Trump-Clinton: een ‘educatief en opwindend’ debat

Verkiezingen VS

In een degelijk decor hebben Trump en Clinton vannacht hun eerste tv-debat. Het publiek vormt nog de grootste zorg.

Foto AFP

Het eerste tv-debat tussen presidentskandidaten Hillary Clinton en Donald Trump, dat maandagnacht plaatsvindt, maakt grote kans Amerikaanse kijkersrecords te breken. Het kan ook een beslissend moment worden in de verkiezingsrace. De kandidaten realiseren zich dat er buitengewoon veel vanaf hangt. Hillary Clinton loopt in het gemiddelde van landelijke peilingen nog maar twee procentpunt voor op Donald Trump. Opmerkelijk is het hoge aantal zwevende kiezers: 18 procent van het electoraat heeft zich nog niet vastgelegd op een van beide kandidaten. In 2012 was dit rond deze tijd maar 6 procent. Er valt dus nog veel te winnen.

Wat krijgen de voorspelde 100 miljoen kijkers te zien? De man die dat namens de Commission on Presidential Debates bepaalt, heet Peter Eyre. Op zondag kijkt hij vanaf het balkon tevreden neer op het David S. Mack Sports Complex, de arena waar het debat maandagnacht plaatsvindt.

Eyre gaat over de optics, hoe de tv-kijker het debat ervaart. En die optics zijn opnieuw precies zoals hij wil: saai en degelijk.

Een dag voordat Amerika anderhalf uur lang naar zijn podium zal kijken, straalt Peter Eyre een montere ‘alles komt goed’-houding uit. Het wordt een „fantastisch” debat, zegt hij. „Opwindend, maar ook educatief.” „De buzz die rondgaat in het land, ongelooflijk!” Meteen daarna, weer ingetogen: „Maar we gaan niks anders dan anders doen. Het wordt een debat zoals altijd.”

Decor waarin blauw overheerst

Toch zijn er subtiele veranderingen. Over het decor van het debat is onderhandeld tussen de campagneteams van Trump en Clinton. Zij moesten het met Eyre eens worden over details als de belichting, of de vraag wie waar staat (Trump zal links staan, is afgesproken, Clinton rechts). Dat luistert soms nauw. Michael Dukakis, 1 meter 76 lang, maakte in 1988 een punt van de hoogte van de spreekgestoeltes, omdat het zijn rivaal George Bush sr. (1,89 meter) zou bevoordelen. Hij kreeg een verhoging, die was weggemoffeld onder het tapijt.

Voor het debat van vanavond zijn de grote, bruine spreekgestoeltes van voorgaande keren vervangen door kleine grijze. Studenten van Hofstra University, waar het debat plaatsvindt, staan er zondag bij de repetities achter als stand-ins. De kleur blauw overheerst verder: een blauwe achtergrond, waarop de vaste debatklassiekers zijn afgebeeld: een zeearend en de tekst van de Onafhankelijkheidsverklaring. De vloerbedekking: blauw.

De Commission on Presidential Debates is neutraal, en zuinig op die reputatie. Om die reden moet de rol van debatleider Lester Holt zo klein en vlak mogelijk worden. De thema’s zijn vaag geformuleerd (‘De koers van Amerika’, ‘Het bereiken van welvaart’, ‘Een veilig Amerika’). En, interessant genoeg, van NBC-veteraan Holt wordt niet verwacht dat hij zich in het debat mengt.

Geen factchecks

Tijdens een debat in 2012 werd de Republikein Mitt Romney gecorrigeerd door debatleider Candy Crowley. Dat was, achteraf, een cruciaal moment in de campagne. De Trump-campagne zegt al weken dat debatleiders geen ‘vooroordelen’ mogen laten blijken. Ze mogen Trump dus niet factchecken. De commissie lijkt daarin mee te gaan. Directeur Janet Brown zei op CNN: „Als je begint te factchecken, krijg je al gauw de discussie: komt jouw bron over de werkloosheid overeen met mijn bron?”

De grootste zorg van Peter Eyre is ondertussen niet wat er op het podium gebeurt, maar in de zaal. De sporthal biedt ruimte aan duizend mensen, veel voor een tv-debat. Eyre is bang dat deze gepolariseerde verkiezingen voor herrie gaan zorgen. „Als duizend mensen gaan schreeuwen, verpesten zij het voor de tientallen miljoenen kijkers buiten de zaal.”

Vermeende minnares in publiek?

Donald Trump heeft Gennifer Flowers uitgenodigd, de vrouw die in 1992 onthulde dat ze lange tijd een relatie met Bill Clinton heeft gehad. Nog niet duidelijk is of Flowers ook echt aanwezig zal zijn, maar duidelijk is dat Trump het publiek in de zaal ziet als een instrument om dit debat naar zijn hand te zetten. Peter Eyre heeft trucs, zegt hij, om te voorkomen dat het onrustig wordt. In het verleden maakte hij bijvoorbeeld prominenten van beide partijen verantwoordelijk voor de orde in de zaal. En nu? „Ik geef mijn geheim niet prijs. Maar ik zorg ervoor dat het publiek een non-factor wordt.”