Rutte bedankt Kamer voor goede samenwerking

Rutte dankt Kamer voor constructieve samenwerking

Rutte heeft alle ingediende moties van advies voorzien en sloot zojuist af met een aantal woorden:

"Ik heb opnieuw vastgesteld, voor de zesde of zevende keer, dat iedereen hier op hun eigen manier de ambitie hebben om ervoor te zorgen dat Nederland een sterk land is en een sterk land blijft. Het kabinet is ervan overtuigd dat we dit kunnen bereiken door samen te werken."

Rutte sprak ook zijn "erkentelijkheid en waardering" voor de samenwerking tussen zijn kabinet en Kamer in de afgelopen jaren. Hij heeft op "verschillende en belangrijke momenten" in de Kamer steun voor het kabinetsbeleid ervaren:

"Daardoor is dit land bestuurbaar gebleven. Daarmee laten wij zien dat als het erop aankomt, wij door overleg samen sterk staan."

Met die woorden kwam er een einde aan de Algemene Politieke Beschouwingen van dit jaar. Wij sluiten dit liveblog nu af.

Rutte komt Kamer tegemoet over scholen

De motie van CDA-leider Buma die het kabinet oproept de politie meer middelen en bevoegdheden te geven om op te treden tegen "treiterijen en beledigingen" is volgens Rutte onnodig. De politie zou voldoende instrumenten hebben om tegen 'raddraaiers' op te treden.

Rutte doet de Kamer de toezegging dat de Onderwijsbegroting zo wordt uitgevoerd dat er niet 150 miljoen euro wordt bezuinigd op scholen. Deze motie van D66 werd door een grote Kamermeerderheid gesteund, inclusief coalitiepartijen VVD en PvdA.

Rutte ontraadt motie over eigen risico

Rutte ontraadt de motie van de SP over verlaging van het eigen risico volgend jaar. Volgens de premier is daarvoor deugdelijke dekking nodig en wordt die door de SP "geenszins aangedragen". Bovendien is het volgens Rutte technisch niet meer mogelijk om dit voor het begrotingsjaar 2017 te organiseren.

Dat laatste is onzin, zegt Roemer. "Het gaat erom dat de premier het niet wil".

'Ongeduld is achilleshiel van optimistische Rutte'

Premier Rutte is begonnen aan zijn tweede termijn. Debatcoach Lars Duursma keek vandaag voor NRC naar hoe Rutte het deed in het debat en zag dat de premier ook in het belangrijkste debat van het jaar "goedgemutst van start" ging:

"Het is de kracht van onze premier: niet alleen z’n toon is optimistisch, hij heeft zichtbaar plezier in het debatteren."

Naast plezier zag Duursma af en ook toe irritatie. Ongeduld bleek soms de achilleshiel van de optimistische Rutte:

"Maar die blijdschap kan binnen een minuut omslaan, als een acteur die plotseling uit z’n rol valt. En dan zien we ineens een geïrriteerde man. Weg is het goede humeur, weg is het optimisme. Verbeten sloeg hij bij de Algemene Politieke Beschouwingen om zich heen bij eindeloze discussies over of hij als premier wel „pleurt op” had mogen zeggen. En wat het kabinet gaat doen met de uitkomst van het Oekraïne-referendum. En waarom dat zolang duurt. Het lijkt erop dat Ruttes toon vooral omslaat als zijn geduld opraakt: omdat een discussie erg lang duurt, of nu inmiddels al dertig keer gevoerd is."

Laatste schorsing

De tweede termijn van de Kamer zit erop. Premier Rutte reageert om 21.20 uur in zijn tweede termijn vooral op alle ingediende moties.

Moties over asielzoekers en zondagssluiting

Zoals vaker is de tweede termijn vooral een opsomming van de moties die de partijen indienen. Jesse Klaver (GroenLinks) kwam met drie moties, waarvan twee over de asielproblematiek gaan. Eén motie roept het kabinet op nog dit jaar te zorgen dat Nederland de toezegging nakomt om ruim 5000 asielzoekers uit Griekenland en Italië op te nemen.

De SGP kwam ook met drie moties, waarvan een breed ondertekende over de zondagssluiting van winkels:

Twitter avatar elbertdijkgraaf Elbert Dijkgraaf Motie zorg dat winkels op zondag gesloten kunnen blijven als ondernemer dat wil. Bijna alle partijen steunen! Mooi! https://t.co/UsSgOyQuAj

Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren vestigde net als in haar eerste termijn nog eens de aandacht over het gebrekkige aantal vrouwen in de top van de Nederlandse politiek. "Voor sommigen is dit een fact of life, voor anderen een teken van een ernstig democratisch tekort. Bij de aanstaande verbouwing van het Binnenhof moeten we ook dit glazen plafond doorbreken."

Meerderheid ChristenUnie-motie GGZ

ChristenUnie-leider Segers diende in zijn tweede termijn een aantal moties. Eén daarvan is al verzekerd van een Kamermeerderheid, namelijk de motie om de wachtlijst in de geestelijke gezondheidszorg weg te werken. De motie van de ChristenUnie is een reactie op het luiden van de noodklok door het Leger des Heils, dat signaleert dat het aantal mensen op straat dit jaar snel is toegenomen.

Een andere motie die Segers indiende zegt dat religieuze instellingen in Nederland niet langer geld mogen ontvangen uit landen die zelf geen godsdienstvrijheid kennen. Deze motie is mede ondertekend door de VVD.

Coalitie steunt onderwijsmotie D66

D66-leider Pechtold komt in zijn tweede termijn met een aantal moties. Hij verzoekt het kabinet onder meer een bezuiniging van 150 miljoen euro op scholen te schrappen. De motie wordt gesteund door een flinke Kamermeerderheid, inclusief coalitiepartijen PvdA en VVD.

Pechtold kwam ook nog met een motie over het Oekraïne-referendum en het sneller sluiten van kolencentrales. Over het inmiddels beruchte 'Pleur op' van Rutte zei Pechtold nogmaals dat het een premier onwaardig is. "Een premier op zoek naar Wilders-stemmers", concludeerde hij.

Foto ANP / Remko de Waal

Foto ANP / Remko de Waal

Wilders: 'Pleur op is blijf maar'

De tweede termijn van PVV-leider Wilders ging opnieuw vooral over de dreiging van de islam. Wilders voelt zich nog altijd een roepende in de woestijn. "Niemand durft de islamisering als probleem te benoemen en beleid ertegen te voeren. [...] Het is een existentieel probleem dat gaat over voortbestaan van ons land." Wilders diende een motie in die het kabinet oproept de-islamisering tot doelstelling van het beleid te maken.

De woorden 'Pleur op' van Rutte stellen niks voor, zegt Wilders, omdat Rutte volgens hem geen daden bij zijn woorden voegt. "Pleur op is blijf maar", aldus Wilders.

Tot verrassing van velen, inclusief D66-leider Pechtold, diende Wilders geen motie van wantrouwen tegen het kabinet in. Waarom niet? Wilders antwoordde: "De motie van wantrouwen zal heel Nederland tegen dit kabinet indienen op 15 maart."

Samsom: debat over 'wat voor land wij willen zijn'

PvdA-leider Diederik Samsom zag de afgelopen twee dagen een "verkiezingsgeest" door de Tweede Kamer waren. De Algemene Beschouwingen gingen volgens hem vooral over "wat voor land wij willen zijn". Net als Buma had hij opnieuw kritiek op de 'Pleur op' van Rutte:

"Hoe irritant een vlogger ook is, hoe ontoelaatbaar sommige jongeren zich gedragen, ze horen hier. Het antwoord kan dus niet een zorgvuldig geformuleerd 'Pleur op' zijn. [...] Roep ze tot de orde, grijp ze bij de lurven, maar duw ze niet van je af. Wij hebben als politici de plicht de verbindende krachten te versterken."

Buma: erfenis Rutte aaneenschakeling loze woorden

CDA-leider Buma komt in zijn tweede termijn met een motie die het kabinet oproept harder op te treden tegen "treiterijen en beledigingen" aan het adres van de politie. Hij kritiseerde ook opnieuw premier Rutte, die volgens hem met 'Pleur op' veel te ver is gegaan:

"Zo herstel je het vertrouwen in de politiek niet. Het is alleen maar effectbejag, het maskeren van onmacht. [...] De erfenis van Rutte aaneenschakeling van loze woorden en beloftes. Hoe vaak kan een premier sorry zeggen voor alle bewuste onwaarheden die hij de afgelopen tijd heeft verteld? [...] Deze premier zal geschiedenis niet ingaan als staatsman, maar als populist."

Zijlstra kritisch op Zorgfonds en rol Wilders

VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra doet in zijn tweede termijn een aantal observaties. Zo viel het hem op dat het in de discussie over het Nationaal Zorgfonds van de SP vooral om stelsels en systemen ging:

"Het gaat uiteindelijk niet om het stelsel, of om de mensen die in de zorg werken, maar het gaat om de patiënten."

Zijlstra hekelde verder PVV-leider Wilders, die volgens hem duidelijk maakte een politicus te zijn die alleen maar aan de zijlijn staat te roepen. "Op het moment dat hij aan de beurt is om een rondje te geven, is hij net naar de wc."

Roemer komt met motie over eigen risico

SP-leider Emile Roemer komt in zijn tweede termijn terug op de discussie over vrijheid en normen en waarden, die deze Algemene Politieke Beschouwingen domineerde. Voor Roemer is gaat vrijheid gepaard met een samenleving die mensen zekerheid biedt:

"Zekerheid is een voorwaarde voor vrijheid. Alleen dan kunnen mensen bouwen aan een toekomst voor zichzelf en hun omgeving."

Roemer komt met een motie over de zorg die de regering oproept het eigen risico volgend jaar te verlagen. Dat kost volgens hem een miljard euro, die gevonden zou kunnen worden in de reserves van de zorgverzekeraars. De motie is mede ondertekend door Marianne Thieme (Partij voor de Dieren) en Henk Krol (50Plus).

Verder wil Roemer dat Rutte in zijn tweede termijn aangeeft voor welke datum hij denkt te besluiten over het wel of niet ratificeren van het EU-associatieverdrag met Oekraïne. De kans daarop lijkt klein, aangezien Rutte die in de eerste termijn al niet wilde geven.

Rutte is klaar, de vergadering wordt een uur onderbroken

Als laatste behandelde premier Rutte zojuist de tegenbegrotingen die zijn ingediend door andere partijen. Daaruit neemt hij overigens helemaal niets over, want het kabinet is tevreden met de begroting zoals die is, zei Rutte. Na achtenhalf uur debatteren zit ook de eerste termijn voor Rutte erop en wordt de vergadering tot 19.00 uur geschorst.

Na die pauze volgt nog een tweede termijn, waarin de fractievoorzitters weer het woord krijgen. Ze reageren dan op Ruttes verhaal en hebben de gelegenheid moties in te dienen. SP-leider Emile Roemer liet woensdag al doorschemeren dat hij in een motie gaat voorstellen om het eigen risico vanaf volgend jaar te verlagen. Vervolgens krijgt Rutte de gelegenheid om daar dan weer op te reageren.

Nog even terug naar de inkomensplaatjes

Tussen het blok Zorg en Onderwijs in werd het debat net enkele momenten stilgelegd. Dat was om nieuwe berekeningen van het Centraal Planbureau (CPB) over de koopkrachtveranderingen uit te delen. Eerder op de dag leidde dat al tot een discussie tussen Rutte en het duo Roemer en Klaver, die stelden dat rijken er sterker op vooruit zijn gegaan dan de armen.

Twitter avatar peterkwint Peter Kwint Gisteren & vandaag betichtten Rutte & Samsom Klaver en Roemer van liegen. Wat zien we? Inkomensverschillen nemen toe https://t.co/9ecpeiNLp1

En de CPB-cijfers laten inderdaad zien dat GroenLinks en de SP een punt hadden. Want de laagste inkomens wonnen in drie jaar tijd 4,3 procent aan koopkracht, en bij de hoge inkomens was dat 7,2 procent. Máár, verdedigde Rutte, die stijging zijn het gevolg van de economie, niet van maatregelen die het kabinet heeft genomen. En dus kwamen ze er wederom niet uit.

Rutte houdt het blokje Onderwijs kort

Zo lang als het blokje Migratie duurde, zo snel gaat Rutte door Zorg en Onderwijs. De premier gaat nu door met het zevende onderwerp van de dag, Energie, en doorloopt ook dat in een paar minuten. Daarna gaat de premier in een laatste blokje nog in op de tegenbegrotingen. En dan natuurlijk nog een tweede termijn, waarin eerst de fractievoorzitters het woord krijgen en Rutte vervolgens weer mag reageren.

Rutte: plan Roemer voor Zorgfonds 'is niet af'

Het debat gaat inmiddels over de gezondheidszorg. Rutte bespreekt het plan van SP-leider Roemer voor een Nationaal Zorgfonds, een SP-plan voor nieuwe financiering van de zorg zónder eigen risico. De Tweede Kamer sprak gisterochtend anderhalf uur over het plan, op een manier die voor Roemer niet al te positief uitpakte. Veel partijen vonden dat de SP-leider de kosten voor invoering van zo'n nieuw stelsel niet goed in kaart had gebracht. Roemer moest toegeven dat zijn plan slechts "een aanzet" was.

Premier Rutte constateerde zojuist ook "dat het plan niet af is". De premier zegt ook dat het plan van de SP een volledige stelselwijziging inhoudt. Een onverstandig idee, vindt Rutte, want zo'n stelwijziging "gaat de problemen in de zorg niet oplossen". Hij wijst erop dat het huidige Nederlandse systeem internationaal goed scoort.

Over het eigen risico, dat de SP en ook een aantal andere (linkse) partijen wil afschaffen, zei Rutte dat het mensen bewust maakt van de kosten van de zorg. "Afschaffen is niet gratis", waarschuwt de premier. "Het is ook belangrijk te realiseren dat heel veel zorg niet onder het eigen risico valt."

'Rutte raakt met uitspraak onderbuik'

Hoewel Rutte flink onder vuur lag van de meeste fractievoorzitters, was het heftige debat van zojuist allemaal maar goed voor de premier, denkt onze politiek columnist Tom-Jan Meeus:

"Je raakt met je uitspraak de onderbuik. Als premier kun je die uitspraak ('pleur op') eigenlijk niet doen. Dus je weet: bijna de hele Kamer valt me aan. Het gevolg: de kiezer (zeker de Wilders-kiezer) krijgt opgediend dat de rest van Den Haag politiek-correct blijft wegkijken - terwijl jij tenminste zegt waar het op staat."

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Enfin, de Kamer geeft Rutte nu precies het debat dat hij wilde #pleurop

Foto ANP / Remko de Waal

Foto ANP / Remko de Waal

'Nederland heeft slechts 600 vluchtelingen opgenomen'

Aangekomen bij het blokje migratie onderbrak Jesse Klaver Rutte even geleden over de opvang van vluchtelingen. Dat gaat te traag, vond de fractievoorzitter van GroenLinks. “Nederland heeft 600 van de 5000 beloofde asielzoekers uit Griekenland en Italië opgenomen.” Onze datastagiair Shannon Bakker zocht uit of dat klopt:

“Op 21 september van dit jaar – de laatste beschikbare cijfers uit Brussel – waren er in Nederland 674 herplaatste asielzoekers uit Griekenland en Italië. Nederland moet volgens de afspraken met de EU nog 5.273 asielzoekers op nemen. Nederland heeft namelijk beloofd dat er in totaal 5.947 asielzoekers worden opgenomen. De gegevens van Klaver kloppen dus niet precies, maar komen wel in grote lijnen overeen.”

Daarom is de bewering grotendeels waar.

Rutte hard aangevallen op 'pleur op'

Een harde confrontatie tussen premier Rutte en bijna alle andere fractievoorzitters over zijn 'pleur op'-uitspraak zojuist. PvdA-leider Samsom interrumpeerde Rutte over zijn inmiddels beruchte uitspraak in Zomergasten een aantal weken geleden. De premier zei toen over een Turkse Nederlander die in de camera van de NOS 'oprotten' riep tegen de journalist dat die persoon beter kon vertrekken. "pleur zelf op", aldus Rutte.

Een premier onwaardig, vindt Samsom. Hij maakt een vergelijking met autochtone Nederlanders die afgelopen jaar geregeld gemeenteraadsvergaderingen over asielzoekerscentra verstoorden. Toen hoorden we Rutte niet, zegt Samsom:

"Zou een premier zich niet op een verbindender manier moeten opstellen? Ik wil een premier die alle Nederlanders gelijk behandelt. U moet verbinden, u moet hen duidelijk maken dat hun toekomst hier ligt."

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Buma tegen Rutte: Pleur op, rot op - en u wilt het hebben over normen en waarden? #apb16

Rutte heeft geen spijt van zijn opmerkingen. "Als iemand zegt 'oprotten' tegen heel Nederland, dan is er maar één reactie denkbaar". Hij zegt in reactie op Buma (CDA), die Rutte op hetzelfde aanvalt, dat het juist aan politici is om in dit soort gevallen stevig stelling te nemen:

"Uiteindelijk komt het op dit soort momenten, dat wij met elkaar vastleggen wat wel en niet hoort."

Op een vraag van Pechtold of 'pleur op' ook kabinetsbeleid is, zegt Rutte: "Nee, dit is mijn opvatting".

Rutte oneens met Schippers over taalles

ChristenUnie-leider Segers merkte zojuist op dat Rutte's stellingname over de taalcursus verschilt van die van VVD-minister Edith Schippers, die onlangs in de H. J. Schoolezing zei dat ze het "een rechts heilig huisje" vindt dat vluchtelingen niet mogen leren en werken tot zeker is dat ze in Nederland mogen blijven. Dat soort heilige huisjes "moeten sneuvelen", stelde Schippers, om de integratie van migranten in Nederland te laten slagen.

Rutte erkende dat hij het op dit gebied niet eens is met Schippers. Hij vond haar toespraak overigens wel "prachtig".

Heeft kabinet motie over taalcursussen wel uitgevoerd?

Onderwerp van debat is nu of asielzoekers die net in Nederland zijn direct een taalcursus moeten krijgen aangeboden. D66-leider Pechtold roept een eerder door de Tweede Kamer aangenomen motie in herinnering die het kabinet oproept dit soort cursussen snel te regelen. Premier Rutte vindt dat asielzoekers pas een officiële cursus moeten krijgen aangeboden als ze een verblijfsstatus hebben. Pechtold stelt dat het kabinet hiermee de motie niet uitvoert.

Foto ANP / Remko de Waal

Foto ANP / Remko de Waal

VVD-fractieleider Zijlstra zei gisteren in het debat dat een Syrische asielzoeker “al op dag 2 of 3″ een vluchtelingenstatus krijgt en dus binnen een paar dagen een taalcursus kan doen. Justitieverslaggever Christiaan Pelgrim checkte deze bewering en concludeerde het volgende:

“Vluchtelingen mogen pas beginnen met een taalcursus vanaf het moment dat ze een verblijfstatus hebben. Eerder riep een linkse Tweede Kamermeerderheid de regering op om die taalcursus al in asielzoekerscentra aan te bieden, “vanaf dag 1”. Staatssecretaris Dijkhoff (Veiligheid en Justitie, VVD) weigerde gehoor te geven aan die oproep, omdat deze cursus misschien “verwachtingen scheppen” voor asielzoekers die nog afgewezen kunnen worden. Asielzoekers uit oorlogslanden zoals Syrië moeten op dit moment zes à acht weken wachten voordat ze een asielverzoek kunnen indienen. Daarna start de asielprocedure, die ook ongeveer tien weken duurt.”

Rutte: eens dat hervestiging niet goed gaat

Het blokje migratie begint met een debat tussen Rutte en Klaver over de hervestiging van vluchtelingen. Onderdeel van de afspraken tussen de EU en Turkije is dat Turkije vluchtelingen tegenhoudt bij de buitengrens van Europa. In ruil daarvoor zouden EU-landen vluchtelingen die in Turkije en/of Griekenland stranden opnemen. Rutte meldt trots dat Nederland in de top-3 staat van EU-landen wat betreft het aantal vluchtelingen dat al is opgenomen (zo'n 600).

GroenLinks-leider Klaver constateert dat dat aantal van 600 fors achterblijft bij de 5000 vluchtelingen die Nederland volgens de afspraken moet opnemen. "Dat we vooroplopen zegt meer over de rest van de wereld dan over ons". Rutte zegt dat er vooral in Griekenland problemen zijn met de registratie van vluchtelingen, waardoor het terugnemen van vluchtelingen "niet functioneert". "Ik ben het met Klaver eens dat het te langzaam gaat, maar ik kan het Griekse bestuur niet overnemen."

Debat gaat verder met onderwerp migratie

Het debat is zojuist hervat. Voordat Rutte over het onderwerp migratie komt te spreken beantwoordt hij een vraag van Kamerlid Bontes (VoorNederland) over het onderzoek naar de aanslag op MH17.

Kamer pauzeert voor de lunch

Na een verhit debat over het Oekraïne-referendum wil Rutte meteen door met het onderwerp migratie. Kamervoorzitter Khadija Arib besluit echter dat het tijd is voor de lunch. Het debat gaat rond 14.15 uur verder.

Rutte: denk niet dat we Oekraïne-verdrag ratificeren

In het derde blokje vragen – onder het kopje ‘Europa’ – ging Rutte in op de uitslag van het referendum over het associatieverdrag van de EU met Oekraïne. “Ik denk dat we dat verdrag niet gaan ratificeren”, zo liet Rutte weten. “Maar ik wil een poging doen om met het kabinet en de Kamer een antwoord te vinden op de nee-stem.”

Rutte stelde echter dat ook bij het niet aannemen van het Oekraïne-verdrag een groot deel van dat verdrag alsnog in werking treedt. Want alle lidstaten kunnen individueel alsnog afspraken maken met Oekraïne, waarna het verdrag gewoon doorgaat met de andere landen. “Daarmee is het nee-kamp toch niet tevreden”, vroeg Rutte hardop.

De premier kreeg daarop een nieuwe aanval van Pechtold te verduren, die vindt dat Rutte draalt en het besluit voor zich uitschuift. “Het laten slepen van zo’n uitslag is heel slecht voor het vertrouwen”, zei de D66-leider daarover. Ook Marianne Thieme (PvdD) en Louis Bontes eisen dat het kabinet snel met een besluit komt.

Premier Rutte wilde niet uitsluiten dat de keuze om te ratificeren op het bordje van het volgende kabinet komt.

Rutte geïrriteerd na verwijten Pechtold

Voor het eerst vandaag was premier Rutte zojuist even flink geïrriteerd toen Pechtold (D66) hem verweet geen verantwoordelijkheid te nemen door de Wet Werk en Zekerheid niet voortvarend genoeg te verbeteren. Daarop maakte Rutte het persoonlijk door tegen Pechtold te zeggen dat juist hij met het kabinet de laatste crisisjaren verantwoordelijkheid heeft genomen door moeilijke maatregelen te nemen, terwijl D66 zich niet bij de coalitie van VVD en PvdA wilde aansluiten. Pechtold zei volgens Rutte destijds “doen jullie het maar”, wat volgens Pechtold “pure geschiedvervalsing” is.

Pechtold herinnerde Rutte er vervolgens aan dat D66 hem de laatste jaren vaak heeft geholpen bij het vinden van voldoende steun voor de begroting en andere maatregelen. “Maar niet in het kabinet”, beet Rutte hem toe.

Foto Bart Maat / ANP

Foto Bart Maat / ANP

Buma trekt geloofwaardigheid Rutte in twijfel

Rutte werd zojuist door CDA-leider Buma geconfronteerd met een recente uitspraak over de Wet Werk en Zekerheid, een belangrijke hervorming van het kabinet Rutte-II. Rutte zei op een bijeenkomst voor ondernemers over de wet: “Als ik hier eerlijk over ben, dan dreigt een kabinetscrisis”, daarmee suggererend dat de wet vooral een concessie is geweest aan coalitiepartij PvdA.

Buma vindt het merkwaardig dat Rutte dit soort uitspraken doet terwijl hij nog premier is. “Het premierschap is niet een hinderlijke onderbreking van verkiezingscampagnes, maar een verantwoordelijkheid”. Door de wet de ene keer te steunen en later afstand te nemen, neemt de geloofwaardigheid van Rutte af, vindt Buma. En daarmee ook de geloofwaardigheid van de politiek. Hij kreeg bijval van Alexander Pechtold.

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Buma nu frontaal in de aanval op Rutte ivm nieuw ontslagrecht, waarvan hij zei: die wet is er alleen omdat kabinet anders valt #APB16

Rutte reageert door te zeggen dat hij zijn uitspraak achteraf gezien niet gek vindt. “Als premier steun ik dit compromis”, aldus Rutte. “Maar dat neemt niet weg dat ik straks in de campagne dingen weer verder ga inkleuren richting de VVD.”

Op de Wet Werk en Zekerheid is veel kritiek. Voor de zomer bleek uit een enquête dat de wet voorlopig niet tot een soepeler arbeidsmarkt leidt, maar dat het wegsturen van werknemers juist moeilijker is geworden. Rutte erkende zojuist in het debat dat de wet nog verder verbeterd moet worden en dat het kabinet ook al aanpassingen heeft gedaan. Wel vindt hij dat de werk “grosso modo” werkt.

Door naar blok twee: de arbeidsmarkt

Zo lang als Rutte inging op de eerste vragen in het blok ‘financiën’, zo rap behandelt hij de laatste. In sneltreinvaart beantwoordt de premier een hele reeks vragen die hij woensdag uit de toespraken van de fractievoorzitters haalde. De nadruk lag in dit blok op de inkomensongelijkheid, die volgens onder meer Roemer en Klaver alleen maar is toegenomen. Het tweede blok vragen gaat over arbeidsmarkt.

'Koopkracht rijkste 20 procent alleen maar gestegen'

Samen met Jesse Klaver (GroenLinks) ondervroeg SP-leider Emile Roemer Rutte zojuist scherp over de inkomensongelijkheid. Volgens Roemer is die in de laatste 15 jaar alleen maar gestegen, omdat de rijkste 20 procent het in die periode alleen maar meer te besteden gekregen. We checkten of dit klopt:

“De bewering klopt volgens het rapport dat Roemer aanhaalt: McKinsey zegt dat het besteedbaar inkomen alleen voor de 20 procent met het hoogste inkomen is gestegen tussen 2005 en 2014. McKinsey heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek als bron gebruikt en deze cijfers zijn vervolgens zo gecorrigeerd dat het besteedbaar inkomen te vergelijken is met het besteedbaar inkomen in andere landen.”

“De cijfers die het CBS zelf hierover noemt, komen hierdoor niet geheel overeen met de resultaten van het rapport. Het CBS zegt dat het gemiddeld besteedbaar inkomen van de hoogste inkomens tussen 2005 en 2013 inderdaad is gestegen. Maar het CBS laat ook zien dat het besteedbaar inkomen in alle inkomensgroepen in deze periode is gestegen. Daardoor is de bewering onwaar als de definitie van het CBS wordt gehanteerd en waar wanneer de definitie van McKinsey wordt gehanteerd.”

Welke woorden werden het vaakst gebruikt?

Trainingsbureau Debatrix heeft woensdag tijdens de eerste dag van de Algemene Politieke Beschouwing flink zitten turven. Ze zochten uit welke woorden de fractievoorzitters het vaakst gebruikten. Bij de meeste partijen was dat het woord ‘ik’, bij Roemer en Wilders ‘niet’. Ook ‘we’ werd veelvuldig gebruikt.

Twitter avatar LarsDuursma Lars Duursma Meest gebruikte woorden van alle fractievoorzitters #apb #apb16 https://t.co/WiwfzfxDAf

Rutte steggelt met Roemer en Klaver over inkomensongelijkheid

Het onderwerp van gesprek zijn nu de inkomensverschillen in Nederland. Volgens Jesse Klaver (GroenLinks) en Emile Roemer (SP) zijn die in de laatste jaren gegroeid. Roemer verwijst daarbij naar een rapport van consultantskantoor McKinsey, waaruit blijkt dat het inkomen van de rijkste 20 procent de laatste jaren alleen maar is gegroeid, terwijl de overige 80 procent juist minder te besteden heeft.

Volgens Rutte klopt die bewering niet. Hij noemt de Gini-coëfficiënt, een getal dat de mate van ongelijkheid uitdrukt. Dat cijfer is de afgelopen jaren nagenoeg gelijk gebleven, zo leest de premier van de telefoon van minister Asscher (Sociale Zaken, PvdA), die de getallen even heeft opgezocht.

Foto Remko de Waal / ANP

Rutte hoort het verhaal van Emile Roemer aan. Foto Remko de Waal / ANP

Factcheck: 'Nederland heeft na Denemarken de meeste vrijwilligers'

Ook vandaag gaan wij weer beweringen uit het debat factchecken. We beginnen met een opmerking van Rutte, dat Nederland na Denemarken de meeste vrijwilligers heeft. Onze datastagiair Shannon Bakker zocht het uit:

"Vorig jaar publiceerde de OESO een onderzoek naar vrijwilligerswerk in de 35 meest ontwikkelde landen. Uit dit onderzoek blijkt dat 36 procent van de Nederlanders aangeeft in de afgelopen twaalf maanden vrijwilligerswerk te hebben gedaan. Hiermee staat Nederland in deze lijst op de vijfde plaats. Onder andere Ierland en Nieuw-Zeeland staan boven Nederland."

Om deze reden is deze uitspraak onwaar.

Rutte is toe aan de eerste vraag

Na een klein uurtje debatteren is Rutte toe aan het beantwoorden van de eerste vraag, over koopkracht. “Daarover kan ik kort zijn”, zegt Rutte. “De fractievoorzitters van de VVD en PvdA hebben daarover gisteren alles al over gezegd, daar heb ik niets meer aan toe te voegen.”

En dan grappend, aangezien er meerdere fractievoorzitters in de rij staan bij de interruptiemicrofoon: “Nou, dat gaat goed. We gaan door naar de volgende vraag.”

Rutte over zijn hond Droef

In korte tijd gebruikt premier Rutte nu meerdere ‘persoonlijke’ voorbeelden. Over de zoon van een goede vriend die het kabinet gisteren een “een dikke negen” gaf. En in een reactie tegen Marianne Thieme van Partij voor de Dieren over de hond die hij vroeger had:

“Droef, heette hij. Het zal mevrouw Thieme interesseren. En hij wilde nooit worst eten bij de slager. Ook dat zal haar bevallen.”

Wilders: u heeft Nederland volgepropt met problemen

De eerste interruptie was voor Gert-Jan Segers van de ChristenUnie, maar de eerste écht harde woorden komen van Geert Wilders. De PVV-leider stelt dat Rutte in een parallelle wereld leeft. Zijn tweede kabinet heeft verkeerde keuzes gemaakt en de problemen in Nederland zo alleen maar vergroot, vindt Wilders.

“Nederland is niet uit het moeras getrokken. Nederland is in het moeras geduwd. U heeft Nederland volgepropt met problemen.”

'Ook op microniveau moet het goed gaan'

Als na dik twaalf uur debatteren woensdag één woord is blijven hangen, dan is het volgens premier Rutte zekerheid, zowel op “materieel als immaterieel opzicht”. Want het kabinet heeft de afgelopen vier jaar weliswaar “belangrijke stappen” gezet, maar “er is nog heel veel te doen”, aldus de premier.

“Macro-economisch gaat het goed, maar voor de mensen is het belangrijk dat het ook op microniveau goed gaat. Dat iedereen het herstel gaat voelen, dat het voor iedereen beter gaat. Pas dan zal ik tevreden zijn.”

Rutte: wel degelijk vragen gesteld

Het is volgens Rutte een misverstand dat de Kamer geen vragen heeft gesteld. Want in de inbreng van de fractievoorzitters van woensdag zaten wel degelijk veel vragen, maar ze zaten “verstopt”, aldus de premier. “Ik ga een poging doen al die vragen zo goed mogelijk te beantwoorden.”

Twitter avatar pimvandendool Pim van den Dool Premier Rutte: 'misverstand' dat de Kamer weinig vragen heeft gesteld. Hij heeft veel vragen uit de betogen van gisteren 'gedestilleerd.'

Die beantwoording doet Rutte in blokjes, zo zegt hij aan het begin van zijn verhaal. Dat zijn er in totaal acht, waaronder zorg, onderwijs en de Miljoenennota.

Foto Bart Maat / ANP

Premier Mark Rutte gaat nog even op de foto met een groep kinderen voor aanvang van het debat van donderdag. Foto Bart Maat / ANP

Na de eerste termijn volgt nog een tweede

Net als woensdag beginnen de Algemene Beschouwingen vandaag rond 10.30 uur, met de eerste termijn van premier Rutte. Ook hij kan tijdens het beantwoorden van vragen en het verantwoorden van het kabinetsbeleid geïnterrumpeerd worden door de fractievoorzitters. Als Rutte klaar is, is de eerste termijn ten einde en volgt nog een tweede termijn.

Tijdens dat tweede deel van de beschouwingen krijgen de fractievoorzitters opnieuw het woord. Ze reageren dan op Ruttes verhaal en hebben de gelegenheid moties in te dienen. SP-leider Emile Roemer liet woensdag al doorschemeren dat hij in een motie gaat voorstellen om het eigen risico vanaf volgend jaar te verlagen. Vervolgens krijgt Rutte de gelegenheid om daar dan weer op te reageren.

Dag 1 ging nauwelijks over de begroting

Welkom terug voor de tweede dag van de Algemene Politieke beschouwingen, het belangrijkste politieke debat van dit jaar. Vandaag is het woord aan premier Rutte. Hij licht namens het kabinet het op Prinsjesdag gepresenteerde beleid toe en beantwoordt de vragen die de fractieleiders een dag eerder opwierpen.

Maar op veel vragen hoeft Rutte vooralsnog niet rekenen: volgens de NOS werden er op woensdag slechts zeven gesteld. In plaats van het kabinet onder vuur te nemen gebruikten veel fractievoorzitters hun tijd namelijk vooral om hun verhaal voor de verkiezingen van volgend jaar op orde te krijgen.

Tijdens de eerste dag ontspon zich een gesprek over iets wat zomaar hét thema van de campagne kan worden, zo schrijven politiek redacteurs Thijs Niemantsverdriet en Annemarie Kas donderdag in NRC: “De Nederlandse manier van leven. En vooral: hoe we die kunnen beschermen in tijden van vluchtelingencrisis en radicaal islamitisch terrorisme.”

“De fractievoorzitters waren opvallend eensgezind in hun definitie van wat hoort en niet hoort in Nederland. Ze kwam allemaal met dezelfde voorbeelden. Een homostel moet ongestoord hand in hand in over straat kunnen gaan. Dansen op politieauto’s, zoals treitervloggers in Zaandam de afgelopen week deden? Volstrekt onacceptabel.”