Recensie

Een bonte stoet van muziek- en tekstcitaten

Matthias Goerne bewijst met de liederen van Luciano Berio de beste bariton van dit moment te zijn. Foto Marco Borggreve

Het is één van de leukste en spannendste muzikale ingevingen van de vorige eeuw: men neemt een compleet deel uit een symfonie van Mahler, holt dit volledig uit, en vult het gebeente vervolgens met een duizelingwekkende hoeveelheid muziek- en tekstcitaten. De Italiaanse componist Luciano Berio deed het met het scherzo ‘In ruhig fliessender Bewegung’ uit Mahlers Tweede symfonie. De resulterende collage kwam terecht in Berio’s Sinfonia (1968), dat de status kreeg van postmodernistische klassieker.

Zo worden in de mahleriaanse onderstroom quotes van onder meer Schoenberg, Debussy, Berlioz, Beethoven, Richard Strauss, Boulez en Stockhausen meegevoerd, terwijl acht vocalisten teksten zingen en scanderen van onder meer Beckett. ‘Keep going!’ klinkt de herhaaldelijke aansporing, evenals een metagrapje als ‘je bent niets anders dan een academische oefening’. Studentenslogans versterken het actuele protestgevoel van de jaren zestig, maar de wederopstanding die Mahler in zijn Tweede symfonie belooft lijkt nu ijdele hoop. Aan het slot van het scherzo wordt de dirigent netjes bij naam bedankt.

Rust in de schaduw

In deze nieuwe opname leidt Josep Pons de BBC Symphony Orchestra kundig door de bonte stoet, terwijl Synergy Vocals – experts in dit repertoire – van zachtmoedig tot ronduit vilein en extatisch hun commentaar leveren. Zó krachtig is deze collage, dat de rustiger overige vier delen van Sinfonia in de schaduw blijven staan. Ook hier is de uitvoering van een scherp gefocuste schoonheid: het statische tweede deel ‘O King’, een ode aan de vermoorde Martin Luther King, trilt van onderhuidse spanning.

Prettige verwarring zaaien de ‘Lieder und Gesänge aus der Jugendzeit’. Mahler schreef ze oorspronkelijk voor zangstem en pianobegeleiding, Berio voorzag ze van een mahleriaans orkestpalet dat óók naar Berio klinkt. Matthias Goerne zingt ze met gul gloedvolle stem. Hij bewijst wederom, samen met Christian Gerhaher, de beste Mahlerbariton van dit moment te zijn: Goernes empathie is onovertroffen groot.