Koud douchen gezond? Niet zo snel.

Mensen die koud douchen zouden minder vaak ziek zijn. Maar op de onderliggende studie valt veel aan te merken.

Foto iStock

Minder ziek door dagelijks koud afdouchen? Dat is de conclusie uit een onderzoek met ruim 3.000 gezonde vrijwilligers, maar is het waar? De studie onder leiding van medisch onderzoeker Geert Buijze van het AMC in Amsterdam verscheen vrijdag in PLOS ONE en kreeg ruime aandacht in de landelijke media.

Een dagdeel minder ziekteverzuim

De studie was opgezet als een „oriënterend onderzoek” om te inventariseren of koud douchen ziekteverzuim kan terugbrengen. Buijze is geïnspireerd door de Amsterdamse ijsman Wim Hof, die beweert dat koude het lichaam gezonder maakt. De vrijwilligers in het onderzoek werden ingedeeld in vier groepen: 30, 60 of 90 seconden koud nadouchen, en de controlegroep: warm douchen.

De deelnemers die een maand lang koud afdouchten rapporteerden na een maand 29 procent minder dagen dat zij zich ziek hoefden te melden. Gemiddeld kwam dat neer op „een dagdeel” minder ziekteverzuim. Dat bleek statistisch significant, maar is het ook relevant? Tussen de controlegroep en de kouddouchers was namelijk geen verschil in de duur van een verkoudheid of zich grieperig voelen.

Buijze vindt de conclusie dat koud afdouchen leidt tot minder ziekte wel gerechtvaardigd. „Ik zou niet zeggen dat dit resultaat één op één toepasbaar is op de maatschappij”, zegt Buijze. „Dit was een pilot. Er is meer onderzoek nodig.”

Alle uitkomsten zijn gebaseerd op zelfrapportage, objectieve metingen van de gezondheid waren er niet. Daarnaast is er een grote kans op vertekening omdat de deelnemers zichzelf aanmeldden. Zo waren ze veel gezonder dan de gemiddelde Nederlander: 85 procent deed regelmatig aan sport terwijl dat maar geldt voor de helft van de Nederlandse bevolking. Het ziekteverzuim in de controlegroep was sowieso bijna drie keer zo laag als gemiddeld.

De studie, die via vragenlijsten op internet en email werd gedaan, had ook veel afhakers: 20 procent van de deelnemers haalde de eindstreep niet of liet niets meer van zich horen.

Deelnemers schreven zich in via de website coolchallenge.nl, waar al op staat: „Koud douchen is gezond”. Priming van deelnemers en een placebo-effect zijn dus niet uitgesloten.

„Het is zelfs zeer waarschijnlijk dat het placebo-effect is opgetreden”, reageert Buijze. „Placebowerking heeft een negatieve connotatie gekregen, maar als mensen hierdoor hun zelfpotentie aanspreken is dat natuurlijk fantastisch. Koud douchen is bovendien goedkoop en goed voor het milieu.”

Buijze waarschuwt dat koud douchen niet voor iedereen aan te raden is. „We zien het toch als een inspanning. Ouderen en hartpatiënten moete daarom toch enige voorzichtigheid betrachten.”