Opinie

Achter de rug van de patiënt om innoveren is slecht idee

nrcvindt

Gebruikt uw chirurg een nieuw hulpmiddel bij uw hartoperatie? Is dat nog weinig beproefd en bijzonder? En heeft dokter daar al ervaring mee? Is uw specialist een ambitieuze onderzoeker, die een onderzoekspopulatie nodig heeft om te kunnen publiceren? Maakt úw operatie daar deel van uit? En kan het nieuwe hulpmiddel wellicht doorbreken op de Amerikaanse markt, waardoor een miljoenenovername wenkt, wat de reputatie van de dokter zal helpen?

Het zijn zomaar wat vragen die niet iedere patiënt-met-pijn tijdens het consult paraat zal hebben. Maar die dus wel opdoemen uit het NRC-relaas over de cryoballon, een vriestechniek waarmee sinds 2005 hartritmestoornissen worden verholpen. Op de gang van zaken destijds in het Rotterdamse Erasmus MC is veel aan te merken, met als grootste steen des aanstoots de door het bestuur nog altijd volgehouden stelling dat de patiënten destijds terecht niets is verteld. Dat is onverteerbaar.

Mogelijk is die houding ingegeven door vrees voor aansprakelijkheid – tenminste twee (ongeïnformeerde) patiënten liepen schade op. Maar dan nog. Inmiddels zijn de procedures aangepast, worden patiënten beter ingelicht en gaan álle onderzoeken langs de medisch-ethische commissie. Voortschrijdend inzicht dus, wat de vraag oproept waarom de fout van destijds wordt ontkend. Men zou deze inbreuk op de regels voor de toelating van medische hulpmiddelen toch niet willen kunnen herhalen?

Beide patiënten ontdekten achteraf dat ze proefobject en oefenmodel waren; dat de onderzoekers geen toestemming van de medisch-ethische commissie vroegen, wat ze inmiddels als tekortkoming zien. Inmiddels erkennen ze dat er sprake was van miscommunicatie en het „teveel laten meeslepen door enthousiasme”. Met daarbij, zo mag hier worden vastgesteld, een behoorlijke dosis arrogantie jegens de patiënt. Alleen wie tijdens het consult een ‘verstandig iemand’ leek werd namelijk ingelicht. Patiënten die de dokter gewoon vertrouwden bleven in het ongewisse. Dat is niet alleen onethisch, maar ook onfatsoenlijk en waarschijnlijk onrechtmatig. Als medici hun patiënten al niet vertrouwen dan is dat omgekeerd ook snel afgelopen. Ook hier geldt: vertrouwen komt te voet en vertrekt te paard.

De Inspectie moet nu uitzoeken of de complicaties destijds bij het ‘proefopereren’ wel zijn aangemeld. Voor de (zieke) burger geldt – u kunt niet kritisch genoeg zijn. Vraag uw arts of de middelen die hij of zij zal gebruiken nieuw en revolutionair zijn. Of beproefd en standaard. En ziekenhuizen: geef tevoren alle informatie die u ook zelf zou willen weten. Uw patiënten kunnen het heus aan.