Een bescheiden Juncker: ongewoon maar wel terecht

logo_luxCommentaar

Voor een Europese Unie die in een „existentiële crisis” verkeert en waarvoor het „beslissende jaar” is aangebroken, alarmerende woorden waarmee voorzitter Jean Claude Juncker van de Europese Commissie woensdag zijn State of the Union voor het Europese Parlement begon, waren de gevolgtrekkingen die hij hieraan verbond mager. Gelukkig maar, want het laatste waar de Europese Unie „nog nooit zo weinig gedragen door de lidstaten” (opnieuw Juncker) behoefte aan heeft, is het zoveelste grootse plan. Junckers belofte om uiterlijk in 2020 publieke ruimtes in elke stad of elk dorp in Europa te voorzien van gratis wifi-spots zal al moeilijk genoeg zijn.

Lees hier de hoogtepunten van de jaarlijkse toespraak van Jean-Claude Juncker terug: Commissievoorzitter Juncker pleit voor militair EU-hoofdkwartier

De ontspoorde Europese Unie moet zichzelf opnieuw op de rails zetten. Waarna de spreekwoordelijke trein weer verder kan. Niet voortdenderen zoals in het verleden want dat is nu juist één van de grondoorzaken van de huidige crisis. De noodzaak en de meerwaarde van de Europese samenwerking is al lang geen vast gegeven meer. Op weg naar de ideale toekomst (‘De grootste en meest concurrerende economie ter wereld’) heeft de Europese trein de nodige passagiers verloren.

De uitslag van het Britse referendum, dit voorjaar, waarbij een meerderheid van de kiezers voor een vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Unie stemde, is één van de meest zichtbare uitingen van de malaise, maar zeker niet de enige. Juncker had woensdag gelijk met zijn constatering dat in de hoofdsteden van de EU-lidstaten het eigen belang overheerst en Europa alleen nog maar terloops wordt genoemd.

De opdracht waar de regeringsleiders van de Europese Unie minus die uit het Verenigd Koninkrijk vrijdag tijdens hun informele top in Bratislava voor staan, is uitvinden hoe de gemeenschappelijkheid weer kan worden teruggebracht. Een gedurfde opdracht want de stemming in Europa, is een andere. Dat wil zeggen: lijkt een andere. Onder druk van het populisme dat zich in vele EU-lidstaten in diverse verschijningsvormen manifesteert is een verkramping opgetreden waardoor welhaast alles dat het stempel Europese Unie draagt met de grootste reserves wordt benaderd.

Maar tegen de stroom in durven roeien is pas echt een teken van leiderschap. Het betekent voor de lidstaten dat zij ook staan voor de afspraken in Europees verband. Afspraken die gemaakt zijn omdat een gezamenlijke aanpak effectiever was.

Het risico is dat samenwerking een doel op zich wordt. Dan ontstaat de bekritiseerde overdreven Europese bedilzucht. Bescheidenheid is nodig. Deze heeft Juncker getoond.