Volksliedprotest in VS breidt zich uit

American football Steeds meer topsporters weigeren in de VS op te staan voor het volkslied. Ze krijgen behalve felle kritiek ook veel bijval én navolging in het diep verdeelde land.

Foto Thearon W. Henderson/Getty Images/AFP

Toen American-footballspeler Colin Kaepernick voor het eerst besloot tijdens het Amerikaanse volkslied te gaan zitten, had niemand het door. Pas bij het derde oefenduel viel het grote publiek op dat de 28-jarige quarterback van de San Francisco 49ers niet was opgestaan, dankzij een foto van een sportjournalist op Twitter, niet eens met de bedoeling Kaepernick eruit te lichten.

Een toevalligheid leidde tot een verklaring over een protest tegen raciale ongelijkheid, tegen politiegeweld tegen de niet-witte bevolking, dat hij als zwarte man niet trots kon zijn op de vlag van een land waarin dit kan gebeuren. De verklaring leidde tot een nationaal debat dat sindsdien voortduurt. Intussen is niet meer de vraag of Kaepernick demonstreert, maar wie er met hem meedoen.

Een vuist in de lucht

Afgelopen weekend, bij de opening van het nieuwe seizoen, was de uitbreiding van het protest zichtbaar. Kaepernick en ploeggenoot Eric Reid knielden tijdens The Star Spangled Banner, net als een aantal spelers van de Miami Dolphins. De Seattle Seahawks besloten als team elkaar bij de arm te pakken tijdens het volkslied, en enkele spelers van de Kansas City Chiefs en de LA Rams bogen hun hoofd en staken hun vuist de lucht in. Dit laatste als verwijzing naar het beroemde black power-protest van de zwarte atleten John Carlos en Tommie Smith bij een medailleceremonie op de Spelen van 1968 in Mexico.

Carlos en Smith werden verstoten door de Amerikaanse topsport en kregen doodsbedreigingen. Footballbond NFL heeft tot nu toe rustig op de kwestie gereageerd, maar net als toen raakt het protest patriottisch Amerika in het hart: respectloze, verwende sporters die veteranen schofferen die voor hun vrijheid hebben gevochten, zijn het volgens critici. Donald Trump herhaalde een opmerking over Kaepernick: misschien moet hij een land zoeken dat beter voor hem is.

Bijval is er ook, en steeds meer. Zo erkende president Obama dat de spelers aandacht vragen voor een legitieme zaak. Op Twitter staan foto’s van middelbare scholen en colleges waar spelers demonstreren tijdens het volkslied. Megan Rapinoe, een van de sterren in het Amerikaanse voetbal, knielde ook, als steun voor Kaepernick. Volgens een journalist van Sport Illustrated bespreken tientallen footballveteranen in een whatsappgroep het protest, over het doorzetten waarmee Kap begon. Vorige week was zijn shirt – ook al zit hij nu op de bank – het best verkochte via de NFL-site. Het verdiende geld wordt net als zijn salaris gedoneerd naar locale projecten.

Tekst gaat verder na de video:

Oprisping

Dit lijkt geen oprisping meer. Het protest tegen raciale ongelijkheid heeft zijn intrede gedaan in de sport. Het zorgt voor een ongemakkelijke situatie bij de drie grootste sportbonden – naast de NFL de MLB (honkbal) en de NBA (basketbal), conservatieve bolwerken met witte bestuurders.

De zwarte honkballer Adam Jones van de Baltimore Orioles zei dat het uitblijven van protesten in de MLB er alles mee te maken hadden dat de sport „van witte mensen” is. Slechts acht procent van de tophonkballers is zwart, een groot contrast met het American football (tweederde) en het basketbal (driekwart).

„Je kunt jezelf er beter niet uit laten schoppen. In het football kunnen ze die spelers er niet uit schoppen, want die hebben ze nodig. Ons hebben ze niet nodig.”