Het Messercola-mysterie

Tv-serie

Donderdag begint La Famiglia, familiekroniek en misdaadserie. Hoe kreeg de jonge Lucio Messercola het voor elkaar dat de gelauwerde Maria Goos van zijn verhaal een scenario maakte, en dat AVROTROS dat nu uitzendt?

Producent Luci Messercola en schrijver Maria Goos maken samen de serie 'La Famiglia', over een Italiaans-Nederlandse familie. Foto Lars van den Brink

In de keuken van pizzeria Il Baffo kust eigenaar Salvatore zijn broer even op zijn haar. De broer is eigenlijk incassant, maar hij springt vanavond bij in de keuken. Een gezellig familierestaurant in Lingedijk. Maar op het terras kun je ook een horloge kopen. Of komen klagen over een flitspaal. Salvatore regelt het wel.

In de kelder zit zijn vader ondergedoken – al vijfentwintig jaar. Hij runt het malafide incassobureau waar de broer voor werkt. Ook de vader kan dingen regelen, maar minder zachtzinnig. Dan wordt de familie ingehaald door opa’s Napolitaanse verleden.

La Famiglia is de nieuwe tv-serie van dramaschrijver Maria Goos; een anomalie in haar oeuvre: naast een familiekroniek is het ook een misdaadserie. „Deze serie gaat niet over de maffia”, roept Goos bezwerend maar vergeefs. Ze maakte de serie samen met de jonge producent Lucio Messercola, door wiens familiegeschiedenis de serie is geïnspireerd.

Messercola (25) en Goos (60) vormen een hecht maar onwaarschijnlijk duo. Hoe hebben de beginneling en de gelauwerde veteraan van Pleidooi, Oud Geld en Cloaca elkaar gevonden? Hoe kwam de serie, die vanaf donderdag op NPO1 te zien is, tot stand?

20 november 2012, Blauwe Theehuis, Vondelpark, Amsterdam

Als je een tv-serie wil maken, en je bent een onbekende schoolverlater van 21 jaar, waar begin je dan? Je belt met Suzanne Kunzeler, baas van publieke tv-zender NPO3. Dat deed Messercola in elk geval. En het NPO-kopstuk wilde best met hem praten. In het blauwe Theehuis in het Amsterdamse Vondelpark.

Messercola had een serie in zijn hoofd over een Italiaans restaurant – net zoals zijn vader had. „Wat ik boeiend vond, was hoe de Nederlanders reageren op Italianen. Italianen komen overal mee weg omdat Nederlanders ze zo onweerstaanbaar charmant vinden. Daar wilde ik een serie over maken. Ik wilde weten of het een kans had. Dus ik heb aan Suzanne gevraagd: ‘Wat vind je hier van? Moet ik hiermee doorgaan, of is het onverstandig?’”

Maria Goos: „Er komt en wildvreemde jonge jongen binnen en die zegt: ‘Hoor eens even, ik heb een plan’. Hoe Lucio dat allemaal voor elkaar krijgt, is een raadsel. Ik noem dat het Messercola-mysterie. Hij praat met je, en opeens zit je erin.”

Messercola: „Susanne gaf twee adviezen: ga naar de AVRO en zoek echt goede mensen. Toen werd Maria Goos mijn doelwit.”

De producent sprak vervolgens af met Maria Goos in een café.

Messercola: „Jij kwam met die honden.”

Goos: „Was dat die grote hond? Skipper? Of Teddy Spijkers? Die van die scheten liet in de auto?”

Messercola: „We hadden heel gezellige lunches. Het ging over het vak, het was een bijzondere kennismaking.”

Goos: „Ik had gezegd: ik doe het niet. Dit is een misdaadverhaal, dat is niks voor mij. Bovendien: het verhaal zat al helemaal in zijn kop. En ik ben geen broodschrijver die verhalen van anderen uitwerkt.”

Messercola: „Ik had al afscheid genomen van het idee dat zij het zou schrijven. Toch bleven we elkaar zien. Ze wilde mij gewoon helpen. Maar het liep uit de hand.”

Goos: „En na een keer of tien stond mijn naam ineens onder het format.”

Wederom: het Messercola-mysterie. Net als de Nederlanders in La Famiglia zat ze ineens in een Italiaans zaakje, zonder te weten hoe dat was gebeurd. Waarom was Goos dan toch steeds blijven afspreken? Goos: „Ik dacht: wat een raar type is dit? En we herkenden dingen in elkaar. Allebei schoolverlaters. Allebei een sterke drang om alles zelf te regelen.”

Waar komt Messercola vandaan?

Messercola: „Ik keek als kind altijd Goede tijden slechte tijden met mijn oppas en daarin zat een misdaadfiguur met een Italiaanse connectie: Ludo Sanders. Ik was fan van hem en schreef de acteur, Erik Vogel, een brief. Die was verrast want hij had als slechterik nog nooit een fanbrief gekregen. Hij nodigde me uit op de set in Aalsmeer. Toen ik als puber bij de opnames was geweest, ben ik de volgende dag niet meer naar school gegaan. Omdat ik alleen nog maar naar Aalsmeer wilde.

„Wat zo aantrekkelijk was? Dat je een wereld in kan lopen die niet bestaat, en dat dát dan je vak is. Mijn moeder kreeg een brief van de onderwijsinspectie: ‘Het is een lijdensweg voor u en voor ons om die jongen naar school te krijgen. Hij moet maar naar Goede Tijden gaan’. Toen hoefde ik niet meer naar school.” Messercola ging niet naar GTST, maar werd zelfstandig producent. Als negentienjarige maakte hij zijn eerste, soapachtige serie Het imperium (voor RTL 8).

In het voorjaar van 2013 kreeg Messercola de AVRO-TROS aan boord, en eind dat jaar kon hij terug naar de NPO. Inmiddels had hij een goed starterspakket: Goos, met haar grote naam in Hilversum, ging de serie schrijven, AVRO-TROS ging het uitzenden en deels betalen. Goos en Messercola kregen budget om het script verder te ontwikkelen. Daarvan wilden ze met zijn tweeën naar Italië gaan.

We moeten nu met mijn vader gaan praten want ik heb het gevoel dat hij niet lang meer leeft

16 maart 2014, Leerdam

Maar eerst moesten Goos en Messercola nog naar Leerdam, bij de vader van Messercola langs. In hoeverre de tv-serie op Messercola’s familieverhaal lijkt, houdt hij liever schimmig. Maar zeker is dat hij een Nederlandse moeder heeft en een Italiaanse vader, net als in de serie. En dat zijn vader verschillende Italiaanse restaurants had.

Goos: „Hij zei: ‘We moeten nu met mijn vader gaan praten want ik heb het gevoel dat hij niet lang meer leeft’.”

Messercola: „Twee maanden later was hij overleden. Hij is eind jaren zestig naar Nederland gekomen. Hij begon met een broodjeszaak in Utrecht, de eerste Italiaanse-bollenkraam in Nederland. Mijn vader was verknocht aan Nederland. Hij had op Koninginnedag de Nederlandse vlag buiten hangen, als enige in de straat. Hier was hij vrij, in Napels zat hij in de tang. Hier had hij status, hier kon hij zijn Napolitaanse charme inzetten. Nederlanders vielen daar voor.”

Goos: „In de tv-serie zie je hoe de familie de Nederlandse mentaliteit perfect combineert met de Napolitaanse. De tandarts komt iedere zondag met zijn gezin gratis in het restaurant eten. En hij denkt heel lang dat dat is omdat die Napolitaan hem zo aardig vindt. Dat is heel Nederlands naïef en arrogant. Tot die Napolitaan twee kronen nodig heeft en de rekening niet betaalt. En dan zegt die Napolitaan: ‘die heb ik toch al betaald?’

„Kijk, iedereen is fout in deze serie. Je hebt Napolitaans fout. En Nederlands fout: het probleem bij de Napolitaan leggen, in de hoop dat die het oplost. En dan niet willen weten dat dat op een illegale manier is gebeurd.”

De zomer van 2014, Italië.

Goos en Messercola gaan in de zomer van 2014 naar Italië om het verhaal uit te werken.

Messercola: „We moesten een lange lijn opzetten.”

Goos: „En we moesten een mix van genres maken: In de Vlaamsche Pot meets Fargo. Het is familiair, Hollands, gezellig en leuk, en gaandeweg blijkt daar een heel rare kant aan te zitten, crimineel Napolitaans.”

Foto’s AVROTROS / Ahmet Polat

Foto’s AVROTROS / Ahmet Polat

Messercola: „En dat dan in die typische stijl van Maria, wat wij het Goosiaans noemen.” Tragikomische dialogen vol scheef Nederlands, dat voelt als spreektaal, maar dat niet is.

Goos: „Lucio kreeg in Italië last van zijn maag.”

Messercola: „Mijn maag? Welnee.”

Goos: „Hij lag in het hotel de hele tijd op bed. Ik zat er dan naast hem op een stoel en stelde vragen – als in een psychoanalyse – en toen kwam het hele verhaal eruit rollen.”

Messercola: „Volgens mij lag ik niet, maar zat ik op bed. Omdat ik nergens anders kon zitten.”

Goos: „Ik kreeg niet de indruk dat hij iets verzon. Wat verder indruk op me maakte: als we bijvoorbeeld wilden weten wat je moet doen als je iemand wil vergiftigen. Dan belde hij iemand en weet het binnen twee minuten.”

Messercola: „Dat kun je gewoon googlen.”

Terug in Amsterdam, in het najaar van 2014, begon het echte schrijven, bij Goos thuis in Amsterdam. Messercola: „Dan kwam ik langs met pepernoten.”

2 april 2015, Kantoor van Messercola Drama BV, Amsterdam

In het kantoor van Messercola in het pand van Endemol, komen Goos en Messercola samen grinnikend binnen. Ze zijn net klaar met het schrijven van aflevering vijf. Goos: „Het is toch ook altijd weer gedonder. Iedereen test Lucio. Omdat hij nog zo’n onbekende jongen is, wordt er enorm tegen hem aan gepiest.”

Messercola: „Ja, dat is waar. Ze kijken hoe gek ze me kunnen krijgen.” Volgens Goos vinden regisseurs de hechte samenwerking tussen schrijver en producent bedreigend. En omdat Messercola een nieuweling is, voelen anderen zich vrij om zich met de serie te bemoeien.

Messercola: „Als we een aflevering hebben opgezet, schrijft Maria de dialogen. Daarna leest Mylene Verdurmen het, hoofd drama bij AVRO-TROS. Zij kijkt of de vertelling goed doorloopt, of de personages helder zijn, daarna gaan wij weer verder.”

Maria: „Na de eerste aflevering had ik bijna ontslag genomen. Ik kreeg hele scènes helemaal herschreven terug. Dan heb je mij op de kast. Maar toen zijn we een keer goed gaan praten, en nu is de samenwerking fantastisch.”

Ook de eerste audities zijn inmiddels geweest. Messercola: „We hebben drie Italiaanse acteurs gevonden, zij komen hier een tijdje wonen, ze spreken geen woord Nederlands.”

Goos: „We schrijven dit voor NPO1, dus de hele familie moet ernaar kunnen kijken. We hebben dus ook personages van verschillende leeftijd in de serie verwerkt.”

2709CUL_famig_3k

Messercola: „Ik was gisteren bij de AVRO voor de classificatie van de kijkwijzer. Dat is dan wel weer ingewikkeld, want sommige afleveringen zijn voor 6 jaar en ouder maar andere voor 16-plus.”

Goos: „Zoals die aflevering waarin de werking van een clitoris wordt uitgelegd. De uitdaging is om een groot publiek te bereiken maar ook de kwaliteit te behouden. Al onze personages hebben een gelaagde psychologie. Een good guy is ook een bad guy, en andersom. Het is niet duidelijk, net als in de serie Breaking Bad.”

Februari-juni 2016, opnames in Culemborg en Rome

De opnames dit jaar: vijftig draaidagen in Culemborg, tien in Rome en Napels.

De rollen van de grootvader en diens zwager, die vijfentwintig jaar in de kelder zitten, worden gespeeld door twee bekende oudere Italiaanse acteurs Gigi Savoia (hij speelde eerder in Solino) en Gigio Morra (Gomorra). De laatste woonde vijf maanden lang bij Messercola thuis.

Messercola: „De opnames begonnen in februari. De kou was een groot drama. De Napolitanen hadden nog nooit sneeuw gezien.”

Goos: „Wat een aanstellers! Ze moesten thermisch ondergoed, durfden de deur niet uit omdat ze bang waren dat ze zouden uitglijden. We zaten in huisjes in Otterlo om te schrijven. Gigio moest mee want die kon niet alleen in Amsterdam blijven. Een soort huisdier.”

Messercola: „We moesten hem helemaal inpakken, sjaal, muts, deken om. Hij leek wel een winkelwagentje volgegooid met dekens.”

Goos: „Dan liep jij ernaast met de ergernis op je gezicht. Zal ik vertellen van Gigio’s bloedneus?”

Messercola: „Doe maar.”

Goos: „Een man met een bloedneus. Dra-ma. Hij riep: ‘Waar is het ziekenhuis? Hoe lang doet een ambulance erover om hier te komen?’ Dan zeiden wij: ‘Wij moeten nu werken. Als er echt wat is, dan bel je’. Dan belde hij: ‘Even checken of jullie de telefoon wel horen’.”

Messercola: „Ik heb hem vaak vaderlijk moeten toespreken. Terwijl hij vijfenveertig jaar ouder is dan ik.”

Goos: „Zo zijn Italiaanse mannen. Altijd gepamperd door hun moeders en hun vrouwen.”

Messercola: „ Mijn vader is ook zo, en zelf ben ik ook een hypochonder. Ik vond het wel geruststellend om te zien: o, het zijn gewoon mijn Italiaanse genen.”

12 juli 2016, Bakkerij Mediterrane, Amsterdam

Tegenover Goos’ appartement op de Haarlemmerdijk spreken we voor het laatst met Goos en Messercola, bij Bakkerij Mediterrane. De serie is af. Ze hebben haar gisteravond voor het eerst aan de crew en cast laten zien.

Messercola: „De mensen waren in eerste instantie stil, ze moeten het even binnen laten komen. Voor ons was het wonder: wat we twee jaar geleden bedacht hebben, is precies zo in beeld gekomen.”

Goos: „Het grote wonder is dat dit gelukt is met een standaard budget voor een tv-serie.”

Messercola: „En met een vergroot hart en een verhoogde bloeddruk.”

Volgens Messercola kon hij zo goedkoop werken omdat hij een klein bedrijf heeft – nauwelijks overhead. En hij deed veel zelf. Vrijwel al het geld kon naar de ingehuurde crew en cast.

Goos: „2,8 ton per aflevering, en dat voor zo’n internationale serie, opgenomen in twee landen. Ik dacht steeds: ‘Lucio weet niet waar hij aan begint’. Geen enkele andere producent had het voor dit geld gedaan. Maar Lucio was ervan overtuigd dat het kon. Ik heb het puur op vertrouwen in hem gedaan.”

La Famiglia, vanaf donderdag 29 september op NPO 1, 20u30.