Einde van podium Rasa, vaarwel wereldmuziek?

Wereldmuziek

Het laatste podium voor wereldmuziek, Rasa in Utrecht, sluit. Hoe moet het verder met de niet-westerse muziek?

Betekent de sluiting per 1 januari van wereldmuziekpodium Rasa in Utrecht het einde van de wereldmuziek in Nederland? De Utrechtse oplossing voor het gat dat Rasa achterlaat, betekent in elk geval het einde van de term ‘wereldmuziek’, een containerbegrip uit de jaren tachtig voor niet-westerse muziek.

Na 45 jaar sluit met Rasa het laatste podium dat zich exclusief op wereldmuziek richt. Als de gemeenteraad akkoord gaat, stopt Utrecht per 1 januari met de subsidie. Volgens de cultuurcommissie is er gebrek aan leiderschap en wordt er geen nieuw publiek aangeboord. Maar de gemeente wil de expertise en het aanbod van Rasa niet kwijt en steunt een plan voor een stadsbrede programmering van niet-westerse muziek. B&W stelt een stimuleringssubsidie van 100.000 euro voor, die podia als TivoliVredenburg, Ekko of Theater Kikker ertoe moet bewegen om de programmering van Rasa over te nemen.

In het plan is volgens Jan Ravesteijn van de Raad van Toezicht van Rasa afgesproken dat „we wereldmuziek niet meer als genrenaam gebruiken”. Een Ethiopische jazzsaxofonist speelt gewoon jazz en kan dus in een jazzzaal, Toeareg-gitaristen spelen woestijnrock, dat kan in Ekko. En een sufizanger zingt sufimuziek. Daar moet nog een plekje voor gezocht worden. Een ton voor niet-westerse muziekprogrammering vindt Ravesteijn niet veel - Rasa stak vorig jaar drie ton in programmering – maar hij is blij dat de Rasa-knowhow niet verloren gaat.

In Amsterdam probeerde oud-directeur van het Tropentheater Emiel Barendse een soortgelijke podiaspreiding voor wereldmuziek te bereiken nadat zijn theater sloot. Dat gaat moeizaam. Tussen 2011 en 2014 daalde het aanbod ‘wereldmuziek’ in Nederland, aldus Barendse: op grote podia met 40 procent, in popzalen met 60 procent. Alleen op festivals is een toename te zien. Zijn cijfers werden eerder deze maand gepresenteerd op festival Dutch Delta Sounds van netwerkorganisatie World Music Forum.

Toch is het de vraag of de luisteraar veel te kort komt. Er wordt wel degelijk niet-westerse muziek geprogrammeerd, maar niet onder de noemer ‘wereldmuziek’. Genregrenzen vervagen. In de cijfers werd elektronische muziek nauwelijks meegenomen, ook op Dutch Delta Sounds was dat genre afwezig. Johan Gijsen, ex-programmeur van Tivoli, brengt dat al langer in de praktijk. Hij programmeert voor festivals Into The Great Wide Open en Le Guess Who. Op die laatste speelt in november punkband The Ex met Ethiopische muzikanten, draait een Angolese dj en is er samba en Noord-Indiase folklore, naast alternatieve popbands.

Voordat bekend werd dat Rasa zou sluiten, draaide Margriet Jansen een documentaire, De wereld maakt muziek, waarin ze Rasa-bezoekers portretteert. De film ging tijdens het Nederlands Film Festival in première. De geportretteerden in de film zien Rasa, waar alle niet-westerse muziek onder één dak zit, als een tweede thuis, maar dat Kirgizische keelzang, West-Afrikaanse harpen en Perzische fluitspel ook onder één noemer vallen, bevreemdt hen.