De baas is knettergek

Onderzoek

Leiders vertonen relatief vaak psychopatische trekjes, hoe komt dat?

Illustratie Tomas Schats

Vond je de baas altijd al een opmerkelijk figuur? Schrik niet: uit onderzoek van de Australische Bond Universiteit en de Amerikaanse Universiteit van San Diego blijkt dat tot ruim 20 procent van de topmanagers binnen grote bedrijven psychopatische trekjes vertoont. Dat percentage staat gelijk aan wat onderzoekers eerder vaststelde voor de populatie van gevangenissen. Hè, fijn.

Voor het onderzoek ondergingen ruim 1.000 werknemers binnen de productieketenindustrie, waaronder 261 zakelijk leiders, een psychologische test. Vertoont in een ‘gewone’ populatie slechts een op de honderd mensen psychopatische eigenschappen, daar lag dat percentage onder de 261 bazen een stuk hoger.

Waar die ‘trekjes’ dan uit bestaan? „Pyschopaten zijn geneigd chaos te creëren en ze spelen mensen graag tegen elkaar uit”, zegt onderzoeker Nathan Brooks tegen de Britse Telegraph. „Hun zakelijk succes zien ze als een spel, waarbij ze het niet erg vinden morele regels te schenden. In negen van de tien gevallen gaat het ze slechts om het bereiken van eigen doelen, en het domineren van anderen daarbij”, aldus Brooks.

Bij de respondenten die alarmerend scoorden op de psychologische test, namen Brooks en zijn team extra interviews af waarin ze de respondenten probleemsituaties voorlegden. Waren ook die uitkomsten opmerkelijk? Dan werden er zelfs interviews afgenomen met collega’s en managers uit de nabije omgeving van de respondent.

Tekst gaat verder onder de video.

Geestelijke stoornis

Robert Hare, Canadees psycholoog en auteur van het boek Snakes in Suits: When Psychopaths Go To Work, kwam in 2006 tot een vergelijkbare conclusie: zo’n 20 procent van de bazen leidt aan een geestelijke stoornis, stelde hij. De oorzaak daarvan zocht Hare in de dunne scheidslijn tussen eigenschappen die horen bij een persoonlijkheidsstoornis, en vaardigheden die nodig zijn carrière te maken. Zo is een goede manager enigszins dominant, maar is de grens naar overheersing en onderdrukking dun.

  Wat we hiervan kunnen leren volgens de Australische en Amerikaanse onderzoekers? „Bedrijven kijken vaak in eerste instantie naar wat iemand kan, en daarna pas naar hun persoonlijkheid”, zegt Brooks. Kijk ook eens naar iemands karakter, waarschuwt hij kortom.