Recensie

Theatraliteit en adembenemende verstilling bij Liss

Een gedwongen huwelijk gun je niemand. De bezuinigingen verordonneerden in 2013 een fusie tussen het Limburgs Symfonieorkest en het Brabants Orkest, en de nieuwe philharmonie zuidnederland kende een moeizame start en teleurstellende prestaties. Maar ook in een gedwongen huwelijk kan de liefde opbloeien. De inauguratie van chef-dirigent Dmitri Liss bevestigde een stijgende lijn.

Liss (1960) is hier vrijwel onbekend. Hij is ook chef in de Oeral – een positie die tot de verbeelding spreekt, maar niet per se de muzikale. Dat Liss geen amateur is blijkt uit zijn lijstje samenwerkingen: van Rostropovitsj en Kremer tot Bashmet en Gutman. Zijn uitstekende eerste concertprogramma ontzenuwde het idee van een Russische-niche-maestro: Grieg, Sibelius, Ravel én een nieuw stuk van Componist des Vaderlands Willem Jeths.

Liss leidde met passie en etaleerde een arsenaal aan theatrale gebaren, zoals de ‘knallende zweep’ en de ‘En garde!’, met priemende baton. Zijn droomorkest omschreef hij in een interview als een „enorm kamermuziekensemble” waarin alle musici naar elkaar luisteren. Dat ideaal werd niet steeds bereikt, maar vanaf de eerste maten van Griegs Suite nr.1 uit Peer Gynt betoonde Liss zich een vaderlijke motivator met goede oren en een ferme greep op de spanningsopbouw. De dood van Åse eindigde in adembenemende verstilling, de Hal van de bergkoning met flitsende donder en bliksem, zonder zweem van effectbejag.

Voor Sibelius’ Vioolconcert trad Vadim Repin aan, met wie Liss al vaker werkte. Repin liet wat onzuiverheden toe in zijn spel, maar bereikte met zijn onnavolgbare techniek en gruizige toon vooral instant-betovering.

Jeths stelde een suite samen uit zijn opera Hôtel de Pékin, met weglating van zang en Chinese instrumenten. Dat maakte het stuk qua bezetting behapbaar, en eigenlijk miste je niks: de bonte highlightstour van een kwartiertje zat propvol ideeën, schakelde voortdurend tussen opzwepende stekeligheid en lyrische soli, en was van begin tot eind enerverend.