groef. Trump en Clinton werden enkele malen uitgedaagd door debatleider Lester Holt om over hun zwakke plekken te praten. Clinton hapte niet toen Holt naar het e-mailschandaal vroeg. „Ik verzin geen excuses”, zei ze. „Het was fout. Ik ben verantwoordelijk.”

Trump over het e-mailschandaal (de tekst gaat verder onder de video):


Trump werd ook aangesproken op zijn verleden, en hapte keer op keer toe. Hij praatte uitgebreid over zijn belastingaangiftes, die hij geheimhoudt voor de Amerikaanse kiezer. Toen Clinton zei dat hij geen inkomstenbelasting betaalt, gaf hij dat toe: „Daarom ben ik zo slim.”

Hetzelfde gebeurde toen Trump vragen van Holt kreeg over zijn aanvankelijke steun voor de oorlog in Irak in 2003. Hij ontkent daar ooit voor te zijn geweest, en kritiseert Clinton op haar instemming als senator met de oorlog. In een radio-interview was hij alleen ooit wel degelijk voor. Hij vertelde nu omstandig over dit ongemakkelijke dossier, en zei dat hij dat alleen „heel licht” had aangestipt.

Mogelijk nog rampzaliger was Trumps antwoord op de zogeheten birther-kwestie. Trump heeft jarenlang de theorie verkondigd dat president Obama niet op Amerikaanse bodem is geboren. Hij zei daar nu over dat het de Clinton-campagne in 2008 was die de theorie was begonnen, en dat hij alleen duidelijkheid wilde. Hij liet de kwestie pas deze maand varen. Dat was, zei hij nu, „omdat niemand meer aandrong, niemand vond het meer belangrijk.”

Clinton bleef buiten schot

Door Trumps gebrek aan discipline bleef Hillary Clinton grotendeels buiten schot. Ze werd in het begin nog aangevallen op vrijhandelsakkoord NAFTA, dat onder echtgenoot Bill Clinton is ingevoerd. Hij praatte over verdwijnende banen, en de woede onder lager opgeleide Amerikanen over de politiek van de jaren negentig. Dit verwijt, dat Clinton terug wil naar een impopulair tijdperk, is een van de sterkste aanvalspunten van Trump. Maar gaandeweg verdween de scherpte uit zijn woorden, en praatte hij vooral over zichzelf.

Tv-debatten in het verleden hebben vaak maar beperkt effect gehad. Dat kan dit jaar anders zijn. Er werden tachtig tot honderd miljoen kijkers verwacht, meer dan ooit. Voor veel van die kijkers is het voor het eerst dat ze beide kandidaten deze campagne aan het werk zien. Hillary Clinton kon zichzelf niet overtuigend presenteren, maar moet hopen dat de kennismaking van het grote publiek met de wereld van Donald Trump zijn campagne grote schade toebrengt.

Lees ook de column van Tom-Jan Meeus over het eerste verkiezingsdebat: Zij was beter. Maar ging het daarover?

Er volgen nog twee tv-debatten tussen Clinton en Trump, op 9 en 19 oktober. Ook de kandidaten voor het vicepresidentschap gaan nog in debat, op 4 oktober. Donald Trump toonde vannacht aan wat veel van zijn getrouwen al vreesden: een debat met Clinton ligt hem niet. Hij zal zijn strategie dus radicaal moeten omgooien, of zich beter moeten voorbereiden.