Familieman Ali Bongo mag blijven

Onrust in Gabon

De verkiezingswinst van president Ali Bongo, die zich ooit presenteerde als de ‘nieuwe man’, is officieel. Nu is de oppositie weer aan zet. Iedereen vraagt zich af of er opnieuw geweld uitbreekt.

Foto Marco Trujillo Henriquez/Reuters
Nairobi

In het holst van de nacht heeft vrijdag het Constitutioneel Hof van Gabon de omstreden verkiezingszege van president Ali Bongo bekrachtigd. Vorige maand leidde de uitslag tot geweld waarbij zeker zes doden vielen, het parlement in vlammen opging en het hoofdkwartier van oppositiekandidaat Jean Ping door de elitetroepen van president Bongo werd aangevallen.

Dat het Hof een rechtvaardig oordeel zou vellen, was bij voorbaat twijfelachtig. Daarvoor zijn de belangen van de dynastie Bongo te veel vervlochten met die van de staat. In Gabon is politiek een familiezaak. Opperrechter Marie-Madeleine Mborantsuo was de maîtresse van Omar Bongo, de in 2009 overleden vader en voorganger van Ali Bongo, en baarde twee kinderen van hem.

Ali Bongo is een van de 52 kinderen van Omar Bongo. Toen hij na de dood van zijn vader met 42 procent van de stemmen voor het eerst omstreden verkiezingen won, zei hij: „Mijn naam is een handicap”. De Gabonezen waren toen al het decadente en autoritaire bewind van zijn familie beu. Hij had rechten gestudeerd in Parijs en nam daar in 1977 met Charles Bobbit, een ex-manager van James Brown, de plaat A Brand New Man op. In zijn rock-’n’-roll-tijd had hij vaak genoeg de kritiek gehoord op de volgevreten aanhangers van zijn vader.

Zelfs de huidige rivaal van Ali Bongo, oppositiekandidaat Jean Ping, heeft familiebanden met de Bongo’s. Ping is de zwager van de president. Hij was getrouwd met de zus van de huidige president en heeft twee kinderen uit dat huwelijk. De ironie wil dat Ali Bongo er meer aan heeft gedaan de in 1967 begonnen Bongo-dynastie te ontmantelen dan Jean Ping, die na enkele ministersposten onder Omar Bongo uit de gratie viel.

Het olierijke Gabon is met nauwelijks twee miljoen inwoners, maar qua oppervlakte ongeveer 6,5 keer groter dan Nederland, een van de rijkste landen van Afrika. Het gemiddelde jaarinkomen per bewoner ligt rond de 9.000 euro. Maar de inkomsten zijn zeer ongelijk verdeeld: driekwart van de bevolking moet rondkomen van twee euro per dag.

De Bongo-dynastie heeft altijd innige relaties met Frankrijk onderhouden. Gabon was het centrum van de incestueuze relatie Françafrique. Omar Bongo doneerde geld aan Franse politieke partijen en bezat de nodige villa’s in het voormalige koloniale moederland. Het Franse oliebedrijf Total pompt de olie op in Gabon. In het land wonen meer dan tienduizend Fransen en Parijs heeft er permanent enkele honderden soldaten gelegerd.

Ali Bongo presenteert zich als een hervormer. Hij probeert de afhankelijkheid van de olie-inkomsten te verminderen, het land te moderniseren en had zich graag democratisch laten verkiezen. Dat laatste is nu misgelopen, simpelweg omdat de Gabonezen de Bongo’s beu zijn. Want alle afvalligen van de Bongo-dynastie schaarden zich bij de verkiezingen vorige maand achter Ping, die vermoedelijk de meeste stemmen kreeg. Zij zullen er alles aandoen de komende dagen om, mogelijk met geweld, het imago van Bongo verder te besmetten.