Longreads

Hoe psychologen jou verslaafd maken aan Netflix en Instagram

Het onderzoeksveld “behaviour design” wil weten hoe apps gedrag kunnen beïnvloeden.

Foto Koen van Weel / ANP

Gokautomaten in het casino zijn erop gemaakt om spelers zo lang mogelijk vast te houden. De machines zijn uit zichzelf al verslavend, maar over alles is nagedacht: het decor, het geluid en de geur van de machines en zelfs de hoek van de belichting - gokkers worden sneller moe als er licht op hun voorhoofd schijnt. Het is een voorbeeld van behaviour design, het onderzoeksveld dat onder andere wil weten hoe gebruikers verslaafd kunnen worden gemaakt aan apps en apparaten. Het tijdschrift 1843 beschrijft de opkomst en uitdagingen van behaviour design in een interessante longread.

Gedrag onstaat uit drie factoren, stelt psycholoog B.J. Fogg, die aan het eind van de jaren 90 aan de wieg stond van behaviour design. Een gebruiker moet tegelijkertijd iets willen doen, kunnen doen en aangemoedigd worden om het te doen. Gedrag kan dus worden gestimuleerd door een actie makkelijker te maken (op Amazon kun je in één klik bestellen en betalen), leuker te maken (op taalsite Duolingo wordt een taal leren een spelletje) én op het juiste moment aan te moedigen (als je op je telefoon kijkt zie je dat je tien nieuwe berichten hebt op Whatsapp).

Onethisch

Neem Netflix: als je klaar bent met een aflevering House of Cards, begint de volgende al te spelen. Makkelijker wordt het niet. Sterker nog, stoppen met kijken kost méér moeite dan verder kijken. Het gevolg: voor je het weet zit je de hele avond te bingewatchen. En je had je nog zo voorgenomen om het bij één aflevering te houden.

Maar terwijl slimme ondernemers miljoenen verdienen, vaak na onder Fogg gestudeerd te hebben, vraagt hij zich soms af of het wel altijd zo ethisch is om het gedrag van gebruikers te beïnvloeden. Fogg:

“Ik kijk naar sommige van mijn voormalige studenten en vraag me af of ze de wereld echt beter willen maken, of alleen geld willen verdienen.”

Ook Tristan Harris, die samen met Instagram-oprichter Mike Krieger bij Fogg studeerde, denkt niet dat altijd goed is om je gebruikers verslaafd te maken. Hij wilde zijn werk bij Google verlaten om daar onderzoek naar te doen en werd benoemd tot ‘designethicus en productfilosoof’ bij de zoekmachinegigant. Inmiddels werkt hij voor zichzelf en strijdt hij tegen de enorme macht die technologiebedrijven kunnen uitoefenen op hun gebruikers, waardoor ze tot welwillende ‘slaven’ van technologie worden gemaakt.

Lees het hele verhaal in de longread The Scientists Who Make Apps Addictive van 1843 Magazine. 4500 woorden, leestijd 18 minuten