Brazilianen voelen zich beter na ‘Rio’

Post-Olympische Spelen De Brazilianen hebben vele critici de mond gesnoerd . Nu komt de vraag: waren de Spelen rendabel?

Kinderen uit Mangueira, een sloppenwijk van Rio de Janeiro, kijken in augustus naar het vuurwerk van de slotceremonie van de Olympische Spelen. foto afp

Er werd gewaarschuwd voor zika, vervuiling, en gevaar op terreuraanslagen. Zelden was er vooraf zoveel scepsis over een olympische stad als over Rio de Janeiro. Op de achtergrond speelde bovendien de tergende economische en politieke crisis die Brazilië volledig in de greep heeft.

Maar nu de Spelen achter de rug zijn, haalt Brazilië opgelucht adem. Rio heeft laten zien dat het in staat is megaevenementen te organiseren en de stad heeft zichzelf op de wereldkaart gezet. Maar was het economisch ook rendabel?

Organisatorisch verliepen de Spelen vorige maand soms chaotisch – al waren de kinderziektes er bij de Paralympische Spelen deze maand uit. De ‘gewone’ Spelen trokken ruim een miljoen toeristen, 40 procent meer dan normaal het geval is. Hotels zaten bomvol en de horeca in de strandwijken had 70 procent meer omzet.

„Je kunt Rio niet met Londen of Los Angeles vergelijken”, zegt Vinicius Lummertz Silva, de president van het instituut voor toerisme Embratur, in zijn kantoor in Casa Brasil, het groots opgezette Braziliaanse huis voor toeristen op de olympische boulevard.

„Dit land bevindt zich in een andere fase van ontwikkeling. Wij organiseren op onze eigen manier. Creatief, improviserend, maar er is wel degelijk een plan. Het Westen moet eens ophouden zichzelf als maar als maatstaf te nemen. In grote delen van de wereld gaan zaken heel anders.”

Decennialang potdicht

Belangrijker is volgens Lummertz het effect dat het grote sportevenement op de stad Rio heeft, want dat zal nog jaren doorwerken. „Rio staat nu op de kaart door de Olympische Spelen. Miljarden mensen hebben de stad op televisie gezien. Vergeet niet dat we decennia lang potdicht zaten. Brazilië kwam eind jaren tachtig uit een bloedige militaire dictatuur die bijna 25 jaar had geduurd. Deze Spelen zijn een keerpunt: nu pas zijn we echt uit ons isolement, en kunnen we onszelf internationaliseren, meer toeristen, aantrekken en buitenlandse bedrijven hier naartoe halen.”

Dat uit onderzoek blijkt dat 94 procent van de toeristen onder de indruk was van de gastvrijheid en behulpzaamheid van de carioca (inwoners van Rio), en 90 procent wil terugkomen, is in dat licht een opsteker.

Maar de grote vraag is nu of de naar schatting 12 miljard euro die is geïnvesteerd in de Spelen zal worden terugverdiend. Brazilië maakt de grootste economische crisis sinds dertig jaar door. De inflatie ligt rond 10 procent, de economie kromp het afgelopen jaar met bijna 4 procent. De staat Rio riep een paar weken voor de Spelen de financiële noodtoestand uit. De stad Rio gaat gebukt onder teruglopende olie-inkomsten. Heeft Rio zichzelf niet gigantisch in de schulden gestoken door dit sportieve evenement?

Gigantische kosten

„We hebben gigantische kosten gemaakt, maar de helft van de investeringen is vanuit de particuliere sector gedaan, zoals het olympisch park, maar ook van de nieuwe metrolijn”, zegt econoom Gilberto Braga.

„Je kunt pas op de lange termijn zien of het rendabel is. Nu is er veel bedrijvigheid geweest, met grote omzetten in de horeca, maar het echte financiële plaatje komt pas later.”

Zo is het maar de vraag of door de economische crisis de geplande woningen in het olympisch park, gebouwd in de moderne wijk Barra da Tijuca, ook wel het Miami van Rio genoemd, verkocht gaan worden. „Veel hangt af van hoe de economie zich ontwikkelt en wat de olieprijzen doen”, zegt econoom Braga. „Maar door de verbeterde infrastructuur, de aanleg van de metro en speciale snellere bus en tramlijnen zijn grote delen van de stad veel meer geïntegreerd. Mensen die vroeger twee uur reisden naar hun werk doen daar nu een half uur over. Deze voordelen zijn pas op de lange termijn in geld uit te drukken.”

Volgens Lummertz van Embratur moet het psychologisch effect van de Olympische Spelen niet onderschat worden. „Brazilianen zijn nu volwassener en voelen zich zelfverzekerder. Ondanks al onze tekortkomingen, hebben we dit toch neergezet. Rio is nu klaar om verder te groeien.”