Prinsjes

Dinsdag is het Prinsjesdag. Het schijnt niet helemaal bekend te zijn waarom die dag zo heet. ‘Prinsjesdag’ klinkt natuurlijk extreem kneuterig. Op zichzelf past dat bij een land dat van zichzelf graag wil geloven dat het een patent heeft op het begrip gezelligheid. Niet prinsendag, nee, prinsjesdag, want we zijn een heel klein en lief landje, en het begrotinkje doen we in een koffertje met lettertjes erop zodat het allemaal niet te serieus lijkt.

Of zit er meer achter? Prinsjesdag wordt zo genoemd vanaf 1929, maar waarom dat zo is, is dus niet helemaal duidelijk. Ooit (in de achttiende eeuw) sloeg ‘prinsjesdag’ op de verjaardag van Willem V, stadhouder en prins van Oranje. Maar waarom die term dan overgeheveld is op ‘troonrededag’?

Er is een theorie dat dit komt doordat koning Willem II halverwege de negentiende eeuw voor de troonrede altijd te paard het Binnenhof opreed, vergezeld door zijn broer en zonen (de prinsen dus). Dit is een reden van niks. Want waarom zou het dan niet ‘prinsendag’ heten?

Oké, het past bij onze kneuteraard, maar ik vermoed dat we hier te maken hebben met een Sinterklaas Kapoentje effect. Kapoentje betekent gecastreerd haantje. Het liedje ‘Sinterklaas Kapoentje’ wordt hartelijk gezongen maar het is een spottend liedje waar de goedheiligman waarschijnlijk niet blij mee is. Omdat hij oppermachtig is (want in bezit van de kadootjes) kan hij zich niet verlagen en zich beledigd tonen. Beledigd zijn is iets voor mensen zonder macht.

Zoiets zal er met de prinsjes ook wel aan de hand zijn. Ja, jullie zijn dan wel prinsen, maar echt serieus nemen we jullie niet. De prinsen en koningen, op hun beurt, hoeven niet beledigd te zijn, want daar zijn ze te machtig voor. Iedereen blij.

‘Prinsjesdag’ is een soort negentiende-eeuwse versie van Willy. En wat wil nu het toeval – Willem II heeft ooit in het Britse leger gevochten en kreeg daar de bijnaam ‘Slender Billy’, slanke Billy. In ruim anderhalve eeuw zijn wij dus van Billy naar Willy geëvolueerd.

Het hele koningshuis hangt aan elkaar van de vage anekdotiek. Het enige wat echt duidelijk is, is dat het al vanaf zijn ontstaan lustig gebruikt is om bespot te worden. Niet gevaarlijk bespot, maar gezellig bespot. Zoals het ons past.