Klimaat

Door bosbranden Indonesië sterven 100.000 mensen vroegtijdig

Bosbranden in Indonesië, vaak aangestoken om ruimte te maken voor palmolieplantages en houtindustrie, schaden gezondheid, economie en het klimaat.

Bosbranden in Kalimantan in 2015 Foto AFP

Zo erg als de bosbranden van een jaar geleden had Indonesië het al lang niet meer meegemaakt. Volgens wetenschappers van de universiteiten van Harvard en Columbia zijn de branden, die vooral woedden op Sumatra en Kalimantan, verantwoordelijk voor ongeveer 100.000 vroegtijdige sterftegevallen, waarvan 90 procent in Indonesië en de overige vooral in Maleisië en in Singapore.

Zelf schatte Indonesië het officiële dodental door de bosbranden in 2015 eerder dit jaar op slechts negentien. Wel zochten duizenden mensen medische hulp omdat ze problemen kregen met de luchtwegen.

In een artikel in Environmental Research Letters beschrijven de onderzoekers hoe Indonesiërs veel branden stichten om de grond geschikt te maken voor oliepalmplantages of voor bomen die als grondstof dienen voor de papier- en houtindustrie. Het is een goedkope, maar ook zeer vervuilende methode. Dat komt omdat de branden lang door woeden in de moerassige bodem. Daarbij komt veel fijnstof in de lucht, vooral de zeer schadelijke PM2,5.

El Niño

Dat het in 2015 ernstig misging komt door de bijzondere weersgesteldheid. Er was sprake van een van de zwaarste El Niño’s van de afgelopen decennia, een omkering van de warmtestroom in de Stille Oceaan. Tegelijkertijd was er een vergelijkbaar effect in de Indische Oceaan, waardoor het uitzonderlijk droog was in het gebied. En juist die droogte verleidt veel boeren ertoe grote gebieden af te branden.

De onderzoekers vergeleken de situatie met 2006, toen een wat zwakkere El Niño ook voor een relatief droog seizoen zorgde. De branden leidden volgens hen toen tot ruim 37.000 vroegtijdige sterfgevallen.

Behalve voor veel doden, zorgen de branden ook voor miljarden aan economische schade. En ze maken van Indonesië een van de grootste klimaatvervuilers ter wereld. In 2015 zou ongeveer 3 procent van de totale wereldwijde uitstoot afkomstig zijn van de Indonesische bosbranden. Landgebruik is verantwoordelijk voor bijna twee derde van de Indonesische uitstoot.

Het onderzoek heeft vooral ten doel om beter te voorspellen waar de ongezondste situatie zal ontstaan door de bosbranden. Daar kunnen dan de blusactiviteiten op gericht worden. En kan sterfte worden voorkomen.

Het onderzoek zou de ogen moeten openen van de autoriteiten om nog meer aandacht te geven aan het voorkomen van de bosbranden. Maar of dat gebeurt is de vraag. Deze maand zijn milieuactivisten op Sumatra bedreigd die de situatie wilden onderzoeken. En de bosbranden zijn – zij het minder heftig dan vorig jaar – al weer weken gaande.

Blogger

Paul Luttikhuis

Buitenlandredacteur Paul Luttikhuis volgt op dit blog nieuws over klimaatverandering. Hij schrijft over sociale en economische gevolgen, over manieren waarop landen zich daarop voorbereiden, over nieuwe wetenschappelijke inzichten en over de onderhandelingen na ‘Parijs’. Regelmatig zullen gastauteurs hun licht laten schijnen op deze thema’s.