Consument is weer positief gestemd

Uitgaven

Nieuwe tv’s, nog eens naar de kapper: Nederlanders geven meer uit. Maar uit onzekerheid zetten mensen ook extra geld opzij.

Nederlandse consumenten zijn steeds meer bereid om grote aankopen te doen ©

Huishoudelijke apparaten. Auto’s. Voeding. Kleding. Het zijn maar een paar van de dingen waaraan consumenten in Nederland in juli méér uitgaven, zo blijkt uit gegevens die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) dinsdag vrijgaf. Er werd ook meer met de trein gereisd, meer in restaurants gegeten, meer naar de kapper gegaan. In totaal besteedden mensen 2,2 procent meer dan in dezelfde maand vorig jaar.

Dat is de op een na grootste maandelijkse stijging van de consumptie sinds oktober 2014, toen de consumptie na maanden van krimp weer begon toe te nemen.

De knip gaat open, zo laat ook een ander cijfer van het CBS zien: het consumentenvertrouwen in september staat op 8, ver boven het gemiddelde over de afgelopen twintig jaar (-8). Het consumentenvertrouwen is het saldo van positieve en negatieve antwoorden op een maandelijkse enquête van het CBS. Daarin staan allerlei deelvragen, waarvan er eentje in het oog springt: de bereidheid van consumenten om grote aankopen te doen (meubels, wasmachines, tv’s). Hier staat het saldo op plus 17. We moeten terug naar de eeuwwisseling om zo’n hoog cijfer te vinden in de CBS-tabellen.

De hausse aan bestedingen is niet alleen een blijk van optimisme over de economie, maar helpt de economie ook weer verder vooruit. In 2016 zal de consumptiegroei voor ongeveer een kwart bijdragen aan de groei van het bruto binnenlands product (bbp), staat in de economische analyse die het Centraal Planbureau (CPB) dinsdag presenteerde bij de rijksbegroting. De export is dit jaar nog belangrijker als aanjager van het bbp dan de consumptie, maar in 2017 zal de consumptie de uitvoer van de eerste plaats verdringen.

Stimulering van de economie door de consumptie: het is een belangrijke reden voor alle pleidooien om de lonen in Nederland te verhogen. Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank, pleit al langer voor loonsverhogingen. In de aanloop naar Prinsjesdag kwamen daar het economisch bureau van de Rabobank, minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën, PvdA) en vakbond FNV bij.

Maar het CPB plaatst in zijn Macro Economische Verkenning wel een kanttekening bij het idee dat Nederlanders alleen maar meer gaan uitgeven als ze meer gaan verdienen. Want ze zullen ook extra gaan spáren.

Extra geld in spaarpot

Nederlandse huishoudens hebben samen in totaal 17 miljard euro extra te besteden in de jaren 2016 en 2017, schrijft het CPB. Dit komt onder meer door de lastenverlichting van het kabinet van 5 miljard euro en door de loonstijging die al plaatsvindt (1,6 procent in zowel 2016 als 2017), bij een inflatie van rond de nul. Van die 17 miljard euro wordt ruim 5 miljard gespaard. En dus niet uitgegeven.

Het CBS meet wat er ís gebeurd, het CPB daarentegen voorspelt wat er gáát gebeuren. Of zal uitkomen wat de economische denktank in Den Haag voorspelt, moet dus nog blijken. Maar als het CPB gelijk krijgt, plaatst dat de zonnige CBS-data wel in een iets ander licht.

„Nederlandse huishoudens hebben meer te besteden, maar zijn als gevolg van de onzekere economische vooruitzichten terughoudend met consumeren”, schrijft het CPB. De spaarquote (het gedeelte van hun beschikbaar inkomen dat huishoudens gebruiken om spaartegoeden aan te vullen) is voor het eerst sinds jaren duidelijk positief in 2016 en 2017.

Mensen „bouwen liever een buffer op” dan hun extra inkomen „geheel te consumeren”, aldus het CPB. En ze lossen schulden af na de „tik van de crisis”. Het spook van de crisis waart nog steeds rond, ondanks al die auto’s en tv’s die worden aangeschaft.