Column

Jan Mulder als de stem van het boze volk in DWDD

Hoe breng je op Prinsjesdag de kloof tussen Ridderzaal en boze burger in beeld op televisie?

Onlangs werd op Facebook een video verspreid waarin Amerikaanse studenten enkele kennisvragen werden voorgelegd. Wie is de huidige vice-president van de VS? Wie won de Amerikaanse Burgeroorlog? Ze hadden geen enkel idee, maar wisten wel dat Brad Pitt de echtgenoot van Angelina Jolie was.

Zo liggen de verhoudingen ook op internet. Daar ging het dinsdag heus niet over Prinsjesdag, maar over de aangekondigde echtscheiding van Brangelina en het daaruit naar verwachting voortvloeiende moddergevecht om de kinderen. Maar hoe gedroeg de Nederlandse televisie zich bij de keuze tussen een saai en een goed verkopend onderwerp?

Dat zal u verbazen. Zelfs het voor dit soort aangelegenheden in het leven geroepen RTL Boulevard waagde zich pas na een halfuurtje Haagse hoeden, koetsen en jurken aan een korte beschouwing over Brad en Angelina, maar het nieuws was dan ook pas kort voor het begin van het programma bekend geworden.

Traditioneel zorgt de avond van Prinsjesdag voor voorspelbare tv-rituelen. Nadat de rijtoer, de balkonscène, de outfit van de koningin en de hoed van Marianne Thieme uitgebreid zijn behandeld, mogen de premier en de minister van Financiën melden dat het zwaar weer is, maar we de goede kant op gaan. Vervolgens treedt een lange stoet van politici uit de oppositie aan om in meer of minder gevatte bewoordingen te fulmineren dat de regering veel te weinig daadkracht vertoont. En daar doen dan weer enkele commentatoren hun plasje over. De gemiddelde televisiekijker gaapt en schakelt over naar iets dat wel spannend is.

Op de avond van deze Prinsjesdag was dat wellicht Sophie in de Kreukels (BNN), waarin Sophie Hilbrand met verschillende bekende Nederlandse mannen de mogelijkheid van penisvergroting besprak. Als ik hier de details zou melden met een paar leuke citaten, dan zou dit stukje ongetwijfeld het best gelezen artikel op nrc.nl worden. Maar dat doe ik vandaag niet.

Er is namelijk misschien een tussenweg denkbaar. Je zou juist op zo’n dag kunnen proberen een televisievorm te verzinnen, waarin de kloof tussen Ridderzaal en boze burger op z’n minst in beeld gebracht wordt.

Het best slaagde DWDD (VARA) in de koppeling van de volkswoede, gepersonifieerd door losse flodders van tafelheer Jan Mulder, aan een genuanceerde langetermijnvisie, gepresenteerd door Frederieke Hegger (RTL Z), Barbara Baarsma (UvA/Rabobank) en Marike Stellinga (NRC). Die hadden een soort van Tien Geboden bedacht, waar we in de toekomst aan moeten denken: blijf af van het eigen risico, omarm de vluchteling, krijg meer kinderen, werk langer door enzovoorts. Daar mocht Mulder dan tegenin gaan: ja maar de belastingen voor multinationals moeten hoger, minister Kamp deugt niet en windmolens zijn verschrikkelijk. Het leek wel of je een SP-tijdlijn van Twitter las.

De drie dames boden rustig repliek en gingen hem niet verketteren of, nog erger, naar de mond praten. Het lijkt me iets om vaker te proberen: gewoon inhoudelijk reageren op de boosheid, zonder hoon of minachting, met een iets verder reikende blik dan die van het eerstvolgende Kamerdebat.