Gouds protest was ‘Mission Impossible II’

Asielzoekers

De gemeente Gouda heeft haar inwoners niet goed geïnformeerd over de komst van een azc. De Nationale Ombudsman geeft ze gelijk.

Ondernemer Edward Uittenbroek gebruikt soms taal die rechtstreeks uit een actiefilm lijkt te komen. Hij zegt bijvoorbeeld dat er een „explosieve situatie” is ontstaan in Gouda Noord, het stadsdeel waar hij woont. Dat hij bezig is met „een gevecht tegen de gemeente, Mission Impossible II” – deel I is eerder al gestreden.

Volgens Uittenbroek hanteerde Gouda een „overvaltechniek” bij het aankondigen van eerst een islamitisch centrum (‘Mission Impossible I’) en daarna een azc in hetzelfde pand; de ‘PWA-kazerne’ om de hoek, een leegstaand kantoorpand. „Voor deze democratie is ons land niet bevrijd, dacht ik.” Hij begon de gemeente te bevragen en wierf leden voor zijn bewonersvereniging Gouda Noord zoals het Hoort.

De vereniging sprak ook met de Nationale Ombudsman, die zich over de zaak boog en er dinsdag een rapport over publiceerde. De gemeente is op belangrijke momenten „tekortgeschoten”, meldt het rapport Omstreden Bestemming. „Van Gouda had verwacht mogen worden dat zij er planmatig voor zorgde dat de bewoners van de wijk tijdig op de hoogte waren van de plannen en besluitvorming rondom de kazerne.” Dat gebeurde niet, stelt de ombudsman. Het rapport is een signaal aan alle gemeenten: zij moeten beter communiceren met burgers over de komst van asielzoekerscentra.

Rellen

In het najaar van 2015 laaiden in gemeenten de protesten tegen azc’s op. Mensen keerden zich tegen de nieuwkomers en tegen het bestuur. Dat zou onvoldoende informeren, en beslissingen te veel doordrukken. In sommige gemeenten liepen inspraakavonden uit op rellen.

De onrust in Gouda Noord, een wijk met koop- en huurwoningen, begon in 2014. Er meldden zich twee kopers voor de PWA-kazerne. Het ene plan behelsde een combinatie van speciaal onderwijs, een kinderdagverblijf en seniorenwoningen. Het andere een islamitisch centrum. Hoewel het merendeel van de raad een voorkeur had voor het eerste plan, werd gekozen voor een combinatie van de twee plannen: een kleiner islamitisch centrum voor 1.500 mensen, speciaal onderwijs én een kinderdagverblijf. Dit tot verrassing van veel buurtbewoners, die vooral hun zorgen uitten over verkeersoverlast die het islamitisch centrum volgens hen zou veroorzaken.

Verbolgen bewoners

Uiteindelijk ketsten de plannen in juli 2015 af. Volgens de gemeente vanwege problemen met de financiering. Tijdens bijeenkomsten met buurtbewoners was al door politici gezegd dat er een azc zou kunnen komen. Kort daarna bleek dat het COA inderdaad interesse had in het pand, en een beroep had gedaan op de gemeente. Bewoners kregen een brief. Een deel van hen was hierover verbolgen. „Weer die overvaltechniek”, zegt Uittenbroek. Andere bewoners wilden geen mannen met oorlogstrauma’s in de wijk.

„Zeker 2.500 uur staken we hier al in.’’ Uittenbroek kijkt op zijn laptop in zijn google-agenda. Ze stuurden de gemeente tientallen verzoeken om informatie, „wob-verzoeken”. De gemeente voelde zich overvraagd.

En nu dus het rapport van de ombudsman, deels het resultaat van Uittenbroeks inspanningen. De gemeente heeft volgens de ombudsman niet in kaart gebracht „of en op welke wijze zij omwonenden bij deze beslissing (voor een azc) wilde betrekken”. Terwijl dit juist in de toch al onrustige wijk noodzakelijk was. Ombudsman Reinier van Zutphen vindt dat een gemeente de taak heeft om duidelijk te maken dat burgers niet over alles mee kunnen beslissen. „Ik snap dat bewoners bezorgd waren en hun stem wilden laten horen. Maar we hebben het in Nederland zo geregeld dat wordt beslist dat ergens een azc komt.” Er zijn nu eenmaal besluiten waarover je niet kan meepraten, zegt hij.

Tegen bewoners zei de gemeente: „Het azc komt er, mits…” Van Zutphen: „Het woordje ‘mits’ heeft verkeerde verwachtingen geschept.”

Uittenbroek is redelijk tevreden. „Al die uren werk zijn niet voor niets geweest.” De opening van het azc staat nog steeds gepland voor eind 2017.