Wetenschap ontmoet kunst in Den Haag

Reportage Festival TodaysArt

Via een samensmelting van kunst, wetenschap en technologie wil TodaysArt Den Haag een spiegel voorhouden.

©

Alles is nog in aanbouw als festivaldirecteur Olof van Winden (40) donderdag een rondleiding geeft over het Haagse Spuiplein, waar vandaag kunst-, muziek- en technologiefestival TodaysArt begint. ‘Under Construction’ is het thema dat deze twaalfde editie kreeg. Grote piepschuimblokken in de vorm van een amfitheater en andere sculpturen die je zou kunnen terugvinden op een Griekse agora sieren het plein dat nu vooral bouwput is. Het zijn maquettes van het Rotterdamse architectenbureau ZUS, dat de bezoeker wil laten nadenken over de functie van publieke ruimte.

Open wond

Een open wond, zo noemt Van Winden het Spuiplein. Het Residentie Orkest vertrok naar de haven, regeringsgebouwen worden de komende vijf jaar tijdelijk verplaatst. Het plein, of wat daarvan over is, is afgezet. Wat doet dat met het publieke leven in de politieke hoofdstad?

TodaysArt is een bescheiden festival (10.000 bezoekers in twee dagen) met grote ambities: het zoekt de verbinding tussen kunst, wetenschap en technologie en wil de politieke hoofdstad een spiegel voorhouden, dit jaar over het gebruik van openbare ruimte. „Het idee is een langdurige dialoog aan te gaan met bijvoorbeeld de Rijksbouwmeester, die komt hier morgen ook praten op het festival”, zegt Van Winden terwijl hij het Spui-theater in wandelt. Overdag zijn er lezingen en installaties in de zalen rond het Spui, ’s nachts optredens en dj-sets. De maquettes zijn nu nog een pitch, maar later mogelijk echt. „Ons doel is hier een semi-permanent paviljoen te bouwen.”

Het interdisciplinaire festival is niet mainstream, niet mega-academisch, maar ergens daartussenin. Het wil laten zien „wat nu speelt en wat je nog niet in de musea ziet”. Van Winden noemt Hiroaki Umeda als voorbeeld. De Japanse danser staat dit jaar voor de tweede keer op TodaysArt en tekent via lichaamssensoren lichtdeeltjes op een scherm. „Een danser? Dat vonden ze vijf jaar geleden maar gek, maar Umeda staat nu op alle grote technofestivals.”

Clubcultuur

Clubcultuur is een belangrijke pijler van TodaysArt. „Den Haag heeft nooit een goed imago gehad als cultuurstad, maar de underground was juist altijd heel rijk”, zegt Van Winden. „De jongens van Dekmantel begonnen hier ook. Of kijk naar dj’s en producers als I-F en Legowelt. In New York staat er een rij van een uur, maar hier doet het niets.” Die rijke underground, die culturele voedingsbodem van Den Haag, wil TodaysArt een stem geven. Naast de driekoppige band van de Berlijnse techno-producer Pantha du Prince, die vrijdag zijn nieuwe album presenteert, is er dus veel lokaal talent, zoals het Haagse dj-collectief BAKK. Maar er staan ook veel minder bekende muzikanten uit het buitenland op het programma – opvallend vaak vrouwen – die zijn voorgedragen door Europese festivals als Sonar (Barcelona) en Insomnia (Oslo), waarmee TodaysArt samenwerkt. Het clubprogramma is heel breed en gaat van ingetogen vibrafoonspel tot de hypersnelle ghettohouse van footwork-dj Earl uit Chicago, die een groep eigen dansers meebrengt.

Doordat het festival grotendeels op subsidie drijft, is het vrij om spannende namen te boeken en nieuwe opdrachten uit te schrijven. Liefst hybride, want volgens Van Winden overlappen de werelden van muzikant, beeldend kunstenaar en wetenschapper elkaar steeds meer. „Als Leonardo da Vinci en Michelangelo vandaag hadden geleefd, zouden ze ook niet alleen maar schilderen.”

Als het even kan is die hybride kunst dan ook nog aan wetenschap gerelateerd, want die twee waarden zijn complementair, volgens Van Winden. „Wetenschap geeft de feiten en kunst hangt er een waarde aan.” Neem een installatie als die van filmmaker Floris Kaayk, over wat er kan gebeuren als we straks 3D-organen kunnen printen. Of neem Entropy, een voorstelling die zaterdag zijn wereldpremière beleeft. Twee wetenschappers, een sterrenkundige en kosmoloog, geven uitleg over het ontstaan van het heelal tegen een achtergrond van ruimtebeelden van onder meer de Hubble-telescoop. Vanachter een scherm komt langzaam de muziek van Detroit technopioniers Dopplereffekt tevoorschijn. Van Winden: „Wat nu vaag en nerdy lijkt staat over vijf jaar in het MoMA in New York.”