Column

Als beeldtaal de politiek overneemt

Als ik even lekker mezelf wil zijn, verlang ik nou nooit naar de aangebrande hamburgers van de buurtbarbecue, maar goed – ik ben Halbe Zijlstra ook niet. Halbe Zijlstra sprak hier woensdag over tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen. Hij noemde ook het consumeren van de kroket als manier om even lekker jezelf te zijn.

Zo bleken onze politici meer bijzondere voorkeuren te hebben. Wilders mag graag dromen, vertelde hij, bij voorbeeld over een Nederland waar vrouwen zelf hun kleding uitzoeken. Samsom bleek te verlangen naar een zorgzame samenleving, waarin mensen op elkaar letten en voor elkaar zorgen.

In feite verkeren politieke idealen, net als de rest van de maatschappij, in de overgangsfase van tekst naar beeld: van saai en grondig naar fraai en vluchtig.

Want met wat goede wil kon je in die pleidooien individualiteit (VVD), verzet tegen verdrukking (PVV) en gezamenlijkheid (PvdA) herkennen. Maar wie zich realiseert dat bij voorbeeld die zorgzame samenleving begin jaren tachtig is ontwikkeld in het CDA, weet wat hier speelt: wat ooit fundamentele waarden waren, zijn nu vondsten in de grabbelton.

Je kunt je afvragen of dit erg is – ik vrees van wel. Wat je ook van de SP vindt, de partij heeft een functie: opkomen voor mensen met bescheiden middelen. Dus het hoort erbij dat ze zich verzet tegen het eigen risico in de zorg en de particuliere zorgverzekeraars.

Voor dit laatste heeft de partij met knappe marketing het Nationaal Zorgfonds gelanceerd. Een populair standpunt – weg met de marktwerking – dat veel aandacht krijgt.

Maar gisteren werd bevestigd wat al even sluimerde: de marketing van het plan is veel beter doordacht dan de inhoud: Samsom schoot de financiële onderbouwing aan flarden. Dat krijg je, dacht ik, als fundamentele waarden worden vervangen voor fraaie beelden. Nationaal Vaagfonds.

Het is erger. De SP staat vandaag sterk in haar verzet tegen het eigen risico. Zelf lijkt me een eigen risico niet onverstandig, maar vlak voor de verkiezingen groeit het draagvlak voor verlaging. Dus diezelfde SP kan het concurrent PvdA vandaag vermoedelijk moeilijk maken door verlaging van het eigen risico aan de Kamer voor te leggen. De PvdA moet dit waarschijnlijk uit coalitiedwang blokkeren: ideaal SP-campagnemateriaal.

En had de SP zichzelf niet in de vingers gesneden met dat Zorgfonds, dan was er kans op een klinkende overwinning geweest. Maar na woensdag zal dat fonds, vrees ik, het niveau van de verbrande hamburger niet meer ontstijgen.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus