Minder vluchtelingen steken Middellandse Zee over

De daling is onder meer een gevolg van de geblokkeerde ‘Balkanroute’. Het aantal vluchtelingen naar Italië daalde niet.

Foto Santi Palacios / AP

Het aantal vluchtelingen en migranten dat de Middellandse Zee is overgestoken, is dit jaar met 42 procent gedaald vergeleken met dezelfde periode vorig jaar. Dat blijkt uit de cijfers die de vluchtelingenorganisatie van de VN (UNHCR) dinsdag bekendmaakte in Genève. Dinsdag werd de grens van 300.000 overgestoken vluchtelingen bereikt. In 2015 lag dat aantal na negen maanden al op 520.000. In heel 2014 zijn in totaal 215.000 vluchtelingen en migranten naar Europa gekomen.

De daling is onder meer een gevolg van de geblokkeerde ‘Balkanroute’. Eerder dit jaar sloten verschillende Balkanlanden hun grenzen om het aantal inkomende vluchtelingen en migranten een halt toe te roepen. In maart sloten de EU en Turkije een deal: voor elke vluchteling die het land opneemt uit Griekenland, neemt de EU een Syrische vluchteling op uit Turkije. Het doel van de deal is om de illegale migratie naar Griekenland te stoppen en om een aantrekkelijk alternatief te bieden.

Herverdelingsplan mislukt

Het ontmoedigen van illegale migratie naar Griekenland lijkt te werken. In september kwamen tot nu toe slechts 2.000 migranten aan per boot. Dat brengt het totale aantal op 165.000, 57 procent minder dan in de eerste negen maanden van 2015.

De vluchtelingenstroom naar Italië vertoont geen daling dit jaar. Het aantal mensen dat de oversteek waagde naar Italië ligt net als in 2015 op ongeveer 130.000. Het is niet duidelijk of sprake is van een ‘waterbedeffect’; dat een deel van de vluchtelingen via Libië Italië probeert te bereiken doordat de route via Turkije en Griekenland dicht zit. In Griekenland komen vluchtelingen aan met een andere nationaliteit dan in Italië.

Doordat de Italiaanse route gevaarlijker is en er gammele bootjes worden gebruikt, zijn relatief meer mensen gestorven op zee in 2016 dan in 2015. Volgens UNHCR-woordvoerder William Spindler zou dit jaar dan ook “het dodelijkste jaar op de Middellandse Zee” kunnen worden. Hoewel het aantal vluchtelingen en migranten met 42 procent daalde, daalde het aantal overleden of vermiste personen op zee met slechts 15 procent (van 3.771 naar 3.211).

Herverdeling stokt

Het plan asielzoekers uit Italië en Griekenland over de EU te verdelen werkt vooralsnog niet. Van de 160.000 asielzoekers die de EU in september 2015 beloofde op te nemen, is dat slechts bij 5.000 gebeurd. Met name Oost-Europese landen, zoals Hongarije, Polen en Slowakije, weigeren mee te werken. Andere landen hebben daarom hun vluchtelingenopname uitgesteld.

In oktober 2015 kwamen in één maand een record van meer dan 210.000 vluchtelingen naar Europa. Gedurende het hele voorgaande jaar waren dat er ongeveer 1,3 miljoen. Een miljoen van hen gingen naar Duitsland. Bondskanselier Angela Merkel verliest veel kiezers met haar toegankelijke vluchtelingenbeleid, zoals bij de recente deelstaatverkiezingen.