‘Aantal managers in ziekenhuizen groeide met 12 procent per jaar’

Dat schreef onder meer het Algemeen Dagblad anderhalve week geleden.

Foto iStock

De aanleiding

Ziekenhuizen zijn de laatste jaren overspoeld door managers en ict’ers, daardoor rijzen de kosten de pan uit. Dat schreef onder meer het AD anderhalve week geleden. De krant haalde nieuw onderzoek aan waaruit blijkt dat sinds de invoering van het nieuwe zorgstelsel in 2006 (geen ziekenfonds meer en een verplichte zorgverzekering voor iedereen) het aantal managers in ziekenhuizen jaarlijks met 12 procent is gegroeid.

Waar is het op gebaseerd?

Het onderzoek naar overheadkosten bij ziekenhuizen is van onderzoeksbureau Panteia. Het is gemaakt in opdracht van de SP. De partij had eerder tevergeefs het kabinet gevraagd onderzoek te doen naar de ‘managementexplosie’ in de zorg.

En, klopt het?

De 12 procent groei per jaar uit het AD is in het onderzoek van Panteia om precies te zijn een gemiddelde groei van 12,7 procent tussen 2007 en 2014. Dat geldt voor het aantal fte’s onder de definitie ‘algemeen management’ van algemene ziekenhuizen – dus geen universitaire medische centra. ‘Stafpersoneel, algemene- en adminstratieve functies’ zijn een aparte categorie en horen niet bij de 12,7 procent.

Panteia schrijft voor het onderzoek cijfers te hebben verzameld over de ziekenhuizen op basis van drie bronnen: de Productiestatistieken van het CBS (1998-2014), de Economische Jaarstatistiek Ziekenhuizen en de Enquête Beroepsbevolking van het CBS (1998-2014).

Het CBS zegt bij monde van een woordvoerder geen specifieke cijfers te publiceren over managers in ziekenhuizen. De meest gedetailleerde informatie van het bureau toont het aantal managers in zorginstellingen. Daartoe zijn kinderopvang, gezondheidszorg, ouderenzorg en sociale dienstverlening gerekend. Panteia heeft berekeningen gemaakt op basis van microdata van het CBS.

Een woordvoerder van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) wijst op het brancherapport van 2016. Daarin staat: „De verhouding tussen patiëntgebonden en niet-patiëntgebonden personeel is tussen 2010 en 2015 vrij stabiel.” Maar ook hier gaat het bij niet-patëntgebonden personeel om veel meer arbeidsplaatsen dan alleen managers.

Dutch Hospital Data (DHD), dat gegevens van ziekenhuizen onderhoudt en beheert, biedt uitkomst. De stichting stelt elk jaar de Rapportage Enquête Jaarcijfers Ziekenhuizen op, met daarin ook de ‘benaderde totale gemiddelde personeelssterkte’.

Voor ‘algemeen management’ bij algemene ziekenhuizen ging het in 2007 om 443,3 arbeidsplaatsen, en in 2014 – die rapportage is nog niet gepubliceerd – om 1.026 arbeidsplaatsen. Dat is een gemiddelde groei van meer dan 12 procent per jaar.

Uit de rapportages van de tussenliggende jaren blijkt dat vooral in 2008 en 2014 het aantal arbeidsplaatsen hard is gegroeid, terwijl in 2009, 2010, 2012 en 2013 juist dalingen waren te zien in het aantal fte’s voor managers.

Panteia-onderzoeker Pieter Fris kan dat niet duiden. „Het betreffen steekproefgegevens, die worden opgehoogd naar landelijk niveau. Daar zit spreiding omheen. Op het gedetailleerde niveau van functies kunnen zich best grote fluctuaties voordoen. Wij hebben er bewust voor gekozen geen mutaties per jaar te rapporteren, dat vinden wij te volatiel, maar ons te beperken tot een trend over een langere periode.”

Conclusie

Het aantal managers in ziekenhuizen is jaarlijks met 12 procent gegroeid, schreef onder meer AD op basis van een onderzoek van Panteia. Dat schrijft over een gemiddelde toename van 12,7 procent bij het algemeen management. Uit cijfers over de ‘benaderde personeelssterkte’ in algemene ziekenhuizen blijkt dat te kloppen. We beoordelen de stelling als waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt.