Totti is de keizer van Rome

Italiaans voetbal

AS Roma-ster Francesco Totti wordt dinsdag 40, een kunstenaar op leeftijd. Zondag maakte hij zijn 250ste goal in de Serie A.

©

Francesco Totti staat in de gracht van de Amsterdam Arena, juni 2000. De Italiaan leunt tegen een deur voorafgaand aan de halve finale tegen Nederland op het EK. Hij is reserve. „Hij keek met een strakke, keizerlijke blik”, zegt schrijver David Endt, tijdens dat EK tolk van Italië. „Als een standbeeld stond hij daar, zeker vijf minuten. Dat beeld werd versterkt door zijn geschoren benen, zo glad als marmer.”

Totti wordt in de slotfase ingebracht, in een knotsgek duel met vroegtijdig rood voor Italië en Oranje dat in de reguliere speeltijd twee penalty’s mist. Geen goals, in de strafschoppenserie is Totti als derde Italiaan aan de beurt. „Ik doe een cucchiaio”, zegt hij tegen zijn teamgenoten – Italiaans voor lepeltje, in voetbaltaal een stiftje, ofwel: een risicovolle Panenka-penalty.

„Nee, dat doe je niet, haal het niet in je hoofd, je bent gek”, zeggen teamgenoten tegen Totti, vertelde aanvoerder Paolo Maldini later tegen Endt. Totti negeert het, lafbekken zijn het. Hij zet zijn plan door, hij stift richting de linkerhoek, Edwin van der Sar duikt naar rechts. Italië plaatst zich even later voor de EK-finale. Endt, kenner van het Italiaanse voetbal: „Bij hem is hoogmoed de lef om iets buitengewoons te doen.”

Francesco Totti, levend monument in het Italiaanse voetbal. Dinsdag wordt hij veertig, hij is nog immer van waarde voor AS Roma, met zes goals en vier assists in de laatste tien wedstrijden. Een staande ovatie klinkt als hij na rust het veld betreedt, zondag bij Torino (3-1 nederlaag). Kort erop benut hij een strafschop, onberispelijk. Zijn 250ste goal in 25 (!) seizoenen in de Serie A.

De betovering is nooit ver weg als hij optreedt, ook op deze leeftijd. Afgelopen woensdag tegen Crotone krijgt hij de bal rond de middencirkel, in één voetbeweging stuurt hij aanvaller Edin Dzeko weg, magistrale assist, met perfecte curve, snelheid en diepte. Het zijn de momenten waarin de pure trequartista – spelmaker – in hem opstaat.

Hij is een kunstenaar op leeftijd. De grens van veertig doorbreken is doorgaans voorbehouden aan doelmannen en verdedigers, niet aan aanvallers. Hoe Totti het volhoudt? „Het hoort bij Italianen om je lichaam goed te verzorgen. Maar dit is extreem, zeker als je in overweging neemt dat hij zware blessures heeft gehad”, zegt Endt. Het heeft ook te maken met zijn speltype, hij ontwijkt duels, is slim, spaart zich. „Hij strijdt niet om de bal.”

Totti loert in zijn nadagen op de momenten van brille. Endt: „Zijn tempo van denken ligt hoger dan het tempo van lopen.” Hij is door de jaren heen trager geworden, het lichaam strammer – maar zijn vernuft heeft hij behouden. „Dat snelle denken is gekoppeld aan een geweldige functionele techniek. In een fractie van een seconde kan hij beslissen de bal van rechtshalf naar linksbuiten te trappen, panklaar.”

Hij is geboren Romein, kind van AS Roma, zat als ventje in Stadio Olimpico. Hij maakt in maart 1993 op zijn zestiende zijn debuut . Oud-prof Bryan Roy herinnert zich het nog, de linksbuiten speelde bij Foggia in de Serie A, toen nog Europese top. Het gebeurt niet vaak dat een talent zo jong de kans krijgt in Italië. „Hij had alles voor een nummer 10: techniek, steekpasses, voorzetten. En een ideale kop, en Romein – fantastisch.”

Hij bleef AS Roma trouw in een tijd dat clubspelers uitsterven. „Ik heb al mijn vriendinnen bedrogen. Maar ik heb Roma nooit bedrogen en dat zal ik nooit doen”, zei hij eens. Er was serieuze interesse van Real Madrid. „Kwade tongen beweren: hij was bang, hij kan niet zonder zijn stad, hij durfde niet bij mama weg”, zegt Endt. „Gouden tongen zeggen: wat een klassieke liefde voor zijn club.”

Roy maakt zich zorgen over hoe Totti, als halfgod in Rome, zijn leven voortzet na het voetbal. Hij vreest dat hij in een gat valt. „Zijn maatschappelijke carrière trekt hij hierna nooit meer overeind.” Roy ziet vaak dat spelers zich na hun carrière niet meer los kunnen maken van het ‘voetballer zijn’. „Dan gaan ze acteren vanuit hun ego en kunnen zich niet meer ontwikkelen.”

Hoe lang Totti nog doorgaat is niet bekend, al heeft hij een contract tot medio 2017. „Op een gegeven moment moet hij tegen zichzelf in bescherming worden genomen”, zegt Endt. „Maar zolang hij de momenten van licht nog heeft, zal hij altijd een goede reden hebben om door te gaan.” AS Roma maakte in 2014 bekend dat als hij stopt, zijn rugnummer 10 niet meer gebruikt zal worden door andere spelers. Endt: „Hij is de keizer van Rome.”