Servische Bosniërs stemmen voor behoud feestdag

Het referendum over de feestdag wordt gezien als voorbode van een nieuw referendum over het afscheiden van het Servische deel van Bosnië en Herzegovina.

Aanhangers van Milorad Dodik zwaaien met Servische vlaggen nadat de Servische Bosniërs in een referendum voor het behoud van hun nationale feestdag hebben gestemd. Foto Amel Emric/AP

Bosniërs in de Servische Republiek (RS), het Servische landsgedeelte van Bosnië en Herzegovina, hebben zondag in een omstreden, want ongrondwettelijk verklaard referendum voor het behoud van een nationale feestdag gestemd. Het referendum wordt door critici gezien als een voorbode van een nieuwe volksraadpleging over het afscheiden van de RS, tegen de afspraken van de Dayton-vredesakkoorden uit 1995 in.

De eerste tellingen wijzen op een overweldigende meerderheid die achter de feestdag op 9 januari staan. Op die dag vieren Bosnische Serviërs dat zij in 1992 de onafhankelijkheid van hun eigen republiek uitriepen. Nadat 71 procent van de stemmen is geteld heeft 99,8 procent voor het behoud van de feestdag gestemd, schrijft Reuters op basis van de organisatoren in de RS. De opkomst zou rond de 60 procent liggen.

Het referendum en de feestdag waren recentelijk door het Bosnische grondwettelijk hof ongrondwettelijk verklaard. Volgens het hof is de feestdag discriminatoir ten opzichte van de rest van de bevolking, omdat op dezelfde datum ook een orthodox-christelijke feestdag valt. De beslissing van de Bosnische Serviërs zichzelf onafhankelijk te verklaren leidde tot een bloedige burgeroorlog die drie jaar duurde en meer dan 100.000 levens eiste.

Afscheiding volgende stap

Ondanks het besluit van het Bosnische hof besloten de leiders van de RS, onder leiding van president Milorad Dodik, het referendum door te zetten. Dodik wil het liefst aan het hoofd staan van een onafhankelijke RS. Zowel onder de Bosnische bevolking als onder buitenlandse mogendheden bestaat daarom de vrees dat nu dit referendum succesvol is verlopen, Dodik een volgend referendum over de onafhankelijkheid van de RS zal uitschrijven.

Lees ook over de onrust in Bosnië en Herzegovina: Omstreden referendum stookt onrust in Servisch Bosnië

De angst is dat afscheiding van de RS leidt tot een nieuwe burgeroorlog. Bosnië en Herzegovina is door de Dayton-akkoorden opgedeeld in twee entiteiten: de Federatie van Bosnië en Herzegovina (FBH) en de RS. In de FBH wonen overwegend islamitische Bosniërs, die Bosniakken worden genoemd en de grootste etnische groep vormen in Bosnië en Herzegovina. De Bosniakken zullen nooit akkoord gaan afscheiding van de RS omdat ze dat zien als een overwinning voor oorlogsmisdadigers Radovan Karadzic en Ratko Mladic, de leiders van de Bosnische Serviërs ten tijde van de burgeroorlog in de jaren negentig.

Buitenlandse inmenging

Westerse landen riepen vooraf op de volksraadpleging te annuleren. De Russische president Poetin gaf juist aan het plan te steunen. Buurland Servië heeft zich tot nu toe op de vlakte gehouden, mede om de EU, waarvan het land graag lid wil worden, niet voor het hoofd te stoten. De Servische premier Aleksandar Vucic weigerde steun uit te spreken voor het referendum, al gaf hij wel aan dat Servië de Servische Bosniërs te hulp zal schieten als dat nodig is.

Op 2 oktober vindt het volgende moment van politieke spanning plaats in Bosnië en Herzegovina. Dan kan de bevolking naar de stembus voor lokale verkiezingen.