Favoriet bij de NRC Fotowedstrijd: ‘Boom Alone’

Koolveld Marjolein Parijs

Het thema van de maand september bij de NRC Fotowedstrijd is ‘Landschappen’. Opvallend aan de inzendingen tot nu toe is het grote aantal bomen dat gefotografeerd is: bomen bij ondergaande zon, bij opkomende zon, bij regen, bij mist, langs de weg, langs het water, aan de rand van het bos. Maar wat je vooral ook ziet: alleenstaande bomen.

Volgens Paul Steenhuis, chef kunstredactie van NRC, heeft dat alles te maken met onze afkomst. “Wij mensen komen oorspronkelijk uit de savanne”, zegt hij. “Daardoor zit in ons esthetisch systeem gebakken dat wij van open landschappen houden, maar liefst wel met een beetje beschutting. Dus met hier en daar wat struiken en een boom. Zo kun je je vijanden zien, maar je kunt je ook verbergen. Dat is wetenschappelijk vastgesteld. En dat reflecteert zich onder meer in wat wij in kunst mooi vinden.”

Om dat nog eens te onderschrijven haalt Steenhuis een ouder project aan van twee Russische kunstenaars, Vitaly Komar en Alexander Melamid, getiteld The People’s Choice, Most Wanted & Most Unwanted. Gedurende vijfentwintig jaar onderzochten zij wat mensen over de hele wereld nu mooie kunst vinden. “Wat bleek: van Amerika tot Polen en van Rusland tot China waarderen mensen schilderijen waarop ook één of enkele bomen stonden het meest.”

Romantisch

De natuur – die blijft natuurlijk sowieso een romantische aantrekkingskracht op de mens hebben. “Het is sprookjesachtig om samen verliefd onder een boom te zitten. Er zijn niet voor niets ook zoveel gedichten over geschreven. Maar daarnaast wordt juist ook de gedachte om alleen achter te blijven aangewakkerd, het gevoel van eenzaamheid. Daarom zie je ook zoveel ‘verlaten’ bomen bij de inzendingen. De droefheid druipt er bijna vanaf.”

“Maar los van dat alles: een boom alleen in een verder kaal landschap is natuurlijk ook grafisch gewoon een heel erg mooi beeld”, zegt Steenhuis. “En de verdere invulling mag iedereen er dan helemaal zelf bij bedenken.”