Zijn huis kost deze bij zijn kaken

De Kleine Wetenschap De bij bouwt een huis van steen. Dat doet hij met zijn blote tanden (of eigenlijk kaken, maar dat rijmt niet.

Illustratie Irene Goede

Ik heb mijn huis zelf gebouwd, met mijn blote handen! Sommige mannen zeggen dat, en dan zijn ze heel trots. Maar ze kunnen niet op tegen een kleine bij die pas ontdekt is in Amerika. Die bij bouwt ook een huis van steen. Dat doet hij met zijn blote tanden!

Deze krachtpatser onder de bijen woont in de woestijn in het zuidwesten van de Verenigde Staten. Er zijn daar grote, droge steenwoestijnen. In de zomer is het er verschrikkelijk heet. Daar ligt ook Death Valley, de ‘Dodenvallei’. Dat klinkt niet best, maar het is in die woestijn ook heel mooi.

In de lente is het er nog wel uit te houden. Dan zijn er kleine beekjes en bloeien er bloemen. Er zijn ook rotsen die door de wind uitgesleten zijn zodat ze op standbeelden en kunstwerken lijken.

Die rotsen krijgen zulke grillige vormen doordat ze niet superhard zijn. Ze zijn van zandsteen. Met een mes kun je erin krassen. In die steile, verticale rotsen van zandsteen maakt de bij zijn holletje: een bijenflat. De bij zet zijn kaken in de steen, en knaagt, en knaagt, en knaagt. Niet met zijn tanden, dat schreef ik in het begin alleen omdat het rijmt op handen. Maar een bij heeft geen tanden. Hij beitelt met zijn kaken, die eruitzien als een nijptang. Je kunt het gerasp in de rots op een meter afstand horen. De bij heeft nog geen Nederlandse naam, maar ‘beitelbij’ zou passen.

De beitelbijen werken hun hele leven ontzettend hard. Als ze oud zijn, zijn hun kaken helemaal afgesleten. Maar zo’n flat is natuurlijk wel heel comfortabel als de klus eenmaal geklaard is. Het is er zo veilig dat de beitelbijen alleen naar buiten komen in een goed bloemenjaar. Als het buiten gortdroog is, blijven ze gerust vier jaar binnen. Dan blijven ze als een soort larve in winterslaap.

Zo’n stenen huis heeft nog een voordeel: het slijt niet. De onderzoekers vonden een bijenflat terug die al meer dan dertig jaar bewoond was. Het is even beitelen, maar dan is er een huis voor je kinderen, je kleinkinderen, je achterkleinkinderen. Dat is echt iets om trots op te zijn.

Bron: Current Biology, 12 september.