Luisteren: zo klinkt een verdwijnende boomsoort

Onderzoekers maakten van ingewikkelde datasets een muziekstuk.

De gele ceder in Alaska. Foto: Wikimedia Commons

Jaarlijks verschijnen duizenden rapporten over klimaatverandering. De studies bereiken relatief kleine groepen lezers, en is met name bestemd voor de onderzoekers zelf. Deze gortdroge rapporten en ingewikkelde tabellen maken nou eenmaal weinig emotie los. Om daar verandering in te brengen hebben twee wetenschappers een manier gevonden om het verval van een bos weer te geven: in geluid.

Klimaatonderzoeker Lauren Oakes verbleef in 2011 in de uitgestrekte bossen van Alaska, waar ze het verdwijnen van de gele cederboom onderzocht. Haar conclusies over de stervende boomsoort - een flinke hoeveelheid data - gaf ze aan onderzoeker Nik Sawe van de Universiteit van Stanford. Sawe ontwikkelde een manier om de cijfers in muziek om te zetten (eerder zette hij al gegevens over inkomensongelijkheid en landverlies om in muziek.)

Het resultaat: een compositie die laat horen hoe een boomsoort in een bos stukje bij beetje minder vaak voorkomt. Waar in het begin nog een vrolijke en snelle melodie is te horen (in Noord-Alaska staan nog veel gele ceders) wordt de muziek, naarmate het onderzoek zich verder zuidelijk verplaatst, steeds neerslachtiger. Dat komt mede doordat andere boomsoorten lage tonen krijgen.

Niet helemaal eerlijk

Hoewel het een mooie manier is om het publiek bewust te maken van een verdwijnende boom, snijdt de methode van Sawe wetenschappelijk gezien weinig hout. Zo heeft Sawe er bewust voor gekozen om de muziek in de toonsoort mineur te spelen, waardoor alles op het einde wat tragischer klinkt.

Ook de keuze voor instrumenten (lage fluittonen voor herstellend bos) zorgt ervoor dat het een deels gekleurde visie van de werkelijkheid geeft. Als de toonsoort naar majeur zou gaan en de lage tonen van de fluit ineens een stuk hoger zouden klinken, dan zou het een veel vrolijker stuk zijn geworden.

Smeltende sneeuw

Volgens Oakes verdwijnt de boomsoort doordat de sneeuw smelt die de boomwortels beschermt tegen de vrieskou. Hoewel er meer onderzoek nodig is om vast te stellen dit ook echt de oorzaak is, staat wel vast dat er in Zuid-Alaska minder sneeuw valt en er meer bomen doodgaan. Waar de gele ceder het in het zuiden van Alaska al zwaar heeft, wordt hij ook nog verdrongen door andere boomsoorten.