Wiebes: geen boetegolf voor zzp’ers en opdrachtgevers in 2017

Goedwillende zzp’ers en opdrachtgevers hoeven niet bang te zijn voor een „boetegolf” als de Belastingdienst 1 mei volgend jaar volgens het nieuwe fiscale regime voor zelfstandigen gaat handhaven.

Beeld iStock, bewerking NRC

De „verontrustende en hardnekkige verhalen” over strenge controles op de zogenoemde ‘modelovereenkomsten’ zijn ongegrond. Dat schrijft staatssecretaris Wiebes (Financiën, VVD) maandag aan de Tweede Kamer in zijn eerste reportage over de nieuwe Wet DBA voor zelfstandigen.

De vroegere Verklaring Arbeidsrelatie (VAR) waarmee zelfstandigen konden werken, is sinds 1 mei van dit jaar vervangen door het modelcontract. Nieuw is dat ook opdrachtgevers van zpp’ers contractueel vastleggen dat er geen sprake is van een verkapt dienstverband. Volgens Wiebes kunnen malafide bedrijven zo beter aansprakelijk worden gesteld voor het inzetten van goedkope schijnzelfstandigen.

De Belastingdienst heeft toegezegd in het overbruggingsjaar tot 1 mei 2017 na controle nog geen boetes op te leggen. Net als de VAR zijn modelovereenkomsten niet verplicht om mee te werken.

Goedwillende zzp’ers en opdrachtgevers die volgend jaar nog steeds in onzekerheid verkeren of hun arbeidsrelaties en modelcontracten wel aan de eisen voldoen, kunnen rekenen op begrip van de Belastingdienst, aldus Wiebes. Maar ondernemers die bewust goedkopere schijn-zzp’ers inzetten, omdat ze zo geen loonbelasting en premies volksverzekering voor hen hoeven te betalen, kunnen rekenen op „een harde hand”, aldus Wiebes.

De invoering van modelcontracten heeft tot veel kritiek geleid. Branches, bedrijven en zzp’ers kunnen zelf contracten opstellen, maar de goedkeuring door de Belastingdienst gaat traag – gemiddeld tien weken – en veel contracten worden afgewezen. Bedrijven zijn bang voor naheffingen en stappen over van zzp’ers op bijvoorbeeld payrollers, zeggen zelfstandigenorganisaties. Bij zo’n 47.000 zzp’ers in de zakelijke markt (ict’ers, communicatieadviseurs en bijvoorbeeld financiële specialisten) zouden opdrachtgevers hun opdrachten inmiddels geheel of deels hebben ingetrokken, volgens een raming van Intelligence Group en zzp-auteur Pierre Spaninks.

Ook vanuit de politiek klinken harde verwijten, met name nu de verkiezingsstrijd is begonnen. VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra, partijgenoot van Wiebes, wil geen boetes zolang „de puinhoop” is opgeruimd en anders afschaffing, zei hij onlangs. Steven van Weyenberg van D66 spreekt al langer van „totale verwarring” onder zzp’ers en opdrachtgevers. PvdA-Kamerlid Mei Li Vos pleitte voor verlenging van het overgangsjaar.

„Na een niet gemakkelijke aanloopperiode, is het proces van de Belastingdienst inmiddels beter op orde, maar het kan nog beter”, schrijft Wiebes daarover aan de Tweede Kamer. De staatssecretaris gaat het aantal controleurs van modelcontracten bij de Belastingdienst de komende tijd uitbreiden van veertig naar zestig voltijds banen. Inmiddels heeft de Belastingdienst tien algemene en vijftig sectorale modelovereenkomsten goedgekeurd. Daarmee is een „grotendeels dekkend stelsel van modelovereenkomsten aan het ontstaan”, volgens Wiebes.

Wiebes heeft dit voorjaar een onderzoekscommissie aangesteld onder leiding van de Leidse hoogleraar arbeidsrecht Gerrard Boot. Deze commissie moet bepalen of de Belastingdienst modelcontracten wel of niet juist beoordeelt. Eind december verwacht de staatssecretaris de eerste uitkomsten van deze onafhankelijke toetsingscommissie.