Opinie

Duizenden kernwapens op scherp en Nederland slaapt

Het risico op een nucleaire ramp is nu groter dan tijdens de Koude Oorlog, waarschuwt Gijs de Vries, directeur van Rode Kruis Nederland.

Atoombom.

Nederland moet vóór onderhandelingen stemmen over een wereldwijd kernwapenverbod. In oktober stemt de Algemene Vergadering van de VN over het al dan niet houden van een onderhandelingsconferentie in 2017. Doel is „om te onderhandelen over een juridisch bindend instrument om kernwapens te verbieden, dat zal leiden tot hun totale eliminatie”. Deze maandag, op de Internationale Dag voor de Totale Vernietiging van Kernwapens lijkt een kernwapenvrije wereld dichterbij dan ooit.

Tijdens de stemming neemt Nederland een cruciale rol in. Eerder onthield Nederland zich van stemming samen met twaalf andere landen. De meerderheid in de VN-werkgroep stemde toen voor onderhandelingen. In oktober moet er opnieuw worden gestemd. Het Rode Kruis vindt dat Nederland een voortrekkersrol op zich moet nemen, nu de kans op een meerderheid voor een onderhandelingsconferentie over kernwapens zo dichtbij lijkt.

De bereidheid tot onderhandelen over een verbod is een grote stap in een tijd waarin het risico dat kernwapens worden gebruikt groter is geworden en arsenalen eerder worden gemoderniseerd dan verminderd.

Op basis van een onderzoek van de organisatie ‘Global Zero’ stelt de voormalige Amerikaanse minister van Defensie, William Perry, dat het risico op een nucleaire ramp nu zelfs groter is dan tijdens de Koude Oorlog. Meer dan tweeduizend wapens staan op scherp en kunnen binnen enkele minuten ingezet worden. Een ongeluk met een activeringssysteem is niet ondenkbaar.

Al sinds 1945 roept het Rode Kruis wereldwijd op tot een kernwapenverbod vanwege de catastrofale humanitaire gevolgen. Kernwapens veroorzaken onmenselijk lijden door hitte, schokgolven en straling. Ze maken het onmogelijk om direct en adequaat humanitaire hulp te bieden. Niet alleen door de straling, ook door de beschadiging en het wegvallen van wegen, ziekenhuizen en medische voorzieningen. Dit terwijl juist een overweldigend aantal slachtoffers acuut en langdurig behandeling nodig heeft.

Er is geen ander wapen ter wereld dat ook toekomstige generaties beïnvloedt; kernwapens doen dit wel. Zo heeft het Japanse Rode Kruis in zijn ziekenhuizen in Hiroshima (sinds 1959) en Nagasaki (sinds 1969) al meer dan 2,5 miljoen overlevenden medische zorg geboden. Ook nu behandelt het ziekenhuis nog altijd overlevenden.

De humanitaire gevolgen vormen dus het ‘waarom’ van deze oproep. Het rode Kruis spreekt zich niet uit over hoe een verbod moet worden bewerkstelligd. Dit heeft alles te maken met onze zeven grondbeginselen. Het Rode Kruis werkt op onpartijdige wijze en helpt zo slachtoffers zonder te kijken naar hun achtergrond. Politieke voorkeur, ras, geslacht en religie spelen bij de hulpverlening geen enkele rol. Ook neutraliteit is een van deze beginselen. Het houdt in dat het Rode Kruis in een gewapend conflict geen partij kiest. In vredestijd betekent het dat we geen politiek standpunt innemen. Deze manier van werken zorgt ervoor dat het Rode Kruis internationaal toegang krijgt tot alle slachtoffers. Soms is de organisatie daarin de enige in een gebied. Bij het kernwapenvraagstuk wordt er ook geen politiek standpunt ingenomen. De oproep gaat namelijk over de slachtoffers.

Met het oog op deze risico’s en de catastrofale humanitaire gevolgen spreekt het Rode Kruis de hoop uit dat de onderhandelingen voor een kernwapenverbod in 2017 zullen starten. Met een grote meerderheid van VN-lidstaten die een onderhandelingsconferentie over een verbod steunt, is er nieuwe hoop op een doorbraak. Nu deze historische gelegenheid zich aandient, kan Nederland niet achterblijven. Er zijn nog steeds voldoende kernwapens om de wereld meerdere malen te verwoesten. Eerder bleek wereldwijd verzet tegen clustermunitie en landmijnen succesvol; nu is het tijd voor succesvol verzet tegen kernwapens.