Brussel steekt nek uit voor makers

Auteursrecht

De Europese Commissie wil uitgevers, muzikanten en filmmakers beter beschermen tegen Amerikaanse techgiganten.

Zo loopt Europees Commissaris Andrus Ansip zelf aan tegen de grenzen van het auteursrecht. Still uit een voorlichtingsfilmpje van de Commissie. Foto Europese Commissie

De radicale hervorming van het auteursrecht, woensdag gepresenteerd door de Europese Commissie, stuit op grote weerstand van Google en andere (Amerikaanse) technologiebedrijven. Het plan, zeggen tegenstanders, richt het internet zoals wij dat nu kennen te gronde.

De grote Europese uitgevers, daarentegen, bejubelen de steun die ze krijgen uit Brussel. Met de nieuwe richtlijn hopen ze hun positie te versterken ten opzichte van Google en Facebook, waar steeds meer Europese consumenten hun nieuws halen.

De strijd tussen webgiganten uit de VS en ‘oude’ media uit Europa gaat vaak over de hoofden van de gewone burger heen.

Wat zouden de plannen, als die ongeschonden door het Europees Parlement komen en in nationale wetgeving worden opgenomen, betekenen voor de Europese televisiekijker, journalist, leraar en muzikant?

1. Ik ben tv-kijker. Heb ik straks niet meer te maken met ‘geoblocking’?

Bijna de helft van de internetgebruikers in de EU gebruikt internet om muziek te luisteren, films en series te kijken of games te spelen, volgens de Commissie. Het zou daarbij niet moeten uitmaken of ze thuis zijn of in het buitenland. College Tour terugkijken via NPO Gemist zou ook vanuit Londen of Zuid-Frankrijk moeten kunnen. Nu is dat niet zo: ‘geoblocking’ beperkt of blokkeert toegang op basis van waar de gebruiker is.

De Commissie wil omroepen helpen gemakkelijker toestemming van rechthebbenden te krijgen om via internet programma’s uit te zenden in andere EU-landen. Dat moet gelden voor zowel live als uitgesteld kijken.

Kunnen Nederlandse voetbalfans straks een tv-abonnement nemen op de eredivisie via een (goedkopere) aanbieder in bijvoorbeeld Letland of Malta? Dat is de vraag. Aan de huidige beperking ligt het systeem van geoblocking ten grondslag: een groot deel van de nieuws-, sport- en entertainmentsector drijft op een zekere vorm van exclusiviteit in de eigen regio. Tv-zenders betalen miljoenen voor sportrechten, voetbalclubs in Engeland floreren dankzij het geld van de tv.

2. Ik ben freelance journalist. Krijg ik straks beter betaald voor mijn werk? En overleven de kranten waar ik voor schrijf?

„Ik wil dat journalisten, uitgevers en auteurs een eerlijke vergoeding krijgen voor hun werk”, stelde Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker woensdag. Daarbij kan met name de pers wel wat hulp uit Brussel gebruiken, vindt de Commissie.

Kranten en tijdschriften hebben volgens Juncker weliswaar geprofiteerd van de opkomst van sociale media als Facebook en aggregatoren als Google News en Reddit. Daar bereikten hun artikelen een groter, breder, jonger publiek. Maar de nieuwe digitale spelers pakten hen ook een (groot) deel van hun reclame-inkomsten af.

De Commissie stelt voor dat sites die verwijzen naar artikelen van uitgevers en freelance auteurs – soms met alleen een link, soms door ook een kop en intro of samenvatting over te nemen – een vergoeding betalen aan de makers. Filmmakers en muzikanten krijgen nu al een vergoeding als hun werk op bijvoorbeeld YouTube wordt getoond.

Zo’n ‘linkbelasting’, die eerder is mislukt in Duitsland en Spanje, is een slechte zaak voor het open karakter van het web, zeggen de tegenstanders. „Het voorstel verandert internet in een plek waar alles wat online wordt geplaatst, eerst moet worden vrijgegeven door juristen voordat het zijn weg kan vinden naar het publiek”, stelt Caroline Atkinson van Google op het Europese blog van het bedrijf.

Een ander probleem: wie zou er in aanmerking komen voor een vergoeding? Geldt de linkbelasting alleen voor de krant bij wie een schrijver van een artikel in dienst is? Of krijgt ook iemand die een blog schrijft op zijn zolderkamer een vergoeding?

3. Ik ben docent op een middelbare school. Mag ik straks meer auteursrechtelijk beschermde films en muziek gebruiken in mijn lessen?

Volgens Brussel ondervindt één op vier docenten in de EU elke week beperkingen als hij of zij met digitale middelen willen lesgeven. De Commissie wil daarom het auteursrecht weliswaar breder toepassen, maar een uitzondering maken voor het onderwijs. Docenten moeten meer en langer gebruik kunnen maken van auteursrechtelijk beschermde informatie.

Een uitzondering wil de Commissie ook maken voor wetenschappelijke onderzoekers. Die zouden ook toegang moeten krijgen tot alle mogelijke digitale informatie. Maar DigitalEurope, een lobbyclub van technologiebedrijven en -organisaties, vindt dat niet genoeg. Niet alleen academici, maar ook bedrijven zouden dergelijk onderzoek moeten kunnen doen.

4. Ik ben muzikant. Ben ik straks beter beschermd tegen internetpiraterij?

Filmmakers, televisieproducenten, artiesten in videoclips; alle rechthebbenden moeten van Brussel een sterkere positie krijgen als ze onderhandelen over vergoedingen met YouTube, Facebook of Spotify.

De Europese Commissie wil websites waar gebruikers video’s kunnen plaatsen en delen, zoals YouTube en Dailymotion, strenger gaan aanspreken op schendingen van het auteursrecht. Die sites moeten geavanceerde software gaan gebruiken die automatisch controleert of wat gebruikers uploaden illegaal is.

YouTube gebruikt zo’n systeem al lang. Moederbedrijf Google meldde gisteren dat het negen jaar en 60 miljoen dollar (53 miljoen euro) heeft geïnvesteerd in YouTube’s zogenoemde ‘Content ID’-systeem. Dat herkent onder meer liedjes die worden gebruikt als achtergrondmuziek in filmpjes en waarschuwt daarop de rechthebbenden. Die kunnen vervolgens besluiten om de betreffende video te laten verwijderen of juist te handhaven op YouTube maar dan wel de inkomsten uit daarbij geplaatste commercials te innen.

Tegenstanders van de plannen zeggen dat zulke software te duur is voor kleinere, startende websites. Zo zou het plan de innovatiekracht van opkomende (Europese) spelers juist schaden.