En de winnaar van de NRC Filmwedstrijd is Intouchables

Filmwedstrijd Intouchables opent op 23 oktober de eerste NRC Filmdag in het Ketelhuis als beste film van de afgelopen vijf jaar. Welke films haalden het net niet?

Intouchables

En de winnaar is: Intouchables. Met 615 stemmen, ruim 10 procent van het totale aantal, laat de Franse feelgoodhit uit 2011 de concurrentie ruim achter zich. Als favoriete film van de lezers in de afgelopen vijf jaar opent Intouchables op 23 oktober de eerste NRC Filmdag.

Intouchables is gebaseerd op de autobiografie van Philippe Pozzo di Borgo, miljardair en erfgenaam van luxeconcern LVMH (Louis Vuitton, Moët, Hennessy) Vanaf zijn 42ste vanaf zijn nek verlamd na een ongeval bij het paragliden, verloor hij zijn echgenote Beatrice drie jaar later aan kanker. Pozzo di Borgo hervond zijn levensvreugde toen hij zijn ‘beschermduivel’ Abdel Sellou als verzorger in dienst nam, een volstrekt ongekwalificeerde, agressieve Algerijnse crimineel die in een interview verklaarde dat hij rijke mensen tot dan vooral zag als „wandelende winkels”.

Dat Intouchables een charmante, sprankelende komedie is, valt niet te ontkennen: een vitale buddymovie met François Cluzet als rolstoelmiljardair en Omar Sy als Senegalese verzorger. Want de buikige Algerijn werd in de film een gespierde, zwarte Senegalees, en dat is de reden dat de filmkritiek een stuk gereserveerder reageerde dan het publiek. Ook deze recensent, die de film onlangs de meest overschatte film van de afgelopen vijf jaar noemde.

Het pijnpunt zit ’m dan vooral in het feit dat de filmmakers een Noord-Afrikaanse crimineel kennelijk te ongezellig achtten en kozen voor een behapbaar filmcliché: de in al zijn simpelheid wijze en levenslustige zwarte bediende die de – in Intouchables zelfs letterlijk – verstijfde en overbeschaafde blanke bijbrengt waar het in het leven werkelijk om draait: genieten! Een multiculturele troostfilm waarin iedereen zijn plaats kent.

Abdel Sellou maakte zich er niet druk om, zo liet hij weten op website Cineville. Dat hij een Senegalees werd in Intouchables vond hij een hele verbetering en eigenlijk niet zo belangrijk. Hij ziet het verhaal van zijn bizarre, waargebeurde vriendschap met Pozzo di Borgo als een brug over de diepe kloof tussen banlieue en haute bourgeoisie. Ook hopeloze gevallen als hij verdienen vertrouwen en een tweede kans, is de boodschap.

In een kille, neoliberale afrekencultuur, gebaseerd op georganiseerd wantrouwen, is dat een mooie boodschap. Vijftig miljoen mensen voelden dat zo aan, zei Sellou. „Een paar idioten zagen het omgekeerde.”

Ik buig mijn hoofd in schaamte.

2. La grande bellezza (430 stemmen)

2809culLagrandebel2

De cynische kunstjournalist en societykoning Jep Gambardella (Toni Servillo) in La grande belezza van regisseur Paolo Sorrentino leidt op het eerste gezicht een aantrekkelijk bestaan. Hij is net 65 geworden, is geliefd en gevreesd, en verlummelt zijn dagen van een vernissage, via een middagdutje, naar een feestje. Toen hij jong was heeft hij een roman geschreven waar iedereen het nog over heeft. En die tweede grote roman gaat hij morgen schrijven.

La grande bellezza durft de vraag te stellen of kunst ons leven kan redden, of schoonheid werkelijk troost biedt. Maar meestal luidt het antwoord: nee. En dus zijn we overgeleverd aan flamboyant en decadent cultuurpessimisme en een onheilspellend gevoel van stijlvolle melancholie.

Jep ontmoet zijn oude vriend Antonio, een bejaarde circusartiest die nog steeds oefent op zijn meesterproef: het laten verdwijnen van een giraffe. De mannen praten erover, totdat Antonio een eind maakt aan het gesprek. „Denk je nou echt dat als ik een giraffe kon laten verdwijnen, ik hier op mijn leeftijd nog stond? Het is een truc!” La grande bellezza gaat, in vloeiende camerabewegingen als penseelstreken, over proberen en glorieus falen. En dan toch slagen.
Dana Linssen

3. Boyhood (319 stemmen)

Boyhood

Boyhood

Dat Boyhood een bijzondere film is, kan niemand hebben gemist. In 2002 begon regisseur Richard Linklater met filmen, toen zijn hoofdrolspeler Ellar Coltrane zes was. Vervolgens nam hij tot 2013 elk jaar een paar scènes op. De kijker ziet hem opgroeien tot een 18-jarige universiteitsstudent.

Het project is uniek, maar toch toonden sommige kijkers zich teleurgesteld, want er gebeurde eigenlijk niet zo heel veel, nou ja, bijzonders in Boyhood. Maar dit is een film die juist zo alledaags mogelijk wil zijn. Linklater liet al het grote drama weloverwogen weg. Bij hem juist géén trouwerij, scheiding of bijna fataal ongeluk. Opeens blijkt moeder Olivia getrouwd te zijn met haar docent; een gegeven dat de kijker zelf verder moet invullen.

Die indruk van alledaagsheid komt niet zomaar aanwaaien. Naturalisme vergt veel inspanning. Het knappe is dat Linklater dit realisme weet te koppelen aan iets wat je bij gebrek aan een beter woord poëzie zou kunnen noemen. Denk bijvoorbeeld aan het memorabele openingsbeeld van Mason als jongetje dat dromerig naar de lucht staart. In Boyhood lukt het Linklater de vervliedende tijd te vangen en het leven te betrappen. Inclusief de saaie gedeeltes.
André Waardenburg

4. Interstellar (316 stemmen)

2809culInterstelllar

Christopher Nolan is een van de meest ambitieuze regisseurs in Hollywood, en een van de meest interessante. Na het enorme succes van zijn The Dark Knight-trilogie kreeg hij de vrije hand om zijn intelligente – en eveneens succesvolle – sciencefictionfilms te maken zoals Inception (2010) met Leonardo DiCaprio en Interstellar (2014), over een groep astronauten die op zoek gaan naar een leefbare planeet.

Astronaut Matthew McConaughey en bemanning komen in allerlei tijdparadoxen terecht, want Interstellar is een film die natuurkundige inzichten over ‘ruimtetijd’ serieus neemt, en zo wetenschappelijk verantwoord mogelijk fenomenen als wormgaten en zwarte gaten visualiseert. Voor een filmmaker die werkt voor een zo breed mogelijk publiek, heeft Nolan een opmerkelijke interesse in abstracte ideeën. Dat bleek ook al uit zijn eerder werk. Maar in Interstellar maakt hij voor het eerst ruim baan voor sentiment, want het is eenzaam in de ruimte, zonder familie. Elk personage in Interstellar barst op zeker moment wel in tranen uit. Eerst hield Nolan als regisseur de touwtjes in zijn films altijd strak in handen, maar nu gaan de sluizen ineens open.
Peter de Bruijn

5. Jagten (247 stemmen)

2809culJAGTENN

Hoe kleiner de film, hoe beter. Dat geldt tenminste voor het werk van de Zweedse regisseur Thomas Vinterberg, die het vroege succes van zijn overrompelende incestdrama Festen (1998) nooit evenaarde en in twintig jaar tijd een heel wisselvallig oeuvre opbouwde. Totdat hij vier jaar geleden ineens met Jagten op de proppen kwam, zo niet een broertje van Festen dan toch een volle neef.

De film gaat over een leider op een kinderdagverblijf (Mads Mikkelsen op zijn best) in een kleine stad, die ten onrechte van kindermisbruik wordt beschuldigd. Jagten bestaat uit verschillende films tegelijk: een sociaal-drama, maar wel met de spanning en het tempo van een thriller, en soms ook met de humor van een zwarte komedie. Eindelijk heeft Vinterberg weer grip op zijn film, en lijkt hij op hetzelfde moment volledig vrij te zijn geweest om precies die film te maken die hem voor ogen stond.

Het knappe script, dat hij schreef met Tobias Lindholm, zal ook hebben geholpen. Er is geen mysterie, er worden geen raadsels opgelost. De man in de beklaagdenbank is onschuldig, dat is duidelijk. Toch weet Vinterberg de spanning tot grote hoogten te laten oplopen.
Peter de Bruijn