Henke zoekt naar de beperking in computermuziek

Henkes geometrische beeldtaal. ©

Computermuziek is heel erg 2016. Iedereen heeft een apparaat in zijn broekzak waarmee je geluid kunt bewerken. Een thuisstudiootje is tegenwoordig betaalbaarder dan menig akoestisch instrument. Toch was de International Computer Music Conference (ICMC), afgelopen week in Utrecht, al aan zijn 42ste editie toe en dateren de eerste experimenten in het genre zelfs uit de vroege jaren 50 van de vorige eeuw. Dat klonk indertijd overigens behoorlijk anders dan het baanbrekende Lumière II van de Duitse pionier Robert Henke (1969), die gisteravond in het Utrechtse TivoliVredenburg een boeiende nieuwe versie uitvoerde.

Computermusici

De conferentie van computermusici stond in het teken van de huidige onbegrensde mogelijkheden. Wat bepaalt de muzikale toekomst, technologie of esthetica? Zijn er straks überhaupt nog musici nodig? Henke haalde herinneringen op aan de ICMC van twintig jaar geleden, toen computermuziek nog een gevecht tegen beperkingen was. Tegenwoordig is technisch alles mogelijk – en dat is de creatieve dood in de pot, aldus Henke, ook oprichter van techno-act Monolake en ontwikkelaar van de veelgebruikte muzieksoftware Ableton Live. Vandaar dat hij de beperking bewust opzoekt: zo is het visuele deel van Lumière II gemaakt voor slechts vier precisielasers.

Dat toont zich in de mooie beeldtaal van geometrische vormen. De verschillende sequenties van Lumière II lijken op jaren-vijftig-grafiek, digitaal vuurwerk, een radarscherm met naderende onderzeeërs, een met hel wit licht geponste pianolarol, of een antieke screensaver. De overgangen zijn ruw, met een enorme (en oorverdovende) rode corona als meest intense effect. Rookmachines produceren een driedimensionale mist waarin de gemarmerde kokers en kegels van de lichtbanen schitterend oplichten.

Galactische klanksluiers

Muzikaal is Lumière II van pionier Robert Henke helaas niet steeds zo prikkelend. De droge bassen en galactische klanksluiers hoor je ook in nachtelijke danstenten op Lowlands en vele andere plaatsen, al kneedt Henke zijn materiaal met onderscheidende verfijning. Lumière II verhoudt zich tot pilletjestechno als een single malt tot fabrieksbier uit blik.

Op de beste momenten, zoals in de sequentie met imploderende en expansieve ruitvormen en knisperende elektro, zijn beeld en geluid volmaakt in balans en is Lumière II een briljant audiovisueel spektakel. Dat niveau een uur vasthouden, binnen de beperkingen, is de uitdaging voor Lumière III, dat in februari in Londen in première gaat.