Goed nieuws, maar problemen blijven

Rijksbegroting

De miljoenennota is uitgelekt en de boodschap is positief: er is meer geld. Maar de werkloosheid is hoog en het economisch herstel is onzeker.

Nederland staat er na de financiële crisis beter voor, maar de negatieve effecten van de crisis werken nog voor veel mensen door. De economie groeit komend jaar met 1,7 procent en niet met 1,6 procent zoals vorige maand nog door het Centraal Planbureau (CPB) was voorspeld. Er worden weer meer huizen verkocht, de zorgkosten zijn beheersbaar en het overheidstekort daalt komend jaar volgens het kabinet tot slechts 0,5 procent.

Maar de werkloosheid blijft met 6,2 procent nog relatief hoog – dat zijn 555.000 werklozen – en de migrantenstroom, de Brexit of de spanningen in Turkije kunnen hun weerslag hebben op het economisch herstel. Ook de lagere gasopbrengst doet financieel pijn: door de aardbevingen in Groningen zijn de verwachte inkomsten (2,6 miljard) komend jaar zo’n 7,5 miljard euro lager dan aan het begin van het kabinet Rutte II werd geschat.

Dat is het dubbele beeld dat uit de Miljoenennota 2017 oprijst. „We zijn er nog lang niet”, luidt de conclusie. De nota van het ministerie van Financiën is, samen met de Macro Economische Verkenning van het CPB, vrijdagmiddag onder embargo naar de Tweede Kamer-fracties gestuurd. Beide publicaties, die de basis vormen voor Prinsjesdag op dinsdag, zijn in bezit van NRC.

Minister en CPB zijn het oneens

Zowel de particuliere huishoudens, bedrijven als de overheid dragen bij aan de economische groei. Gezinnen gaan naar verwachting volgend jaar 1,8 procent meer uitgeven dan in 2016. De uitvoer stijgt sneller dan de economische groei, ondanks de lagere gasproductie en de Brexit. Volgens het kabinet zijn de gevolgen van het Britse vertrek uit de EU nog lastig in te schatten. Het CPB berekende eerder dat dit 0,4 procentpunt economische groei zou kosten.

Het ministerie van Financiën en het planbureau verschillen van mening over het overheidstekort van volgend jaar. Het gaat om ruim 1,4 miljard euro. Financiën gaat uit van een tekort van 0,5 procent, terwijl het CPB 0,7 procent verwacht. Dat is bijna de helft meer.

Extra politiek gewicht

Het kabinet moet in zijn economisch beleid uitgaan van de ramingen van het CPB. Maar Financiën kan rond inkomsten en uitgaven wel uitgaan van de eigen prognoses. Vooral op het vlak van belastinginkomsten en sociale uitkeringen lopen de verwachtingen uiteen. De economische en budgettaire cijfers krijgen door de komende verkiezingen in maart 2017 al snel extra politiek gewicht. Dat geldt zeker voor de 1,5 miljard euro die de coalitiepartijen PvdA en VVD zelf mochten verdelen.

Door de economische groei en de hogere belastinginkomsten – in 2017 denkt de fiscus 12,5 miljard euro meer te ontvangen dan dit jaar – krijgt het kabinet meer financiële ruimte. Het totaal van 1,5 miljard euro wordt uitgegeven aan onder meer justitie (450 miljoen), zorg (400 miljoen) en onderwijs (300 miljoen).

Nog eens 1,1 miljard euro wordt gestoken in de verbetering van koopkracht voor mensen die hun bestedingsruimte zagen afnamen of stagneren. Juist omdat er nog genoeg problemen zijn schrijft minister Dijsselbloem dat het kabinet volgend jaar „gewoon verder werkt aan duurzame economische groei”. „De wereld wacht niet op verkiezingen”.

Prinsjesdag, pagina 6-9