Hoe dit kunstenaarskoppel tegenover elkaar kwam te staan

De wereldberoemde performancekunstenaar Marina Abramović moet ruim 3,5 ton betalen aan haar voormalige partner Ulay.

Marina Abramovic en Ulay: AAA-AAA, februari 1978 uit de fotoserie Relation Work & Detour (1978-1980), Rabo Kunstcollectie

Ze waren het meest innige kunstenaarskoppel ter wereld dat in tussen 1976 en 1988 in Amsterdam zijn internationale faam verdiende. Ze eindigden vorig jaar voor de rechtbank in hun oude woonplaats. Woensdag besloot de rechtbank Amsterdam dat de inmiddels wereldberoemde performancekunstenaar Marina Abramović ruim 3,5 ton moet betalen aan haar voormalige partner Ulay voor het niet respecteren van zijn auteursrechten op hun gemeenschappelijke werken.

Volgens de rechter is Abramović niet haar verplichtingen nagekomen uit een overeenkomst die zij in 1999 sloten, elf jaar na hun breuk. Daarom moet ze nu aan Ulay, kunstenaarsnaam van de Duitser Uwe Laysiepen, ruim 3,5 ton betalen voor de verkoop van gezamenlijke werken en een heropvoering van de performance Work Relation in een commercial van sportmerk Adidas.


Ze moet ervoor zorgen dat Ulay wordt genoemd als mede-auteur van alle werken die ze gezamenlijk maakten en binnen twee weken een overzicht van de verkochte werken geven.

In de jaren zeventig en tachtig werden Ulay en Abramovic bekend door hun gezamenlijke performances, waarin ze bijvoorbeeld schreeuwend tegenover elkaar stonden in AAA-AAA of een naakte Ulay rennend afholde op een geklede Abramovic maar steeds door een elastiek wordt teruggetrokken in Incision. Ze namen afscheid in 1988 met The Great Wall: Lovers at the Brink, waarin ze ieder van de twee uitersten van de Chinese Muur naar elkaar toe lopen.


Ulay is sinds hun breuk weinig bekend gebleven bij het grote publiek, de van oorsprong Servische Marina Abramovic groeide na haar vertrek naar New York uit tot een glamoureuze kunstenaar die samenwerkte met popartiesten als Jay Z en Lady GaGa. Ze bouwt nu haar eigen performancemuseum in New York.

Wereldberoemd werd hun korte hereniging in 2012 tijdens een performance van Abramovic in het MoMa in New York. Zij zat acht uur lang zwijgend aan tafel, terwijl ze museumbezoekers uitnodigde tegenover haar te gaan zitten en diep in haar ogen te kijken. Toen Ulay onverwacht tegenover haar ging zitten, kwamen bij Abramovic de tranen los en greep ze zijn handen.

Of Abramovic in beroep gaat tegen de uitspraak is niet bekend. Ulay wil verder geen commentaar geven. Tegen The Guardian vergeleek hij gisteren de „onplezierige en verontrustende rechtszaak” tegen zijn voormalige liefdes- en werkpartner met zijn strijd tegen lymfekanker. Vorig jaar zei hijtegen de Britse krant dat het hem vooral stak dat Abramovic hem probeerde weg te schrijven uit de kunstgeschiedenis.