‘70 procent van de Turken in Nederland stemt op de AK-partij’

Dat zei partijleider Jesse Klaver van GroenLinks op 6 september in Pauw.

Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

De aanleiding

Begin deze maand zette GroenLinks Ilhan Tekir, raadslid in Gorinchem, uit de partij wegens diens openlijke sympathieën voor de AK-partij van Turkse president Erdogan. Partijleider Jesse Klaver verdedigde het besluit: „70 procent van de Turken in Nederland stemt op de AK-partij. Die mensen afschrijven, vind ik verkeerd. Maar (actieve) aanhangers van de AK-partij of van Gülen horen bij ons niet thuis.”

Waar is het op gebaseerd?

Op 1 november 2015 waren er parlementsverkiezingen in Turkije. Ook de in het buitenland wonende Turken mochten (in de dagen ervoor) hun stem uitbrengen.

In Nederland wonen bij benadering 300.000 meerderjarige (en 100.000 minderjarige) Turkse Nederlanders. Van de ruim 245.000 (ingeschreven) stemgerechtigden bracht 46 procent ook daadwerkelijk zijn of haar stem uit, in Den Haag, Amsterdam of Deventer. Volgens de cijfers van het Turkse kiesbureau stemde 69,66 procent, afgerond 70 procent, op de AK-partij.

En, klopt het?

70 procent van de stemmers koos dus voor de AK-partij, maar nog niet de helft (46 procent) van het aantal stemgerechtigden stemde. Daarnaast zijn er ruwweg 55.000 Turkse Nederlanders die niet geregistreerd staan als stemgerechtigd.

Met andere woorden: de overgrote meerderheid (bijna driekwart) van alle Turkse Nederlanders heeft níét gestemd voor Erdogan.

Je kunt alleen maar gissen naar de motieven en de politieke voorkeuren van de thuisblijvers, zegt directeur René Romer van TransCity, een in Rotterdam gevestigd multicultureel marketingbureau. Dat Erdogan in Nederland veel aanhang heeft, lijdt geen twijfel. Maar hoe groot de AKP-aanhang werkelijk is „weten we niet”, concludeert hij. „Sommigen hebben uit principe niet als Turkse Nederlander aan de verkiezingen in Turkije willen deelnemen”, zegt hij.

Floris Vermeulen, universitair hoofddocent en voorzitter van de afdeling politicologie van de Universiteit van Amsterdam, onderschrijft Romers redenering grotendeels. Toch maakt hij een kanttekening.

Bij de Turkse presidentsverkiezingen in 2014 namen slechts 18.000 Turkse Nederlanders de moeite om te stemmen, wat toen neerkwam op een opkomst van 7,5 procent. Sindsdien heeft de AK-partij haar pogingen geïntensiveerd het electoraat in de diaspora te mobiliseren. In juni 2015, de eerste parlementsverkiezingen die vorig jaar plaatsvonden, resulteerde dat al in een opkomst van 32 procent, met ruim 64 procent van de stemmen voor de AK-partij.

Voorafgaand aan de parlementsverkiezingen van 1 november kregen de Turkse Nederlandse kiezers een bedelbrief op de mat, waarin de toenmalige Turkse premier Ahmet Davutoğglu ze opriep te gaan stemmen. Die vanuit Ankara geregisseerde actie leidde tot verontwaardiging in Nederland, maar leverde voor de premier en zijn president Erdogan wel de gewenste cruciale steun op.

„Een heel uitzonderlijke uitslag”, noemt politicoloog Vermeulen het resultaat. In geen enkel ander land, ook in Turkije niet, verwierf Erdogan verhoudingsgewijs zo veel aanhang.

De Turkse Nederlanders gaven een duidelijk signaal pro-Erdogan af, onderstreept Vermeulen. „Natuurlijk klopt het dat 70 procent van het aantal uitgebrachte stemmen niet hetzelfde is als 70 procent van de totale Turks-Nederlandse bevolking. Maar Klaver gaf aan dat Erdogan een grote aanhang heeft in Nederland, en dat klopt.”

Conclusie

De strekking van Klavers boodschap is helder en klopt. Maar feitelijk is zijn uitspraak niet juist. Daarom beschouwen we zijn uitspraak als grotendeels onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt.