Als het goed gaat, kloppen politici zich op de borst

‘Gatti knikt naar de contrabassen en weg stuiven de vijf tonen die Mahler zo luid mogelijk en ‘wild’ gestreken wilde hebben.” Ik wantrouw leiders. Daniele Gatti bijvoorbeeld, de nieuwe chef-dirigent van het Concertgebouworkest die tijd ens zo’n concert de vreemdste bekken trekt en met zijn armen zwaait alsof zijn leven ervan afhangt. Dat hij zijn eigen signatuur heeft en hij het orkest vooraf instrueert hoe hij wil dat Mahlers 2e symfonie klinkt in Amsterdam, dat is duidelijk. Maar op het moment zelf? Wat als hij in de zaal was gaan zitten? Wat nou als het orkest niet in vervoering wordt gebracht door het bezwerende spel van de dirigent maar andersom?

„Het is mijn eigen fout”, zegt José Mourinho, trainer-coach van Manchester United na de verloren derby tegen Manchester City. Afgelopen donderdag verloor hij weer, ditmaal tegen Feyenoord. Na het fiasco van Van Gaal krijgt ook Mourinho het sterrenteam niet aan het winnen en dat wijt hij aan zichzelf. Maar niemand weet of dat terecht is. Misschien als Mourinho niet driftig langs de lijn had gestaan maar op de tribune een potje candy crush had gespeeld, was zijn team wel tot scoren gekomen.

„Prachtige cijfers.” Zo reageerde Asscher op de nieuwste werkgelegenheidscijfers. Die lieten weer een mooie stijging zien. 20.000 minder werklozen dan in juli, de laagste cijfers sinds de piek van februari 2014. „Maar”, voegde hij eraan toe, „we zijn nog niet klaar”.

Asscher is zo’n opgestroopte mouwenman. Net als Justin Trudeau, Barack Obama, Jesse Klaver. Met zo’n frisse ‘we zetten de schouders eronder’-houding. Ik vind dat soort doenerigheid griezelig. „Weet u waar ik naar toe wil met dit land?”, zegt een politicus dan. Dan denk ik: jij gaat helemaal nergens naar toe met ons land. Jouw taak is op de winkel te passen, hier en daar wat aan de knoppen te draaien en Nederlanders niet te veel voor de voeten te lopen.

Wij schrijven heel veel toe aan politici en politici schrijven op hun beurt weer veel toe aan hun beleid. Dat geldt wereldwijd trouwens. Bill Clinton roept enthousiast op verkiezingsbijeenkomsten dat de Amerikaanse economie met democratische presidenten in het Witte Huis telkens meer groeit en meer banen creëert dan met een Republikein aan het roer. Toeval, zeggen economen die die bewering onderzochten. Clinton profiteerde tijdens zijn eigen termijnen vooral van de technologische bubbel. Die bubbel barstte net toen Bush aantrad, waarna hij ook nog 11 september voor zijn kiezen kreeg en een financiële crisis. Tijdens Obama was er maar één weg, en die ging omhoog. Niet alleen in Amerika. Wereldwijd staan leiders zich op de borst te kloppen dat dankzij hun kundige en daadkrachtige leiding de economie weer in de lift zit. Stuk voor stuk dirigenten die meedansen op de muziek.

In een land kan je geen gecontroleerde experimenten doen. Je kunt niet in een parallelle werkelijkheid bekijken wat er was gebeurd als de Nederlandse regering de hele dag een beetje had zitten candy crushen. Misschien was de werkeloosheid dan ook wel teruggelopen. Dat er enorm veel is getrokken en geduwd door Rutte om de werkloosheid binnen de perken te houden, is duidelijk. Er verdwenen enorm veel banen, bijvoorbeeld in de thuiszorg. Tegelijkertijd kwam er ook 600 miljoen euro beschikbaar voor allerhande leerwerkplekken en omscholingstrajecten om ervoor te zorgen dat werknemers in dienst bleven en zich in de toekomst weer nuttig konden maken.

Begrijp me niet verkeerd: die gesubsidieerde scholing lijkt mij een prima besteding van belastinggeld. Opleiding is core business van de overheid. Het is een goed idee om in tijden van werkloosheid mensen te stimuleren om nog eens wat bij te leren in plaats van te wachten op een nieuwe baan. In een hoogtechnologische economie als de Nederlandse is niemand kwetsbaarder dan ongeschoolde arbeiders. De effecten zijn moeilijk meetbaar. Misschien zorgde die omscholing voor beter inzetbaar personeel en lagere werkloosheid. Misschien had je er net zo goed honderd ecoducten van kunnen aanleggen. Of gewoon alle werkenden een cadeaubon van tachtig euro kunnen geven om bij Blokker of V&D uit te geven.

Ooit hoorde ik een voetbalcoach op de radio toegeven dat het best verstandig was om juist als je team voor staat, extra veel theater te maken langs de lijn. Dan associëren de mensen jouw gezicht met succes en kun je bij een volgende club meer geld vragen. Nederlandse politici zijn van oudsher niet zulke borstkloppers, maar toch is voorzichtigheid geboden. Zeker nu het verkiezingstijd is. De komende maanden worden de mouwen weer wat verder opgestroopt en staan onze leiders weer driftig langs de lijn met hun armen te zwiepen. Vooral als het goed gaat, let maar op.