Miami vreest chemicaliën tegen zika meer dan virus zelf

Zika in de VS

Muggen die het zikavirus verspreiden zijn doorgedrongen tot Florida. De bestrijding gaat moeizaam.

Luchtreclame met de tekst „Gebruik insectenspray: geen zika”, eerder deze maand boven Miami Beach. Foto Alan Diaz/AP

De meest zichtbare slachtoffers van zika in de Verenigde Staten tot nu toe zijn bijen. Miljoenen honingbijen kwamen begin september om toen in South Carolina met vliegtuigen insecticide werd gesproeid. De poging om zika dragende muggen te bestrijden – in een gebied waar nog geen lokale verspreiding van het virus is vastgesteld – eindigde in beelden van boze imkers en verdwaasde bijen die vochten voor hun leven.

De potentiële effecten van zika zijn echter nog vele malen desastreuzer en zorgen voor angst onder de Amerikaanse bevolking, vooral in Florida. In Miami zijn eind augustus wél muggen aangetroffen die het virus dragen en verspreiden. Niet alleen mensen die bijvoorbeeld naar Brazilië, Haïti of Puerto Rico reizen lopen risico op besmetting, iedereen kan worden gestoken door een zikamug. Zwangere vrouwen wordt afgeraden in Miami Beach te komen, waar het toerisme behoorlijk onder te lijden heeft.

Ondertussen ruziën Republikeinen en Democraten in Washington al maanden over het spenderen van federaal geld aan de aanpak van zika. Dinsdag kwamen senatoren eindelijk overeen dat er ruim 1 miljard dollar voor zikabestrijding wordt vrijgemaakt. Maar er is ingestemd met een ‘leeg’ wetsontwerp, de exacte invulling ervan is opnieuw vooruitgeschoven.

Toen Anda Zhang (29) ruim een half jaar geleden ontdekte dat ze zwanger was, was zika geen moment een punt van zorg. „Ik had wel gehoord dat het in Brazilië voorkwam, maar ik had nooit gedacht dat ik in Florida gevaar zou lopen”, zegt Zhang, die over twee maanden haar eerste kind verwacht. „Ik kom al weken nauwelijks het huis nog uit. Ik ga alleen nog per auto naar mijn werk of de supermarkt.”

Zhang werkt als onderzoeker op de kankerafdeling van het universitaire ziekenhuis van Miami, dat vlak bij de buurt ligt waar vorige maand de eerste zikamuggen gevonden werden. Nadat ze in datzelfde ziekenhuis bloed had laten afnemen voor een zikatest duurde het een maand voordat de uitslag er was. Negatief gelukkig, ze heeft het virus niet. Of, tenminste, ze hád het een maand eerder niet. „Ik ben sinds dat onderzoek weer door een mug gestoken, terwijl ik de was deed in mijn eigen garage. Ik kan me niet bij elke muggenbeet opnieuw laten onderzoeken en steeds vier weken wachten op de uitslag”, zegt Zhang. Haar gynaecoloog kan niet meer doen dan de overheid de schuld geven van alle vertraging.

Zika, dat wordt overgedragen door (sub)tropische Aede-muggen, seks en bloedtransfusies, is in verband gebracht met microcefalie: verschrompelde hersenen bij ongeboren baby’s. Zwangere vrouwen die met het virus besmet raken kunnen baby’s baren met een veel kleinere schedel dan normaal of met andere aangeboren afwijkingen, waardoor de kinderen nooit een gewoon leven zullen leiden. De ontwikkeling van een vaccin heeft door het gebrek aan financiering vanuit Washington ernstige vertraging opgelopen, zeggen experts. Er is een grote achterstand in testen, waardoor zwangere vrouwen lang moeten wachten op de uitslag van een bloedonderzoek.

Maar het virus heeft hier tot nu toe geen epidemische vormen aangenomen: er zijn 43 lokale besmettingen bekend. Van de drieduizend mensen die zika meenamen uit het buitenland, kregen achttien vrouwen een kind met zikagerelateerde afwijkingen. Slechts over één daarvan, de normaal ogende dochter van een Venezolaans stel, is in de media verschenen. Hier circuleren geen dramatische beelden van mismaakte kinderen zoals in Brazilië.

Woede om insecticide

Beeld CDC

Het aantal zika-gevallen per Amerikaanse staat, op 14 september 2016. Beeld CDC

Nadat zika in februari in Puerto Rico uitbrak, vroeg president Barack Obama het Congres om bijna 2 miljard dollar voor bestrijding en onderzoek. Maar zelfs nadat zika in Miami uitbrak, duurde het nog tot deze week voordat Democraten en Republikeinen het daarover enigszins eens konden worden – al weten artsen en zwangere vrouwen in Florida nog steeds niet waar ze aan toe zijn.

De paniek op Miami Beach lijkt ondertussen mee te vallen. Het toerisme lijdt wel onder geannuleerde vakanties, maar er liggen ook zwangere vrouwen in bikini op het strand. De woede van de inwoners richt zich bovendien niet tegen het gebrek aan daadkracht van de federale overheid, maar tegen het handelen van het plaatselijke bestuur. Dat heeft besloten ook boven Miami Beach vliegtuigen in te zetten om de muggen te bestrijden. Herhaaldelijk verzamelen demonstranten zich bij het stadhuis om te protesteren tegen het gebruik van chemicaliën, die volgens sommigen nog schadelijker zouden zijn dan zika zelf. Met name voor kinderen. En voor bijen.