Column

Nieuw bij de NPO: Toerist Zoekt Vrouw en Hond Helpt Tbs’er

De programma’s Tot Elkaar Veroordeeld en All Inclusive lijken op het eerste gezicht verdwaald bij de publieke omroep. Maar bij nader inzien horen ze daar misschien juist bij uitstek thuis.

Jan Kooijman in ‘Tot Elkaar Veroordeeld’ (KRO-NCRV).

Danser en soapacteur Jan Kooijman presenteerde verschillende programma’s voor de RTL-zenders, met in toenemende mate maatschappelijke onderwerpen. Bij KRO-NCRV lijkt hij zich nu te ontpoppen als de nieuwe Arie Boomsma: een empathische hunk. Tot Elkaar Veroordeeld is geknipt voor hem. Zeven weken lang volgde hij in tbs-kliniek De Woenselse Poort de training van verwaarloosde en moeilijk hanteerbare honden door cliënten. Daarbij benadrukken de begeleiders de overeenkomsten in karakter tussen honden en mensen die structuur en duidelijkheid behoeven, om van driftbeheersing nog maar te zwijgen.

Het is een onmogelijk programma gebleken, om tal van redenen. Niet alleen moesten namen en leeftijden van de hoofdpersonen worden gefingeerd, om begrijpelijke redenen mochten ze ook niet herkenbaar in beeld komen. Dus kijken we naar mensen met onscherp gemaakte gezichten, van wie we alleen soms een mond in extreme close-up mogen zien.

Over de reden waarom ze opgesloten werden, vertellen ze weinig concreets. Tot overmaat van ramp regende het permanent tijdens de opnamen en praten ze vooral in het therapeutische jargon waarmee ze worden doodgegooid. Ze lijden aan hardwareproblemen en tot vervelens toe worden de parallellen met de hondenlevens benadrukt, voor wie dit de laatste kans zou zijn.

Toch is die metafoor verhelderend, voor burgers die denken dat iedereen baat zou hebben bij vrije keuzes. Zoals neurobioloog Dick Swaab nog eens vertelde bij Pauw: de helft van alle gedetineerden heeft een zeer laag IQ. Die zijn blij met regels: niet meer dan zes boterhammen bij het ontbijt, en slechts één plak kaas per snee, tenzij het een dubbele boterham betreft.

Dit soort relativerende informatie over tbs’ers is niet wat mensen op tv willen zien. Mede door de vormproblemen haalde Tot Elkaar Veroordeeld extreem lage kijkcijfers voor NPO1 en werd het al na een paar uitzendingen verschoven naar de late avond. Het is een verre van aantrekkelijk, maar wel noodzakelijk, typisch publiek programma.

Ook All Inclusive (AVRO-TROS) lijkt een commercieel reality format, een soort Oh Oh Antalya.

Twaalf alleenstaande ouders, van wie een flink aantal fors getatoeëerd, gaan daten met elkaar in een Turks resort, onder de cynische blikken van hun puberkinderen. Het wachten is op bacchanalen en jaloerse vechtpartijen.

Het pakt anders uit. Al vrij snel vertellen de mannen en vrouwen elkaar (en ons) hoe moeilijk het is om mentaal en materieel het hoofd boven water te houden. Ze gunnen elkaar daardoor meer dan hitsige jongeren en hopen eigenlijk dat de anderen ook gelukkig worden.

Het is nog niet helemaal duidelijk hoe dit verhaal af gaat lopen, maar wie een Temptation Island voor 40-plus verwachtte, die komt bedrogen uit. Daarvoor is ook dit programma te publiek: het is eerder Toerist Zoekt Vrouw.