Fusiekoorts? Geef ’m een aspirientje

Internationale bedrijven kampen met hoge koorts. Fusiekoorts. Overnamekoorts. De omstandigheden om die koorts op te lopen zijn ideaal. De rente is krankzinnig en kunstmatig laag.

PAD Tamminga, Menno PAD 027

De rente is krankzinnig en kunstmatig laag. Banken en andere financiers zijn gretig om wat extra geld te verdienen, ook al staan daar extra risico’s tegenover. Dus een topmanager die groots en meeslepend wil overnemen, heeft de kans van zijn leven.

Vorige week kocht het Duitse farma- en chemieconcern Bayer voor 66 miljard dollar (59 miljard euro) Monsanto, een omstreden Amerikaanse producent van zaden en bestrijdingsmiddelen. Eerder deed een Chinees bedrijf een miljardenbod op zaadbedrijf Syngenta, gingen de chemiebedrijven Dupont en Dow samen en wemelt het van overnames onder farmabedrijven en bierbrouwers.

Om de overname te betalen heeft Bayer meteen een krediet van 57 miljard dollar geregeld bij vijf internationale banken. Op zulke mammoetleningen verdien je als bank net iets meer rente en het bedrijf betaalt je meestal ook een extra bedrag voor het afsluiten en regelen van het krediet. En een handige bank onderhandelt meteen over extra werk, zoals het leiden van aandelen- en obligatie-emissies voor Bayer. Met de opbrengst van die emissies kan het Duitse bedrijf dan die mammoetlening aflossen. En extra aantrekkelijk: de Europese Centrale Bank koopt bijna dagelijks bedrijfsobligaties in een poging de rente te verlagen en zo de economie te stimuleren. Dus Bayer en de banken weten dat er alvast één koper in de markt is. En zo draait de financiële carrousel weer op volle toeren. Voor fusies én bonussen.

De omvang van de overname van Monsanto, de beduimelde reputatie en het feit dat de nieuwe topman van Bayer er nog maar net zit – het voorspelt weinig goeds. De combinatie van deze twee bedrijven jaagt diverse (groene Duitse) politici in de gordijnen, maakt een deel van de klanten wantrouwig, maakt sommige beleggers woest én alarmeert de concurrentiewaakhonden. Zelfoverschatting van de managers is bij zulke transacties zelden ver weg.

Maar pas op: dit is geen ver-van-ons-bedshow.Verschillende van de bovengenoemde bedrijven zijn substantiële investeerders in Nederland, zoals in research & development (r&d). Bayer staat bijvoorbeeld dit jaar op nummer 11 (57 miljoen euro investeringen) op de r&d-ranglijst van Technisch Weekblad. Uit het jaarverslag van Monsanto Nederland maak ik op dat zij vorig jaar ongeveer 10 miljoen euro spendeerden aan r&d. Syngenta, dat in Chinese handen komt, stond vorig jaar nog nummer 13 bij Technisch Weekblad met 35 miljoen euro research & development-uitgaven in Nederland.

Wat gebeurt er met hun r&d na een fusie of overname? Hebben zij op zoek naar kostenbesparingen overlappend onderzoek? Of is het zinvoller onderzoek te concentreren op een nieuwe locatie, buiten Nederland?

Een ‘Organon-scenario’ ligt altijd op de loer. Verf- en chemiereus AkzoNobel in Arnhem verkocht farmabedrijf Organon in Oss in 2007 aan de Amerikaanse concurrent Schering-Plough. Die fuseerde twee jaar later met Merck tot MSD. En die sloot in 2011 de onderzoeksafdeling in Oss. MSD stond toen in de top-3 van investeerders in Nederland in r&d.

Burgemeesters en ministers die niet verrast willen worden door de sluiting van onderzoeksafdelingen van fuserende multinationals moeten nu beginnen met hun lobby.

Menno Tamminga schrijft op deze plaats elke dinsdag over ondernemingsbeleid en economie.